Μεσοπόλεμος

Μεσοπόλεμος Facebook Twitter
0

Eίναι από τις σπάνιες φορές που ο χώρος λειτουργεί ως κρίσιμος συνθετικός όρος της σκηνικής πράξης: η οικία Κατακουζηνού δεν φιλοξενεί απλώς την παράσταση Μεσοπόλεμος της ομάδας Κανιγκούντα -δίνει νόημα στο περιεχόμενό της, την εμπλουτίζει με την απτή αλήθεια των αντικειμένων της, τη φορτίζει με συμβολικές εντάσεις-, αλλά η θέα της Βουλής από τη βεράντα της πρόσοψης αποτελεί ένα φυσικό background με τέτοια δυναμική νοηματοδότησης που καμιά θεατρική σκηνογραφία δεν θα μπορούσε να πετύχει.

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά: το ιστορικό μέγαρο Νεγρεπόντη (Όθωνος και Αμαλίας) γκρεμίζεται στη δεκαετία του ’50 και στη θέση του ανεγείρεται η πολυκατοικία που αντιστοιχεί στο 2-4 της οδού Αμαλίας. Εκεί, σ’ ένα διαμέρισμα του 5ου ορόφου έμειναν από το 1959 έως το βιολογικό τέλος τους ο Άγγελος και η Λητώ Κατακουζηνού. Εκείνος, διαπρεπής ψυχίατρος, μετά τις σπουδές του στο Παρίσι επέστρεψε για να προσφέρει τις υπηρεσίες του στην πατρίδα του κι έγινε ο ιδρυτής μίας από τις πρώτες ψυχιατρικές κλινικές στην Ελλάδα, στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός. Εκείνη, η ιδανική σύντροφος, όμορφη, κομψή, καλλιεργημένη, μοιραζόταν μ’ εκείνον το ενδιαφέρον για τις τέχνες και τα γράμματα.

Το σαλόνι τους, με θέα στον Λυκαβηττό, στη Βουλή, στον Εθνικό Kήπο, έγινε αγαπητός χώρος συνάντησης συγγραφέων, ποιητών και ζωγράφων (κυρίως εκπροσώπων της λεγομένης γενιάς του ’30). Ο Γιώργος Σεφέρης, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος, ο Μάνος Χατζιδάκις, έχουν αφήσει τα ίχνη της δημιουργικής τους φλόγας στην ατμόσφαιρά του, ενώ μια σειρά έργων του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, του Σπύρου Βασιλείου, του Γιάννη Τσαρούχη, του Γιώργου Γουναρόπουλου (δώρα προς το ζεύγος Κατακουζηνού), που κοσμούν τους χώρους του, επιβεβαιώνουν σχέσεις στενές πολλών ετών, προσφέροντας στη σκηνική πράξη την «αύρα ενός βιωμένου τόπου».  

Σε αυτόν το χώρο, όπου έζησε εκ του σύνεγγυς συγκλονιστικές στιγμές της ελληνικής ιστορίας του 20ού αι., η Μαρία Μαγγανάρη έφτιαξε ένα κολάζ κειμένων με τίτλο «Μεσοπόλεμος» και σαφή πρόθεση να φωτίσει, μέσα από κείμενα γνωστών και λιγότερο γνωστών συγγραφέων της γενιάς του ’30, τον παρόντα χρόνο - οι στίχοι του Βύρωνα Λεοντάρη «Είμαστε Μεσοπόλεμος, σου λέω / ανίατα Μεσοπόλεμος...», προφανώς ενέπνευσαν καίρια την παράσταση.

Στο ασανσέρ που σε οδηγεί στον 5ο όροφο υπάρχει το εξής, εισαγωγικό στην ιδεολογία της σκηνικής πράξης, κείμενο: «Όταν τελείωσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος το κοινό αίσθημα ήταν ότι ο κόσμος των συστημάτων είχε γίνει κομμάτια. Έτσι οι άνθρωποι μπήκαν, χωρίς να το ξέρουν, στον Μεσοπόλεμο. Αυτό το χωρίς να το ξέρουν είναι ίσως το πιο συγκινητικό κομμάτι των κάθε είδους ανθρώπινων ιστοριών. Γιατί οι ιστορίες είναι θνητές (και γι’ αυτό συγκινητικές), ενώ η ιστορία αέναη. Η ιστορία ξέρει. Εμείς σήμερα ξέρουμε: πολλοί από αυτούς που πανηγύρισαν το τέλος του “Μεγάλου Πολέμου” θα ζούσαν και τη θύελλα ενός δεύτερου, κάποια χρόνια μετά. Ή, λίγο πιο πριν, θα βίωναν τις συνέπειες του οικονομικού κραχ. Όμως εκείνοι δεν το ήξεραν. Δεν ήξεραν πως ζούσαν (σ)τον Μεσοπόλεμο. Στο μέλλον, κάποιοι θα ξέρουν και για τη δική μας τύχη. Εμείς μπορούμε να κάνουμε μόνο εικασίες».

Η σκέψη της Μαρίας Μαγγανάρη προκάλεσε αμέσως το ενδιαφέρον μου -ανήκω σ’ αυτούς που διαβάζουν με πάθος ιστορικές μελέτες. Το περισσότερο ευχάριστο είναι ότι η συνέχεια δικαίωσε τη θετική αρχική εντυπώση. Εδώ όλα τα στοιχεία του σκηνικού κολάζ είναι αρμονικά συγκερασμένα πάνω σε δύο άξονες: την προσωπική ιστορία του ατόμου σε σχέση με τη μεγάλη Ιστορία που τη συμπεριλαμβάνει και την αφανίζει στην καταιγιστική ροή της.

Δεν υπάρχουν καλύτερες μαρτυρίες αυτής της αδιάκοπης σύγκρουσης από τα λογοτεχνικά κείμενα, πεζά και ποιήματα - και, σε αντιπαράθεση με τα ιστορικά τεκμήρια (βιντεάκια επίκαιρων, διαφημιστικά, αποσπάσματα λόγων του Βενιζέλου και του Μεταξά, σκηνές από ταινίες του ‘30, φωτογραφίες κ.ο.κ.), η δυναμική της σύνθεσης είναι συναρπαστική. Προφανώς γιατί η Μαγγανάρη επέλεξε με έμπνευση και γνώση τα αποσπάσματα που ερμηνεύουν οι ηθοποιοί (άλλοτε ως μονολόγους, άλλοτε ως μικρές σκηνές συνόλου) από βιβλία του Θεοτοκά, του Κοσμά Πολίτη, του Κόντογλου, του Σκαρίμπα, του Ξεφλούδα, του Λευκού, του Κατηφόρη, από ποιήματα εκλεκτών της γενιάς του ’30 (κυρίως γιατί ακούγονται και στίχοι νεότερων), από δημοσιευμένα κείμενα του Τερζάκη και του Φώτου Πολίτη, από το σενάριο της ταινίας του Αγγελόπουλου Μέρες του ‘36 και άλλων που αναγκαστικά παραλείπω.

Μη φανταστείτε, ωστόσο, καμιά παράσταση-φιλολογική βραδιά. Οι έξι ηθοποιοί (Σύρμω Κεκέ, Ευθύμης Θέου, Θανάσης Δόβρης, Ανθή Ευστρατιάδου, Μαίρη Λούση, Μαριάννα Τζανή) λειτουργούν ως ένα εξαιρετικά δεμένο και καλοδουλεμένο σύνολο που ζωντανεύει με φαντασία κι ευαισθησία τα κομμάτια του κολάζ σε μια αφήγηση πολλαπλών ερεθισμάτων και στοχεύσεων. Η απαγγελία, ας πούμε, από τον Νίκο Βάρναλη της «Μπαλάντας του κυρ-Μέντιου» του Κώστα Βαρνάλη (από τα Ποιητικά, 1956) με θέα τη Βουλή (σταθερά αποκλεισμένη από κιγκλιδώματα, ωραία κοινοβουλευτική δικτατορία!) και σε σχέση με τους νόμους που ψηφίζονται εντός της (για να μετατρέψουν, με τις ευλογίες της ευρωπαϊκής «οικογένειας», τους πολλούς σε κυρ-Μέντιους του 21ου αι.) σ’ ένα σπίτι αστικού κύρους που, όμως, επιβεβαιώνει το έλλειμμα αστικής παράδοσης σ’ αυτό το κράτος-μαϊμού που ζούμε διαμορφώνουν έναν καθ’ όλα προκλητικό συνδυασμό για σκέψη.

Τα δύο μουσικά θέματα που έγραψε ο Νίκος Ντούνας για την παράσταση («Κιθάρες» και «Μεσοπόλεμος theme») είναι ό,τι καλύτερο έχει ακουστεί εδώ και καιρό από σκηνής θεάτρου. Μη χάσετε τον Μεσοπόλεμο.

Θέατρο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ηow to resuscitate a dinosaur/ Έι, Romeo, πώς δίνεις το φιλί της ζωής σε έναν δεινόσαυρο;

Guest Editors / «Ο Καστελούτσι σκηνοθετεί μια υπόσχεση· και κάνει τέχνη εκκλησιαστική»

«Πέρασαν μέρες από την πρώτη μου επαφή με τη Βερενίκη. Μάντρωσα ένα κοπάδι σκέψεις» – ο Κυριάκος Χαρίτος γράφει για μια από τις πολυσυζητημένες παραστάσεις της σεζόν, που ανέβηκε στη Στέγη.
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΑΡΙΤΟΣ
Onassis Dance Days 2025: Ένας ύμνος στα αδάμαστα σώματα

Θέατρο / Onassis Dance Days 2025: Ένας ύμνος στα αδάμαστα σώματα

Ένα νέο, αλλιώτικο σύμπαν για τον «χορό» ξεδιπλώνεται από τις 3 έως τις 6 Απριλίου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, μέσα από τα πρωτοποριακά έργα τεσσάρων κορυφαίων Ελλήνων χορογράφων και του διεθνούς φήμης Damien Jalet.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Κώστας Νικούλι

Θέατρο / «Μπορώ να καταλάβω το πώς είναι να νιώθεις παρείσακτος»

Ο 30χρονος Κώστας Νικούλι μιλά για την πορεία του μετά το «Ξενία» που του χάρισε το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού όταν ήταν ακόμα έφηβος, για το πόσο Έλληνας νιώθει, για την πρόκληση του να παίζει τρεις γκέι ρόλους και για το πόσο τον έχει αλλάξει το παιδί του.
M. HULOT
Μέσα στον θησαυρό με τις εμβληματικές φορεσιές της Δόρας Στράτου

Θέατρο / «Κάποτε έδιναν τις φορεσιές για έναν πλαστικό κουβά, που ήταν ό,τι πιο μοντέρνο»

Μια γνωριμία με τη μεγάλη κληρονομιά της Δόρας Στράτου μέσα από τον πλούτο αυθεντικών ενδυμάτων που δεν μπορούν να ξαναραφτούν σήμερα και συντηρούνται με μεγάλο κόπο, χάρη στην αφοσίωση και την εθελοντική προσφορά μιας ομάδας ανθρώπων που πιστεύουν και συνεχίζουν το όραμά της.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Βασιλική Δρίβα: «Με προσβάλλει να με χρησιμοποιούν σαν καθρέφτη για την ανωτερότητά τους»

Οι Αθηναίοι / Βασιλική Δρίβα: «Με προσβάλλει να με χρησιμοποιούν σαν καθρέφτη για την ανωτερότητά τους»

Ανατρέποντας πολλά από τα στερεότυπα που συνοδεύουν τους ανθρώπους με αναπηρία, η Βασιλική Δρίβα περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε αλλά και τις χαρές, και μπορεί πλέον να δηλώνει, έστω δειλά, πως είναι ηθοποιός. Είναι η Αθηναία της εβδομάδας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ξαναγράφοντας τον Ίψεν

Θέατρο / Ο Ίψεν στον Πειραιά, στο μουράγιο

«Δεν είναι εύκολο να είσαι ασυμβίβαστη. Όπως δεν είναι εύκολο να ξαναγράφεις τον Ίψεν» – Κριτική της Λουίζας Αρκουμανέα για την παράσταση «Εχθρός του λαού» σε διασκευή και σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Βασιλακόπουλου.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
«Δυσκολεύτηκα να διαχειριστώ τις αρνητικές κριτικές και αποσύρθηκα για έναν χρόνο»

Lifo Videos / «Δυσκολεύτηκα να διαχειριστώ τις αρνητικές κριτικές και αποσύρθηκα για έναν χρόνο»

Η ηθοποιός Παρασκευή Δουρουκλάκη μιλά για την εμπειρία της με τον Πέτερ Στάιν, τις προσωπικές της μάχες με το άγχος και την κατάθλιψη, καθώς και για το θέατρο ως διέξοδο από αυτές.
ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΛΑΡΗΣ
Μαρία Σκουλά: «Πιστεύω πολύ στο χάος μέσα μου»

Θέατρο / Μαρία Σκουλά: «Πιστεύω πολύ στο χάος μέσα μου»

Από τον ρόλο της Μάσα στην πραγματική ζωή, από το Ηράκλειο όπου μεγάλωσε μέχρι τη ζωή με τους ανθρώπους του θεάτρου, από τον φόβο στην ελευθερία, η ζωή της Μαρίας Σκουλά είναι ένας δρόμος μακρύς και δύσκολος που όμως την οδήγησε σε κάτι δυνατό και φωτεινό.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια νέα παράσταση χαρτογραφεί το χάσμα μεταξύ γενιάς Z και γενιάς X

Θέατρο / Μια νέα παράσταση χαρτογραφεί το χάσμα μεταξύ γενιάς Z και γενιάς X

Μέσα από την εναλλαγή αφηγήσεων, εμπειριών, αναπαραστάσεων, χορού, βίντεο και ήχου, η παράσταση του Γιώργου Βαλαή αναδεικνύει τις διαφορές αλλά και τις συνδέσεις που υπάρχουν μεταξύ των δυο διαφορετικών γενεών.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ρομέο Καστελούτσι: «Όπου παρεμβάλλεται το κράτος, δεν υπάρχει χώρος για τον έρωτα. Ο έρωτας είναι εναντίον του κράτους και το κράτος εναντίον του έρωτα».

Θέατρο / Ρομέο Καστελούτσι: «Πάντα κάποιος πολεμά τον έρωτα. Και οι εραστές είναι πάντα τα θύματα»

Ο σπουδαίος Ιταλός σκηνοθέτης, λίγο πριν επιστρέψει στην Αθήνα και στη Στέγη για να παρουσιάσει τη «Βερενίκη» του, μας μίλησε για τον έρωτα, τη γλώσσα και τη μοναξιά, την πολιτική και την ανυπέρβλητη Ιζαμπέλ Ιπέρ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
CHECK How soon is now: Μια παράσταση για τους μετεξεταστέους της συστημικής ιστορίας

Θέατρο / How soon is now: Μια παράσταση για τους μετεξεταστέους της Iστορίας

Σκηνοθετημένη από έναν νέο δημιουργό, η παράσταση που βασίζεται στο τελευταίο κείμενο της Γλυκερίας Μπασδέκη επιχειρεί έναν διάλογο με μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ελληνικής ιστορίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αγορίτσα Οικονόμου

Αγορίτσα Οικονόμου / «Πέφτω να κοιμηθώ και σκέφτομαι ότι κάτι έχω κάνει καλά»

Βρέθηκε να κυνηγάει το όνειρο της υποκριτικής, χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο, αλλά με τη βεβαιότητα ότι δεν ήθελε ποτέ να μείνει με την απορία «γιατί δεν το έκανα;». Μέσα από σκληρή δουλειά και πολλούς μικρούς ρόλους, κατάφερε να βρει τον δρόμο της στην τέχνη, στον οποίο προχωρά και αισθάνεται τυχερή. Η Αγορίτσα Οικονόμου είναι η Αθηναία της εβδομάδας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ 

Θέατρο / «Αν κλάψω με ένα έργο, είμαι σε καλό δρόμο»

Ο Χρήστος Θεοδωρίδης, που έχει σκηνοθετήσει με επιτυχία δύο έργα φέτος, του Βιριπάγιεφ και της Αναγνωστάκη, εξηγεί γιατί τον ενδιαφέρουν τα κείμενα που μιλάνε στον άνθρωπο σήμερα, ακόμα κι αν σε αυτά ακούγονται ακραίες απόψεις που ενοχλούν και τον ίδιο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Να είσαι γκέι στη Νέα Υόρκη

Θέατρο / «Η Κληρονομιά μας»: Τι αποκομίσαμε από την εξάωρη παράσταση στο Εθνικό

«Μία ποπ queer saga, παραδομένη πότε στη μέθη των κοκτέιλ Μανχάταν και πότε στο πένθος μιας αλησμόνητης συλλογικής απώλειας» – Κριτική της Λουίζας Αρκουμανέα για το πολυβραβευμένο έργο του Μάθιου Λόπεζ, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τον Γιάννη Μόσχο.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
«Δεν είμαι ασεβής, ούτε ιδιοσυγκρασιακή ούτε αιρετική»

Θέατρο / «Δεν είμαι ασεβής, ούτε ιδιοσυγκρασιακή, ούτε αιρετική»

Μετά την Ορέστεια του Στρίντμπεργκ και τις πρόβες για το έργο του Βασίλη Βηλαρά, η Λένα Κιτσοπούλου μιλάει για προσδοκίες και αποφάσεις, για επιτυχίες και απορρίψεις, για το «σύστημα» μέσα στο οποίο δουλεύει και για όλους εκείνους τους χαρακτηρισμούς που της αποδίδουν.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Με Μαρμαρινό, Κουρεντζή, Ράσσε, Mouawad και Ζυλιέτ Μπινός στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου

Πολιτισμός / Μαρμαρινός, Κουρεντζής, Ράσε, Mouawad και Ζιλιέτ Μπινός στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου

Καλλιτέχνες με ιστορικό ίχνος στην Επίδαυρο θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους δίπλα σε ξένους και άλλους Έλληνες δημιουργούς, ενώ στις 19 Ιουλίου θα ακούσουμε την ορχήστρα Utopia υπό τη διεύθυνση του Θ. Κουρεντζή.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μπορεί το ελληνικό θέατρο να σατιρίσει τον εαυτό του;      

Θέατρο / Μπορεί το ελληνικό θέατρο να σατιρίσει επιτυχημένα τον εαυτό του;      

«Αν θες να αναμετρηθείς με κάτι, αν θες να πας στην ουσία, πρέπει να πονέσεις» – Κριτική για την πολυσυζητημένη παράσταση «Merde!» των Βασίλη Μαγουλιώτη και Γιώργου Κουτλή στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ