Η εκδίκηση της Μέδουσας, της Κίρκης, της Μήδειας, της Κλυταιμνήστρας

Η εκδίκηση της Μέδουσας, της Κίρκης, της Μήδειας, της Κλυταιμνήστρας Facebook Twitter
Η Μέδουσα είναι μόνο μία από τις πολλές γυναικείες μορφές της κλασικής μυθολογίας οι οποίες ανασκευάζονται στην πρόσφατη λογοτεχνική παραγωγή.
0


ΓΙΑ ΑΙΩΝΕΣ, Η ΜΕΔΟΥΣΑ, η φοβερή γοργόνα της ελληνικής μυθολογίας, απεικονιζόταν ως μοχθηρό τέρας, ως μια θηριώδης γυναίκα με κώμη από φίδια και ένα θανατηφόρο βλέμμα που μετατρέπει τα ζωντανά πλάσματα σε πέτρα. Πριν από αρκετά χρόνια, όταν η Nataly Gruender σπούδαζε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, άρχισε να αναρωτιέται αν υπήρχε κάτι περισσότερο στην ιστορία της Μέδουσας. Αντλώντας από τα αποσπάσματα που μπορούσε να βρει και προσθέτοντας σκηνές για να δώσει σάρκα και οστά στην αφήγηση της Μέδουσας, η Γκρούεντερ έγραψε τη δική της εκδοχή του μύθου.

«Συχνά, την βλέπεις πραγματικά μόνο ως ένα αποκεφαλισμένο κεφάλι στο χέρι του Περσέα», λέει. «Ήθελα να της δώσω φωνή και να αφηγηθώ την ιστορία από τη δική της οπτική γωνία». Η συγγραφέας φαντάστηκε μια σκηνή στην οποία η Μέδουσα αντιμετωπίζει την Αθηνά και ρωτά τη θεά γιατί τιμωρήθηκε άδικα, ενώ πρόσθεσε μια ερωτική σχέση μεταξύ της Μέδουσας και μιας νύμφης του νερού. «Είμαι queer, οπότε ήθελα να δω αυτήν την αντίληψη να αντανακλάται πάνω της», λέει η Gruender. «Σκέφτηκα ότι της άξιζε να της συμβεί και κάτι ωραίο».

Το λογοτεχνικό ντεμπούτο της Γκρούεντερ με τίτλο «Μέδουσα» κυκλοφορεί τον Αύγουστο και αποτελεί την πιο πρόσφατη μυθιστορηματική επεξεργασία του μύθου της Μέδουσας, ένα όλο και πιο πολυπληθές υπο-είδος που περιλαμβάνει μυθιστορήματα όπως το “Stone Blind” της Natalie Haynes, το “Athena's Child” της Hannah Lynn, το “Medusa's Sisters” της Lauren J.A. Bear ή το «The Shadow of Perseus» της Claire Heywood.

Για τις γυναίκες που γράφουν αυτές τις φεμινιστικές αναθεωρήσεις και για τα εκατομμύρια των αναγνωστών που γοητεύονται από τις ιστορίες αυτές, η τοποθέτηση των γυναικών στο επίκεντρο των οικείων, αρχαίων μύθων μοιάζει με μια αναγκαία και καθυστερημένη διόρθωση.

Η Μέδουσα όμως είναι μόνο μία από τις πολλές γυναικείες μορφές της κλασικής μυθολογίας οι οποίες ανασκευάζονται στην πρόσφατη λογοτεχνική παραγωγή. Μετά από μεγάλες επιτυχίες όπως το βιβλίο της Madeline Miller «Κίρκη», το οποίο εστίαζε με γλαφυρό τρόπο στην μυθική μάγισσα από την «Οδύσσεια» του Ομήρου και πούλησε περισσότερα από 2,5 εκατομμύρια αντίτυπα, υπήρξε μια πλημμύρα μυθιστορημάτων με πρωταγωνίστριες γυναίκες από την ελληνική μυθολογία που συχνά αγνοήθηκαν, κακοποιήθηκαν ή παραγκωνίστηκαν ως πιόνια στις περιπέτειες των ανδρών.

Η εκδίκηση της Μέδουσας, της Κίρκης, της Μήδειας, της Κλυταιμνήστρας Facebook Twitter
Το λογοτεχνικό ντεμπούτο της Γκρούεντερ με τίτλο «Μέδουσα» κυκλοφορεί τον Αύγουστο.

Για τις γυναίκες που γράφουν αυτές τις φεμινιστικές αναθεωρήσεις και για τα εκατομμύρια των αναγνωστών που γοητεύονται από τις ιστορίες αυτές, η τοποθέτηση των γυναικών στο επίκεντρο των οικείων, αρχαίων μύθων μοιάζει με μια αναγκαία και καθυστερημένη διόρθωση. Για το μεγαλύτερο μέρος της καταγεγραμμένης ιστορίας, η ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία κυριαρχούνταν από άνδρες. Οι γυναικείοι χαρακτήρες είτε παραγκωνίζονταν είτε φιλτράρονταν μέσα από το ανδρικό βλέμμα και απιεκονίζονταν ως αβοήθητα θύματα, σεξουαλικά αντικείμενα και βραβεία πολέμου.

Αν είχαν καθόλου βούληση, οι γυναίκες στο μύθο συχνά παρουσιάζονταν ως υπερφυσικά τέρατα, όπως η Κίρκη και η Μέδουσα, ή ως αιμοσταγείς φόνισσες, όπως η Μήδεια και η Κλυταιμνήστρα. Ταυτόχρονα όμως, αυτοί οι αρχαίοι μύθοι διατηρούν την ισχύ τους, πολιτισμικά και ψυχολογικά. Όσο οι μύθοι συνεχίζουν να έχουν απήχηση, οι συγγραφείς θα αντλούν νέα νοήματα από αυτούς.

Εκτός από την Κίρκη και τη Μέδουσα, είναι κι άλλες «δαιμονικές» γυναίκες που προέρχονται από τα ελληνικά έπη και λυτρώνονται στη σύγχρονη μυθοπλασία. Η δολοφονική βασίλισσα Κλυταιμνήστρα τίθεται στο επίκεντρο των μυθιστορημάτων των Costanza Casati και Susan C. Wilson, ενώ η Μήδεια έχει εμπνεύσει πρόσφατες μυθιστορηματικές ανασκευές του μύθου της από τις Rosie Hewlett και Eilish Quin. Η τάση αυτή δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης: Αυτό το καλοκαίρι κυκλοφορούν ένα νέο κύμα φεμινιστικών «επανεκκινήσεων» της ελληνικής μυθολογίας. Το «The Last Song of Penelope» (Το τελευταίο τραγούδι της Πηνελόπης) της Claire North, που αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Ιούνιο, επαναπροσδιορίζει την ιστορία της επιστροφής του Οδυσσέα μετά τον Τρωικό Πόλεμο από την οπτική γωνία της συζύγου του.

Το νέο μυθιστόρημα της Caro de Robertis, «Το παλάτι του Έρωτα», που κυκλοφορεί τον Αύγουστο, ανανεώνει τον μύθο του θεού Έρωτα και της Ψυχής, της όμορφης θνητής που ερωτεύεται. Στην εκδοχή της De Robertis, ο Έρωτας είναι μια μη δυαδική (non binary) θεότητα που παρουσιάζεται ως γυναίκα και μπορεί να αλλάξει φύλο, μια ανατροπή της αρχικής πλοκής που προσθέτει νέα στρώματα στα θέματα του απαγορευμένου έρωτα και της επιθυμίας. Τον Αύγουστο επίσης κυκλοφορεί  το μυθιστόρημα «Ήρα» της Jennifer Saint, στο οποίο η δημοφιλής συγγραφέας αναπαριστά τη θεά ως μια ισχυρή και πανούργα θεότητα από μόνη της, και όχι απλώς ως την ενοχλητική, ζηλιάρα σύζυγο του Δία.

Η εκδίκηση της Μέδουσας, της Κίρκης, της Μήδειας, της Κλυταιμνήστρας Facebook Twitter
Τον Αύγουστο επίσης κυκλοφορεί  το μυθιστόρημα «Ήρα» της Jennifer Saint, στο οποίο η δημοφιλής συγγραφέας αναπαριστά τη θεά ως μια ισχυρή και πανούργα θεότητα από μόνη της, και όχι απλώς ως την ενοχλητική, ζηλιάρα σύζυγο του Δία.

Οι queer και οι έμφυλα ρευστές εκδοχές των ελληνικών μύθων είναι επίσης μέρος του νέου τοπίου. Το ντεμπούτο μυθιστόρημα της Miller, της συγγραφέως της «Κίρκης» ήταν «Το τραγούδι του Αχιλλέα», που επικεντρώνεται στο ειδύλλιο μεταξύ του Αχιλλέα και του Πάτροκλου, το οποίο κυκλοφόρησε πριν από μια δεκαετία, αλλά πρόσφατα βρήκε ένα τεράστιο κοινό μέσω του TikTok, ξεπερνώντας τα τρία εκατομμύρια αντίτυπα σε πωλήσεις. 

Άλλη μια προσθήκη στον κανόνα είναι το νέο μυθιστόρημα της Elyse John «Ορφεία και Ευρυδίκιος» (“Orphia and Eurydicius”) που αφηγείται εκ νέου την ιστορία του ταξιδιού του ποιητή Ορφέα στον Κάτω Κόσμο για να σώσει τη γυναίκα που αγαπά, την Ευρυδίκη. Στην εκδοχή της John, η Ορφεία είναι μια ποιήτρια που ταξιδεύει στο βασίλειο του Άδη για να σώσει τον αμφιφυλόφιλο άνδρα εραστή της, τον Ευρυδίκιο –  μια ριζική αλλαγή που βάζει μια γυναίκα στον ρόλο του ήρωα, ανατρέποντας τα έμφυλα στερεότυπα.

Με στοιχεία από The New York Times

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ποιοι ήταν στ' αλήθεια οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες;

Βιβλίο / Ποιοι ήταν στ' αλήθεια οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες;

Η πανεπιστημιακός και «celebrity historian» Μαίρη Μπίαρντ αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, αποκαλύπτοντας άγνωστες λεπτομέρειες – όπως ότι ο Νέρωνας, που έχει μείνει στην ιστορία ως πυρομανής και μεγαλομανής, ήταν επίσης ριζοσπάστης φιλότεχνος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Πάτρικ Λι Φέρμορ «Η εποχή της δωρεάς»

Το πίσω ράφι / Το «χωριατόπουλο χωρίς χαλινάρι» που εξελίχθηκε σε ρομαντικό ταξιδιωτικό συγγραφέα

Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ και το συναρπαστικό χρονικό της νεανικής του περιπλάνησης στην Ευρώπη, πριν αρχίσει να ακούει στο όνομα «Μιχάλης» στην Κρήτη και «Παντελής» στη Μάνη, προτού γίνει ο «ξένος» που διαφήμισε την Ελλάδα όσο ελάχιστοι.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
H «Διεθνής» της Alt-right, τα γνωρίσματα, τα μέσα, οι στόχοι και το αποτύπωμά της στην Ελλάδα  

Βιβλίο / H «Διεθνής» της Alt-right, τα μέσα, οι στόχοι και το αποτύπωμά της στην Ελλάδα  

Οι διαστάσεις του αντιεμβολιαστικού αντι-κινήματος, η πολιτικοποίηση της θρησκείας, ο ακροδεξιός κυβερνοχώρος, οι αντιδράσεις απέναντι στη λεγόμενη woke ατζέντα: Μια επίκαιρη συζήτηση με τους συγγραφείς του βιβλίου «Η Εναλλακτική Δεξιά στην Ελλάδα».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Δεν μπορεί να μην υπήρχαν queer επαναστάτες ή αγωνιστές. Πού είναι αυτές οι ιστορίες;»

Βιβλίο / «Δεν μπορεί να μην υπήρχαν queer επαναστάτες ή αγωνιστές. Πού είναι αυτές οι ιστορίες;»

Το βιβλίο της «Εκείνοι που δεν έφυγαν» μπήκε στις λίστες με τα καλύτερα του 2024. Η Αταλάντη Ευριπίδου έγραψε εφτά ιστορίες-χρονικά ανθρώπων στο περιθώριο της Ιστορίας, queer ατόμων, γυναικών και εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, σε μια συλλογή που συνδυάζει τη μαγεία του παραμυθιού και τη λαϊκή παράδοση με τη σύγχρονη ματιά για τον κόσμο.
M. HULOT
Η Σαντορίνη σε βιβλία

Βιβλίο / Η Σαντορίνη των ποιητών, των φωτογράφων, των περιηγητών

Το φημισμένο νησί των Κυκλάδων ανέκαθεν κέντριζε τη συγγραφική φαντασία και κινητοποιούσε την επιστημονική έρευνα με πολλαπλούς τρόπους. Μια συλλογή από τις πιο σημαντικές εκδόσεις για τη Σαντορίνη.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χρήστος Τσιόλκας: «Μπαρακούντα»

Το Πίσω Ράφι / Πώς αναμετριέται κανείς με την αποτυχία και την ντροπή που τον τυλίγει πατόκορφα;

Ο Χρήστος Τσιόλκας, ο συγγραφέας που μεσουράνησε με το «Χαστούκι» δεν σταμάτησε να μας δίνει λογοτεχνία για τα καυτά θέματα της εποχής μας. Και το «Μπαρακούντα» δεν αποτελεί εξαίρεση.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Η όχι και τόσο ξαφνική μανία με τον Έρμαν Έσε 

Βιβλίο / Η όχι και τόσο ξαφνική μανία με τον Έρμαν Έσε 

Το έργο του Έρμαν Έσε, είτε ως λαμπρού εκφραστή της κεντροευρωπαϊκής παράδοσης, είτε ως σύγχρονου μελετητή της ενδοσκόπησης, αποδεικνύεται πολύ πιο επίκαιρο και επιδραστικό από οποιοδήποτε life coaching, δεσπόζοντας ακόμα στις κορυφές των παγκόσμιων μπεστ σέλερ. Οι εκδόσεις Διόπτρα επανεκδίδουν τα πιο γνωστά βιβλία του με μοντέρνα εξώφυλλα και νέες μεταφράσεις. 
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Ο συγγραφέας του Fight Club πιστεύει ότι οι σέκτες και οι αιρέσεις είναι πια εκτός ελέγχου

Βιβλίο / Ο συγγραφέας του Fight Club πιστεύει ότι οι σέκτες και οι αιρέσεις είναι πια εκτός ελέγχου

«Ένα πράγμα μας σώζει», λέει ο Τσακ Πάλανιουκ για τον Ίλον Μασκ στη συνέντευξή του στον Telegraph. «Συνήθως, τέτοια άτομα είτε αποτυγχάνουν οικτρά είτε χάνουν την προσοχή μας».
THE LIFO TEAM
Μπιλ Γκέιτς: «Αν μεγάλωνα σήμερα, θα είχα διαγνωστεί στο φάσμα του αυτισμού»

Tech & Science / Μπιλ Γκέιτς: «Αν μεγάλωνα σήμερα, θα είχα διαγνωστεί στο φάσμα του αυτισμού»

Ο πρώτος τόμος των απομνημονευμάτων του μεγιστάνα της τεχνολογίας που μόλις κυκλοφόρησε φανερώνει πως γεννήθηκε στο σωστό μέρος, την κατάλληλη στιγμή, και φτάνει μέχρι την ίδρυση της Microsoft το 1975.
THE LIFO TEAM
Καρολίνα Μέρμηγκα: «Συγγενής»

Το Πίσω Ράφι / «Συγγενής»: Ένα ταξίδι αυτογνωσίας με μια μεγάλη ανατροπή

Εκείνο που προσεγγίζει η Καρολίνα Μέρμηγκα στο βιβλίο της είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, όπως αυτές ορίζονται από τα δεσμά της οικογένειας, τις υπαρξιακές μας ανάγκες, τις κοινωνικές συμβάσεις.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Σελίν Κιριόλ «Φωνή χωρίς ήχο»

Το πίσω ράφι / «Ένα από τα πιο ιδιοφυώς γραμμένα μυθιστορήματα της σύγχρονης λογοτεχνίας»

Έτσι είχε γράψει ο Πολ Όστερ εξαίροντας τη γραφή της Σελίν Κιριόλ στο «Φωνή χωρίς ήχο» για την οικονομία, τη συμπόνια και τις χιουμοριστικές πινελιές της, για τον τρόπο που προσεγγίζει μια γυναίκα αποξενωμένη σε μια απέραντη μεγαλούπολη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ