Είναι σωστή η παρατήρηση ότι η διχοτόμηση ήταν στην τελική μια επιλογή και της Δύσης. Άλλο αυτό όμως και άλλο το σφράγισμα των συνόρων, το οποίο στην τελική ήταν ομολογία της χρεωκοπίας της Ανατολικής Γερμανίας καθώς καθημερινά οι Ανατολικογερμανοί σε ένα άτυπο "δημοψήφισμα με τα πόδια" εγκατέλειπαν τη χώρα. Ε, όσο και να μην θες να το δεις συναισθηματικά, το να κρατάει μια χώρα τους κατοίκους της με συρματοπλέγματα για να μην φύγουν είναι διαστροφή.