Ανάλυση CNN: Γιατί ο Γκορμπατσόφ μνημονεύεται ως γίγαντας στη Δύση και παρίας στη Ρωσία

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ Facebook Twitter
Φωτ: Micheline Pelletier/Sygma via Getty Images
0

Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, ο τελευταίος ηγέτης της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, πέθανε σε ηλικία 91 ετών.

Σε άρθρο του στο CNN, ο Stephen Collinson αναλύει γιατί ο Γκορμπατσόφ θεωρείται γίγαντας στη Δύση και παρίας στη Ρωσία.

«Ο Γκορμπαρτσόφ πέθανε την ώρα που Ουάσιγκτον και Κρεμλίνο βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές του πολέμου του Πούτιν στην Ουκρανία, που ξεκίνησε εν μέρει για να εκδικηθεί τη σοβιετική κατάρρευση που επιτάχυνε η κυβέρνηση του Γκορμπατσόφ.

Είναι δύσκολο να συμπυκνώσουμε τι σήμαινε ο Γκορμπατσόφ για τη Δύση τη δεκαετία του 1980, μετά από μια από τις πιο επικίνδυνες περιόδους αντιπαράθεσης μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Μετά από γενιές αυστηρών, εχθρικών, σκληροπυρηνικών και ηλικιωμένων ηγετών του Κρεμλίνου, ήταν νέος, σύγχρονος και φρέσκος -- οραματιστής και μεταρρυθμιστής.

Ο Γκορμπατσόφ ενέπνευσε μια ξαφνική ελπίδα ότι η πυρηνική αναμέτρηση που στοίχειωνε τον κόσμο στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα δεν θα καταλήξει να καταστρέψει τον πολιτισμό.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρίγκαν και η Βρετανίδα αδελφή ψυχή του, Μάργκαρετ Θάτσερ, ήταν οι πιο επιθετικοί από τους ψυχρούς πολεμιστές. Αλλά προς τιμήν τους, συνειδητοποίησαν αυτό που είχε πει κάποτε η Βρετανίδα πρωθυπουργός για τον Σοβιετικό ηγέτη: «Μπορούμε να κάνουμε μπίζνες μαζί».

Όλοι θυμούνται την ημέρα που ο Ρίγκαν πήγε στο Βερολίνο και με φόντο την πύλη του Βρανδεμβούργου -- που είχε παραμορφωθεί από το άσχημο και απάνθρωπο τσιμεντένιο τείχος μεταξύ Ανατολής και Δύσης -- είπε: «Κύριε Γκορμπατσόφ, γκρεμίστε αυτό το τείχος».

Ήταν μια από τις εμβληματικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας των ΗΠΑ.

Εκείνη την εποχή, λίγοι άνθρωποι πίστευαν ότι ήταν δυνατό. Μάλιστα, ορισμένοι από τον Λευκό Οίκο θεώρησαν τα σχόλια υπερβολικά προκλητικά και επιχείρησαν να μεταπείσουν τον Ρίγκαν από τα να μην τα πει. Τελικά όμως, ο Γκορμπατσόφ ουσιαστικά γκρέμισε το τείχος.

Μετά από μια σειρά συνομιλιών για τη μείωση του ελέγχου των πυρηνικών όπλων και συναντήσεων με δυτικούς ηγέτες, ο Γκορμπατσόφ έγινε ήρωας στη Δύση.

Αλλά ήταν η απόφασή του να μην επέμβει με στρατιωτική δύναμη όταν ξέσπασαν λαϊκές εξεγέρσεις εναντίον των καθεστώτων στα κράτη που μετείχαν του Συμφώνου της Βαρσοβίας, το 1989, που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Ανατολικής Ευρώπης, την πτώση του Σιδηρούν Παραπετάσματος, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την επανένωση της Γερμανίας. 

Αυτό το ξέσπασμα ελευθερίας κληροδότησε 30 χρόνια σχετικής ειρήνης στην Ευρώπη.

Μπορεί να ήταν είδωλο στη Δύση, ο Γκορμπατσόφ άρχισε να θεωρείται ως παρίας στην πατρίδα του.

Συχνά τώρα, ξεχνιέται ότι στόχος του δεν ήταν απαραίτητα να διαλύσει την κομμουνιστική Σοβιετική Ένωση. Από πολλές απόψεις, εξαναγκάστηκε μετά από δεκαετίες οικονομικής παρακμής στο κομμουνιστικό σύστημα και έναν εξαντλητικό αντίκτυπο μιας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών με τη Δύση.

Αλλά προσπαθώντας να σώσει το σύστημα, πυροδότησε δυνάμεις που το κατέστρεψαν. Μακριά από το να προαναγγέλλει το «τέλος της ιστορίας», όπως λεγόταν συχνά εκείνη την εποχή, η επιρροή του προκάλεσε συνέπειες που θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές ακόμα την ημέρα που πέθανε, με τη Μόσχα και τη Δύση να βρίσκονται ξανά σε ψυχροπολεμική διαμάχη.

Στο εσωτερικό, ο Γκορμπατσόφ είχε δύο πρωταρχικές ιδέες, το glasnost (διαφάνεια) και την περεστρόικα (αναδιάρθρωση).

Η ταχεία κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, στην οποία η περεστρόικα προκάλεσε τη διάσπαση, έφερε ακραίες οικονομικές συνθήκες, αταξία και πλήγμα στην εθνική υπερηφάνεια. Όλα αυτά προστέθηκαν στις συνθήκες που τελικά έκαναν έναν ισχυρό άνδρα όπως ο Πούτιν ελκυστικό για πολλούς Ρώσους.

Τη στιγμή που ο Γκορμπατσόφ αρνήθηκε να στείλει τον Κόκκινο Στρατό στην Ανατολική Ευρώπη για να σώσει το κομμουνιστικό μπλοκ, ο Πούτιν βρισκόταν στην KGB στην Ανατολική Γερμανία και αισθάνθηκε το τσίμπημα της «λιποταξίας» της Μόσχας. Έφτασε να δει την κατάρρευση της Σοβιετικής Αυτοκρατορίας ως καταστροφή της ιστορίας και μόλις ο Πούτιν ανέλαβε την εξουσία, άρχισε να αποκαθιστά το πληγωμένο ρωσικό εθνικό κύρος.

Τώρα ο κόσμος είναι αντιμέτωπος με έναν ηγέτη στο Κρεμλίνο, ο οποίος σε αντίθεση με τον Γκορμπατσόφ είναι έτοιμος να ξαναφτιάξει τον χάρτη της Ευρώπης με τη βία -ακόμα κι αν η αποκατάσταση του Συμφώνου της Βαρσοβίας είναι πέρα από τις δυνατότητές του, με εκατομμύρια στην Ανατολική Ευρώπη να ζουν τώρα ουσιαστικά με την κληρονομιά του Γκορμπατσόφ σε δημοκρατικές, ελεύθερες κοινωνίες.

Η διακυβέρνηση του Γκορμπατσόφ δεν ήταν χωρίς ελαττώματα και από δυτική σκοπιά. Έστειλε τανκς στη Λιθουανία για να συντρίψει τις ελπίδες ανεξαρτησίας στις χώρες της Βαλτικής το 1991, μήνες πριν φύγει από την εξουσία. Και του απαγόρευσαν την είσοδο στην Ουκρανία για πέντε χρόνια αφού είπε ότι υποστήριξε την προσάρτηση της Κριμαίας από τον Πούτιν.

Αλλά μέχρι το τέλος των ημερών του, ο Γκορμπατσόφ κατήγγειλε τις ακρότητες του Πούτιν και ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο προειδοποιώντας για τον κίνδυνο της κατάρρευσης των σχέσεων μεταξύ των δύο κορυφαίων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου.

Το ότι θα τον θυμούνται ως γίγαντα στη Δύση και ως παρία στο σπίτι του καταδεικνύει το χάσμα στην κατανόηση και την εμπειρία που δηλητηριάζει ξανά τις σχέσεις Ανατολής-Δύσης.

Ο Γκορμπατσόφ δεν έπαψε ποτέ να θρηνεί την αγαπημένη του σύζυγο, Ράισα, η οποία πέθανε από λευχαιμία το 1999.

Τώρα, ακολούθησε αυτήν και τους συγχρόνους του- από μια αξιοσημείωτη στιγμή της ιστορίας -Ρίγκαν, Θάτσερ, Μπους τον πρεσβύτερο, Χέλμουτ Κολ και Φρανσουά Μιτεράν, στον τάφο.

Παντού εκτός από τη Ρωσία, θα τον θυμόμαστε ως μια από εκείνες τις σπάνιες προσωπικότητες στην ιστορία, που με το χαρακτήρα τους και το όραμά τους άλλαξαν πραγματικά τον κόσμο».

Διεθνή
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Χάθηκαν 500.000 αμερικανικά όπλα στο Αφγανιστάν – Στα χέρια τρομοκρατών μέσω Ταλιμπάν

Διεθνή / Χάθηκαν 500.000 αμερικανικά όπλα στο Αφγανιστάν – Στα χέρια τρομοκρατών μέσω Ταλιμπάν

Περισσότερα από 500.000 αμερικανικά όπλα που κατασχέθηκαν από τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν φέρονται να έχουν χαθεί ή πουληθεί στη μαύρη αγορά - Μέρος αυτών έχει καταλήξει σε τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Αλ Κάιντα
LIFO NEWSROOM
Τραμπ: «Αν δεν υπάρξει πρόοδος, οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν από τη συμφωνία για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας»

Διεθνή / Τραμπ: «Αν δεν υπάρξει πρόοδος, οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν από τη συμφωνία για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας»

Ανοιχτό άφησε το ενδεχόμενο τερματισμού της αμερικανικής διαμεσολάβησης – Απέφυγε να δεσμευτεί για συνέχιση της στρατιωτικής στήριξης προς το Κίεβο
LIFO NEWSROOM
Η κυβέρνηση Τραμπ ζητά αρχεία ξένων χρηματοδοτών του Χάρβαρντ

Διεθνή / Η κυβέρνηση Τραμπ ζητά αρχεία ξένων χρηματοδοτών του Χάρβαρντ

Η κυβέρνηση Τραμπ κλιμακώνει την πίεση στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, ζητώντας αναδρομικά στοιχεία ξένων χρηματοδοτήσεων και παγώνοντας 2,26 δισ. δολάρια σε ομοσπονδιακή χρηματοδότηση, εν μέσω κατηγοριών για ανεπαρκή προστασία φοιτητών κατά των διακρίσεων
LIFO NEWSROOM
ΗΠΑ: Μόλυβδος και βαρέα μέταλλα σε 9 στις 10 οδοντόκρεμες – Ανησυχητικά ευρήματα ακόμη και σε παιδικά προϊόντα

Διεθνή / ΗΠΑ: Μόλυβδος και βαρέα μέταλλα σε 9 στις 10 οδοντόκρεμες – Ανησυχητικά ευρήματα ακόμη και σε παιδικά προϊόντα

Η έκθεση θέτει υπό αμφισβήτηση την ασφάλεια οδοντόκρεμων ευρείας κυκλοφορίας, ενώ αναδεικνύει την ανάγκη για αυστηρότερη νομοθεσία και ενημέρωση του καταναλωτικού κοινού
LIFO NEWSROOM
Τζέι Ντι Βανς σε Βρετανία: «Καταργήστε τους νόμους υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ για να εξασφαλίσετε μια εμπορική συμφωνία»

Διεθνή / Τζέι Ντι Βανς σε Βρετανία: «Καταργήστε τους νόμους υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ για να εξασφαλίσετε μια εμπορική συμφωνία»

Υψηλόβαθμο στέλεχος της Ουάσινγκτον μιλώντας στην Independent, ξεκαθάρισε πως ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ έχει «εμμονή με την πτώση του δυτικού πολιτισμού»
LIFO NEWSROOM
Ελπίδες για εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–Κίνας: Ο Τραμπ βλέπει τέλος στον «πόλεμο των δασμών» μέσα σε ένα μήνα

Διεθνή / Ελπίδες για εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–Κίνας: Ο Τραμπ βλέπει τέλος στον «πόλεμο των δασμών» μέσα σε ένα μήνα

Ο Τραμπ δηλώνει ότι επίκειται εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–Κίνας εντός ενός μήνα, μεσούσης της δασμολογικής σύγκρουσης - Οι γεωπολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις και το διπλωματικό παιχνίδι που εξελίσσεται παγκοσμίως
LIFO NEWSROOM