Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί

Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
2
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Μολύβδινο έλασμα με χαραγμένο το ερώτημα κάποιου επισκέπτη, του Έρμωνα: σε ποιον θεό πρέπει να προσευχηθεί για να αποκτήσει από τη σύζυγό του Κρηταίαν χρήσιμους απογόνους. 525-500 π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης


«Θα μείνω χήρα;», «Θα ξαναπαντρευτώ;». Αυτά είναι τα διαδοχικά ερωτήματα που η Μύρτα απηύθυνε πριν από αιώνες στο Μαντείο της Δωδώνης και ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια των ανασκαφών μαζί με πάνω από 5.000 άλλα, χαραγμένα σε μολύβδινα ελάσματα. Ορισμένα από αυτά τα ελάσματα με ερωτήματα για το εμπόριο, τα χρέη, τα περιουσιακά, τα δικαστήρια, την υγεία, την απόκτηση παιδιών, τον γάμο και την προίκα παρουσιάζονται στην έκθεση «Δωδώνη. Το μαντείο των ήχων», που ξεκινά σε λίγες μέρες στο Μουσείο της Ακρόπολης.


Πρόκειται για τη δεύτερη μετά την έκθεση «Σαμοθράκη. Τα Μυστήρια των Μεγάλων Θεών» μιας σειράς περιοδικών εκθέσεων με σημαντικά έργα της αρχαιότητας από σπουδαίους τόπους της ελληνικής περιφέρειας και σκοπός της είναι να κάνει ευρύτερα γνωστό το παλαιότερο ελληνικό μαντείο, να δείξει τον τρόπο λειτουργίας, τον ρόλο και τη σημασία του στον αρχαίο κόσμο, αλλά και να αναδείξει την ανάγκη του ανθρώπου να προβλέπει το μέλλον. Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνεργασία του Μουσείου με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων, ενώ τα εκθέματα προέρχονται από το Μουσείο Ιωαννίνων και το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Συλλογή Καραπάνου. Είναι η πρώτη φορά που συνενώνονται ευρήματα πριν την απελευθέρωση -καθώς η Συλλογή Καραπάνου δωρήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όταν η περιοχή της Δωδώνης αποτελούσε έδαφος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας- με ευρήματα από τις ανασκαφές που έγιναν μετά την απελευθέρωση.

Η μαντική βελανιδιά -στις ρίζες της οποίας πίστευαν ότι κατοικούσε ο Δίας με τη σύζυγό του, Διώνη- με το θρόισμα των φύλλων της απαντούσε στα αγωνιώδη ερωτήματα των ανθρώπων για τα μελλούμενα, ενώ οι ιερείς αποκρυπτογραφούσαν τους χρησμούς και από τους ήχους χάλκινων λεβήτων και το κρώξιμο των περιστεριών. 


Η έκθεση, όπως και η «Σαμοθράκη», ακολουθεί έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης και παρουσιάζει τις αρχαιότητες ενταγμένες σε ένα ευρύτερο σύνολο. Γίνεται προσπάθεια να σκηνοθετηθούν οι αρχαίοι χώροι, ενώ στην έκθεση συμπεριλαμβάνεται και οπτικοακουστικό υλικό από τον αρχαιολογικό χώρο. Η αφήγηση ξεκινάει με τη Δωδώνη της ύστερης εποχής του χαλκού. Πήλινα και χάλκινα αντικείμενα αναδεικνύουν την ταυτότητα των πρώτων κατοίκων, την αρχέγονη λατρεία της Μητέρας Γης και την καθιέρωση της λατρείας του Διός. «Η έκθεση αυτή έχει μόνο μικρά και σπουδαία ευρήματα», τονίζει ο Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης και επιμελητής της έκθεσης κ. Δημήτριος Παντερμαλής, συμπληρώνοντας ότι επιλέχθηκε η δημιουργία βίντεο για την ανάδειξη των εκθεμάτων, σε μια προσπάθεια για μετάβαση από τον περιγραφικό υπομνηματισμό, στον οπτικό.


Το Μαντείο της Δωδώνης ήταν ένα Μαντείο Ήχων. Η μαντική βελανιδιά -στις ρίζες της οποίας πίστευαν ότι κατοικούσε ο Δίας με τη σύζυγό του, Διώνη- με το θρόισμα των φύλλων της απαντούσε στα αγωνιώδη ερωτήματα των ανθρώπων για τα μελλούμενα, ενώ οι ιερείς αποκρυπτογραφούσαν τους χρησμούς και από τους ήχους χάλκινων λεβήτων και το κρώξιμο των περιστεριών. Μια αφαιρετική βελανιδιά, με μία κολώνα για κορμό και 8.000 φύλλα, κυριαρχεί στο χώρο της έκθεσης, όπως κυριαρχούσε στη Δωδώνη όπου συνέρρεαν άνθρωποι όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά από ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο. Η Δωδώνη ήταν το πιο γνωστό και προσιτό αρχαίο ιερό των Ελλήνων και αυτό γίνεται σαφές από τα χιλιάδες ερωτήματα απλών ανθρώπων που έχουν σωθεί. Μαζί με αυτά, στην έκθεση παρουσιάζονται και αναθήματα στο ιερό, όπως τμήματα από χάλκινους ανδριάντες, επωμίδες, τελαμώνες, και ξίφη –αφιερώματα αυτών που ωφελήθηκαν ή ζητούσαν τη βοήθεια των θεών. Επιπλέον, μέσα από χαρακτηριστικά νομίσματα, αναδεικνύεται και ο πολιτικός χαρακτήρας του μαντείου, καθώς και η σχέση του με τον βασιλιά Πύρρο της Ηπείρου, ενώ δύο εκθέματα από το Μουσείο της Ακρόπολης παρουσιάζουν τις σχέσεις της Δωδώνης με την Αθήνα.

Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Ειδώλιο ελαφιού, από τη διακόσμηση λαβής χάλκινου αγγείου. 5ος αι. π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης


Σήμερα, στον αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης συνεχίζονται οι εργασίες συντήρησης, αναστήλωσης και ανάδειξης, ενώ το βασικό πρόβλημα είναι ο λίθος από τον οποίο έχουν κατασκευαστεί η ιερά οικία, οι ναοί, το θέατρο, το βουλευτήριο, το πρυτανείο και το στάδιο. Όπως εξηγεί ο Προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων κ. Κωνσταντίνος Σουέρεφ, ο τοπικός ασβεστόλιθος από τον οποίο είναι κατασκευασμένα τα μνημεία το χειμώνα λόγω του ψύχους σπάει, με αποτέλεσμα να είναι επιτακτική η ανάγκη ανεύρεσης τρόπου συντήρησης, ώστε να εξασφαλιστεί η διαιώνιση το χώρου.


Η βελανιδιά της Δωδώνης «μίλησε» για πρώτη φορά αποκαλύπτοντας την ταυτότητα ενός κλέφτη προβάτων και αφού για αιώνες απαντούσε σε αγωνιώδη ερωτήματα βασιλιάδων όπως ο Πύρρος και απλών θνητών σαν τη Μύρτα, έδωσε έναν από τους τελευταίους της χρησμούς στον Ιουλιανό τον Παραβάτη το 362 μ.Χ. Λίγα χρόνια αργότερα κάποιος έκοψε το δέντρο και το ιερό εγκαταλείφθηκε, ενώ πάνω στα ερείπιά του χτίστηκε χριστιανική εκκλησία. Σήμερα, η ιστορία του Μαντείου των Ήχων ξαναζωντανεύει στο Μουσείο της Ακρόπολης, στην περιοδική έκθεση που φέρνει πιο κοντά στην Αθήνα τη Δωδώνη την, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, «αρχαιοτέρα Ελλάδα».

Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Ειδώλιο Δία Κεραύνιου. Ο θεός του ουρανού και των καιρικών φαινομένων κρατά το κατεξοχήν σύμβολό του, τον κεραυνό. 470-460 π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Επιγραφή σε χάλκινη πλάκα. Αναφέρει ότι ο Ζακύνθιος Αγάθων, γιος του Εχεφύλου και η γενιά του, πρόξενοι των Μολοσσών, αναθέτουν δώρο στον Δωδωναίο Δία. 334-330 ή 325-275 π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Αετός σε κάλυκα άνθους λωτού. Το ιερό πτηνό του Δία διακοσμούσε ίσως το σκήπτρο χάλκινου αγάλματος του θεού. Τέλος 6ου-αρχές 5ου αι. π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Ειδώλιο οπλίτη, ίσως από τη διακόσμηση χάλκινου λέβητα. 530-520 π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Κλαδί και φύλλα δρυός. Η μαντική δρυς ήταν η κατοικία του Δία στη Δωδώνη. 4ος-3ος αι. π.X. © Μουσείο Ακρόπολης
Κάτω από τη μαντική βελανιδιά της Δωδώνης μια γυναίκα ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων μαθαίνει αν θα μείνει χήρα ή αν θα ξαναπαντρευτεί Facebook Twitter
Χάλκινο ειδώλιο νεαρού ιππέα πάνω στο άλογό του. 570-550 π.Χ. © Μουσείο Ακρόπολης
2

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ακρωτήρι: Μια κοσμοπολίτικη, προϊστορική πόλη στην Σαντορίνη

Ιστορία μιας πόλης / Ακρωτήρι: Μια κοσμοπολίτικη, προϊστορική πόλη στην Σαντορίνη

Οι θηραϊκές τοιχογραφίες που ανακαλύφθηκαν στον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς θησαυρούς του Αιγαίου. Τι μαρτυρούν για την κοινωνία, τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αι

Ιστορία μιας πόλης / Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αιώνα

Μια αθηναϊκή οικογένεια με ρίζες στο Βυζάντιο, η οποία άφησε το αποτύπωμά της στην υλική και άυλη κληρονομιά της πόλης μας κι ένα αντικείμενο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, το οποίο μας «μιλά» για την οικογένεια αλλά και την ιατρική κατά το 19ο αιώνα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Γιώργο Νικολάου για το φαρμακείο της οικογένειας Χωματιανού.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Αρχαιολογία & Ιστορία / 10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Tι γινόταν τον Μεσαίωνα στην Αθήνα; Υπήρχε ζωή στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Ποια είναι η σκληρή αλήθεια για αυτό που αποκαλούμε «Αθηναϊκή Δημοκρατία» και τι ήταν τελικά οι Δεσμώτες του Φαλήρου; Ακούμε σήμερα 10 άγνωστες ή παραγνωρισμένες πτυχές από το μακροχρόνιο παρελθόν της πόλης μας που συνέλεξε η Αγιάτη Μπενάρδου για τη σειρά podcast της LiFO «Ιστορία μιας πόλης».
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Αισθάνομαι όπως την πρώτη φορά που θα έβγαινα ραντεβού»: Η Τασούλα Βερβενιώτη για την 4η Γιορτή Προφορικής Ιστορίας 

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι κοινωνικές ομάδες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη γραφή της Ιστορίας»

Η ιστορικός και συγγραφέας Τασούλα Βερβενιώτη μοιράζεται τη γνώση της με ανθρώπους που θέλουν να συλλέξουν τις άγραφες ή αποσιωπημένες πτυχές της ιστορίας και για τρεις ημέρες θα κατευθύνει τη μεγάλη συνάντηση των Ομάδων Προφορικής Ιστορίας στην Τεχνόπολη.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα – Θεσσαλονίκη έγινε τον Μάιο του 1931 και δυο αστυνομικοί ρεπόρτερ μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Η ατμόσφαιρα έχει λιγότερες λακκούβες από τας Αθήνας»

Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα–Θεσσαλονίκη έγινε το 1931 και δύο αστυνομικοί ρεπόρτερ της εποχής μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους. Η ομάδα των dirty '30s «αναπαλαιώνει» και διασώζει τις μαρτυρίες τους για λογαριασμό της LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Μια μοναδική φωνή από το Βυζάντιο στον ναό των Αγίων Θεοδώρων

Ιστορία μιας πόλης / Μια μοναδική φωνή από το Βυζάντιο στον ναό των Αγίων Θεοδώρων

Ένας βυζαντινός ναός στο κέντρο της πόλης και μια φωνή που έρχεται από 1000 χρόνια πριν. Τι μάς διηγείται το σύντομο βυζαντινό ποίημα που βρίσκεται στη μαρμάρινη επιγραφή, πάνω από την είσοδο του ναού της πλατείας Κλαυθμώνος; Ο Γιώργος Πάλλης εξηγεί στην Αγιάτη Μπενάρδου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Κωνσταντίνος Κονοφάγος 

Γεννήθηκε Σαν Σήμερα / Κωνσταντίνος Κονοφάγος: Ο μεταλλουργός που έσωσε το Λαύριο από την πείνα

Το 1942 ο Κωνσταντίνος Κονοφάγος ηγείται μιας μυστικής αποστολής, μετατρέποντας σωρούς «χωρίς αξία» σε άργυρο. Μέσα σε συνθήκες Κατοχής και πείνας, το θάρρος και η επινοητικότητά του εξασφαλίζουν τροφή για εκατοντάδες κατοίκους του Λαυρίου.
ΚΟΡΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΟΡΗ
Ένα γλέντι στην Αθήνα και το κρασοπότηρο του Περικλή

Ιστορία μιας πόλης / Ένα γλέντι στην Αθήνα και το κρασοπότηρο του Περικλή

Τι μπορεί να διαβάσει κανείς πάνω στον σκύφο του Περικλέους; Και γιατί θεωρείται ένα αυθεντικό στοιχείο μιας ιδιωτικής στιγμής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον αρχαιολόγο Άγγελο Ματθαίου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία από το 1926 κλεισμένη σε βρεφοδόχο

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μια χριστουγεννιάτικη ιστορία από το 1926 κλεισμένη σε βρεφοδόχο

Η ερευνητική ομάδα «dirty ‘30s & late ‘20s» διασώζει μια δημοσιογραφική έρευνα για τα έκθετα βρέφη στο Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών, φέρνοντάς τη στο σήμερα και αναδημοσιεύοντάς τη, σχεδόν έναν αιώνα μετά, στη LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Η καθημερινή ζωή στην Αθήνα μέσα από τις αρχαίες επιγραφές

Ιστορία μιας πόλης / Η καθημερινή ζωή στην Αθήνα μέσα από τις αρχαίες επιγραφές

Τι μαθαίνουμε από τις ιδιωτικές και τι από τις δημόσιες επιγραφές των Αθηναίων; Πώς αποτύπωναν τον δημόσιο και πολιτικό βίο; Τι μας αποκαλύπτουν για την προσωπική ζωή των κατοίκων της πόλης; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον αρχαιολόγο Άγγελο Ματθαίου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η μυθιστορηματική ιστορία της οικογένειας Ζιλιερόν που συνδέθηκε με την ελληνική αρχαιολογία όσο καμία

Ηχητικά Άρθρα / Η μυθιστορηματική ιστορία της οικογένειας Ζιλιερόν που συνδέθηκε με την ελληνική αρχαιολογία όσο καμία

Ποιοι ήταν οι Ζιλιερόν και πώς βρέθηκαν στην Ελλάδα; Γιατί υπήρξε καθοριστική η σχέση του Ε. Ζιλιερόν με τον Ε. Σλήμαν; Πώς κλήθηκε να συνεργαστεί με τον Άθρουρ στις ανασκαφές της Κνωσού; Ποια είναι η συνδρομή των καλλιτεχνών Ζιλιερόν στην ελληνική αρχαιολογία; Και τι ακριβώς είναι το «αρχείο Ζιλιερόν»;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η ιδιότυπα μητριαρχική κοινωνία του Θριασίου πεδίου

Ιστορία μιας πόλης / Η ιδιότυπα μητριαρχική κοινωνία του Θριάσιου Πεδίου

Από την αρχαιότητα το Θριάσιο πεδίο συνδέεται με δύο εξέχουσες γυναικείες θεότητες: τη Δήμητρα και την Κόρη, την Περσεφόνη. Τι συμβαίνει όμως κατά τα υστερότερα χρόνια στην περιοχή; Πόσο μητριαρχική τελικά υπήρξε η τοπική κοινωνία; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Παναγιώτη Πέστροβα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Άγαλμα που ανακαλύφθηκε στον τάφο της Κλεοπάτρας αποκαλύπτει το πραγματικό της πρόσωπο

Αρχαιολογία & Ιστορία / Άγαλμα που ανακαλύφθηκε σε αιγυπτιακό ναό αποκαλύπτει το πραγματικό πρόσωπο της Κλεοπάτρας

Ορισμένοι αρχαιολόγοι διαφωνούν, σημειώνοντας ότι τα χαρακτηριστικά του προσώπου διαφέρουν σημαντικά από τις γνωστές απεικονίσεις της Κλεοπάτρας
THE LIFO TEAM
Παναγία των Παρισίων: Οι αρχαιολογικοί θησαυροί που έφερε στο «φως» η ανασκαφή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Παναγία των Παρισίων: Οι αρχαιολογικοί θησαυροί που έφερε στο φως η ανασκαφή

Βρέθηκαν περίπου 1.035 θραύσματα ιστορικών έργων τέχνης, συμπεριλαμβανομένων ευρημάτων από ασβεστολιθικά αγάλματα, τμήματα μεσαιωνικού χώρου λατρείας (jubé) και μιας σαρκοφάγου που αποδίδεται στον Αναγεννησιακό ποιητή Ζοακίμ ντυ Μπελαί
THE LIFO TEAM
Μια μεγάλη έκθεση για τους παραμυθένιους Δρόμους του Μεταξιού

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μια μεγάλη έκθεση για τους παραμυθένιους Δρόμους του Μεταξιού

Η έκθεση «Silk Roads» στο Βρετανικό Μουσείο αφηγείται μια ιστορία σύνδεσης πολιτισμών και ηπείρων, αιώνες πριν από τον παγκοσμιοποιημένο κόσμο που γνωρίζουμε σήμερα.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Οι σιωπηλές «Κυκλαδίτισσες» στη μεγαλύτερη έκθεση για τον κυκλαδικό πολιτισμό

Αρχαιολογία & Ιστορία / Οι σιωπηλές «Κυκλαδίτισσες» στη μεγαλύτερη έκθεση για τον κυκλαδικό πολιτισμό

Με πολύτιμα και άγνωστα αντικείμενα από όλο το Αιγαίο η νέα έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης επιχειρεί να ερμηνεύσει το παρελθόν όλου του Αρχιπελάγους μέσα από τα μάτια των γυναικών.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ