O μύθος του χορτασμένου άρχοντα

O μύθος του χορτασμένου άρχοντα Facebook Twitter
Πώς ταξιδεύουν αλήθεια οι ιδέες στον κόσμο και στους μικρόκοσμους που κατοικούμε! Εικονογράφηση: bianka/LiFO
0

ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ ΑΚΡΙΤΑ που σήκωσαν κουρνιαχτό –σκόνη στη σκόνη των ημερών γύρω από τον ΣΥΡΙΖΑ και τον εκπεσόντα Στέφανο Κασσελάκη– έχουν μια δική τους «ιστορία». Επιστρέφουν σε ένα παλιό μοτίβο που η ελληνική του διαδρομή πέρασε κυρίως από ένα πολιτικό σοκ και μια κοινωνική εξέλιξη: το πολιτικό σοκ ήταν η μεταπολιτευτική πορεία του ΠΑΣΟΚ και η προσπάθεια της συντηρητικής παράταξης να εντάξει το φαινόμενο αυτό στην εισβολή κάποιων νεόπλουτων (πληβειακής ή μικροαστικής καταγωγής) στα χωράφια των «κανονικών» αστών και του κόσμου τους.

Όταν μάλιστα ξέσπασαν τα σκάνδαλα της δεκαετίας του '80 και έπειτα οι απορροές τους στα χρόνια του Σημίτη, η ιδέα μιας πλέμπας που καταντά φορέας της διαφθοράς του χρήματος και της χλιδής έγινε ακόμα πιο διάχυτη. Στηριζόταν προφανώς σε πραγματικά περιστατικά τυχοδιωκτικής ανόδου ή πλούτου «από το πουθενά».

Μπορούσε κανείς να απαριθμήσει πρόσωπα που από την κοινωνική τους αφάνεια βρέθηκαν με «λούσα», πεντάστερα, συνοδείες υπουργών, ακριβές υπηρεσίες. Η συντηρητική και φιλελεύθερη δεξιά είδε όμως σε αυτές τις ιστορίες τον δαίμονα μιας επιβλαβούς ταξικής αναμόχλευσης. Επιχείρησε να ερμηνεύσει τις αλλαγές στη μεσαία τάξη ως συνέπεια μιας συνωμοσίας της πλέμπας εναντίον της αστικής τάξης που «σεβόταν τους θεσμούς» (άλλη μια κατασκευή δίχως σοβαρό έρεισμα στην πραγματικότητα). Πίσω από το μοτίβο κατηγορούσε τη λογική της ισότητας ως αντίθετη στην ενάρετη και δοκιμασμένη από τον χρόνο ανωτερότητα των ήδη («ανέκαθεν») εύπορων.

Κάπως έτσι η ιστορία του χορτάτου άρχοντα κάνει κύκλους γύρω από το μυθικό κέντρο της. Εξακολουθεί να γίνεται πιστευτή και τη διαβάζει κανείς ακόμα και σε σχόλια κάτω από επιτεύγματα και εντυπωσιακές φιλανθρωπίες δισεκατομμυριούχων.

Η εκδοχή οδηγούσε στην ίδια κατάληξη: οι πραγματικά πλούσιοι και μεγαλοαστοί «δεν έχουν ανάγκη» τα χρήματα του κράτους ούτε τη διαφθορά των μικροαστών. Προφανώς και αυτό δεν ίσχυε ποτέ, ούτε για τα μεγάλα εφοπλιστικά τζάκια, ούτε για το μεγαλύτερο μέρος της παλαιάς επιχειρηματικής ολιγαρχίας. Παρόλα αυτά, ως αντίληψη είχε μεγάλη επιτυχία αφού βασιζόταν σε πολλά σύνδρομα: στο αίσθημα κοινωνικής κατωτερότητας πολλών λαϊκών παιδιών, στην ανάγκη ενός μέρους της μεσαίας τάξης να αισθανθεί κι αυτή μέρος της upper class αλλά και στον αναπόφευκτο φθόνο για κάποιες νέες ελίτ που είχαν στο εσωτερικό τους και κόσμο αγροτικής και γενικά ταπεινής προέλευσης.

Πώς ταξιδεύουν αλήθεια οι ιδέες στον κόσμο και στους μικρόκοσμους που κατοικούμε! Ο «χορτασμένος άρχοντας» και ο «γιος της πλύστρας» θα χρησιμοποιούνται κυρίως από προνομιούχους του πλούτου και της κληρονομημένης περιουσίας. Στάθηκε, όπως είπαμε, άποψη ελκυστική στον φαντασμένο αριστοκρατισμό κάποιας παλαιότερης αστικής δεξιάς. Γίνεται όμως πλέον εργαλείο (όπως φαίνεται) για να εξαγνιστεί ο υφέρπων κασσελακικός υβριδισμός μεταξύ επιχειρηματία-ινφλουένσερ-πατριώτη αριστερού.

Σε ένα ορισμένο κοινό (οπαδών του Στέφανου Κασσελάκη) οι «γιοι της πλύστρας» είναι όσοι αμφισβητούν το είδωλό τους και ιδίως οι γραφειοκράτες παλαιοσυριζαίοι. Η απενοχοποίηση του προσωπικού πλούτου και του Κεφαλαίου χρειάζεται τη μετατροπή των αντιπάλων σε ύπουλους καταχραστές, πραξικοπηματίες και εν δυνάμει κλέφτες. 

Κάπως έτσι η ιστορία του χορτάτου άρχοντα κάνει κύκλους γύρω από το μυθικό κέντρο της. Εξακολουθεί να γίνεται πιστευτή και τη διαβάζει κανείς ακόμα και σε σχόλια κάτω από επιτεύγματα και εντυπωσιακές φιλανθρωπίες δισεκατομμυριούχων. Σε καιρούς πολιτικής διάλυσης και συγχύσεων, τα στερεότυπα της λεγόμενης λαϊκής σοφίας γίνονται η μωρία των social media και τα υλικά με τα οποία ανακυκλώνονται τα φθαρμένα υλικά της ιδεολογίας. Πάντα με υπερδοσολογία ματαιοδοξίας.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Γιατί η δίκη Φιλιππίδη θα πρέπει να διδάσκεται σε όλες τις νομικές σχολές;

Οπτική Γωνία / Γιατί η δίκη Φιλιππίδη θα πρέπει να διδάσκεται σε όλες τις νομικές σχολές;

Από τις ερωτήσεις του Εισαγγελέα έως την έμπρακτη στήριξη των ηθοποιών, η δίκη Φιλιππίδη βρίθει πατριαρχικών συμβολισμών και συμπυκνώνει ένα μέρος της φεμινιστικής θεωρίας.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Δημοτικό Θέατρο Ολύμπια: Πού το πάει ο δήμος Αθηναίων;

Ρεπορτάζ / Τι περίεργο συμβαίνει με το Δημοτικό Θέατρο Ολύμπια;

Είναι fake news το νέο άνοιγμα που επιχειρεί ο δήμος Αθηναίων με μεγάλο όμιλο θεατρικών επιχειρήσεων; Τι επιδιώκει ο επιχειρηματίας και πόσο υπαρκτός είναι ο κίνδυνος για τον πολιτιστικό οργανισμό να μετατραπεί σε εμπορική επιχείρηση.
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Τα φανταστικά πτώματα του Λάνθιμου είναι το πρόβλημα ή η «θανατίλα» μας;

Οπτική Γωνία / Τα φανταστικά πτώματα του Λάνθιμου είναι το πρόβλημα ή η «θανατίλα» μας;

Η άρνηση του ΚΑΣ να παραχωρηθεί η Ακρόπολη στον Γιώργο Λάνθιμο για τα γυρίσματα της νέας του ταινίας εγείρει πολλά ερωτήματα για τον τρόπο που βλέπουμε τα μνημεία και το τι θεωρούμε πολιτιστικό κεφάλαιο σήμερα.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
ΕΠΕΞ Πεθαίνοντας στο πεζοδρόμιο…

Ακροβατώντας / Πεθαίνοντας στο πεζοδρόμιο

Το τραγικό περιστατικό στη Θήβα δεν είναι από αυτά που αποκαλούνται τυχαία γεγονότα. Πρόκειται για ένα από αυτά που συμβαίνουν συχνά, τα οποία απασχολούν την επικαιρότητα και τα ΜΜΕ, συνήθως επιδερμικά, μέχρι να ξεχαστούν.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ
Πρακτικά Νομικά: Θα πάω φυλακή αν σκοτώσω τον θύτη μου; 

Οπτική Γωνία / Θα πάει φυλακή μια γυναίκα που θα σκοτώσει τον κακοποιητή της;

Μια συζήτηση με τη δικηγόρο Μαριάννα Βασιλείου για το «Σύνδρομο Κακοποιημένης Γυναίκας», τη δευτερογενή θυματοποίηση, και τη σημασία της άμυνας στο ελληνικό ποινικό δίκαιο.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Ο γιατρός της Σερίφου που έδωσε τα πάντα, μέχρι που δεν άντεξε άλλο

Οπτική Γωνία / Ο γιατρός της Σερίφου που έδωσε τα πάντα, μέχρι που δεν άντεξε άλλο

Ο Θανάσης Κοντάρης ήρθε από τη Σουηδία για να συμβάλει στη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας στις Κυκλάδες, μετέτρεψε την κλινική της Σερίφου σε μια πρότυπη μονάδα, αλλά αναγκάστηκε να φύγει ξανά.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Οι λύκοι της Γκράβας, το Χάρβαρντ και το λαγούμι

Οπτική Γωνία / Οι λύκοι της Γκράβας, το Χάρβαρντ και το λαγούμι

Η αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας και βλέπει την πλάτη της Ζωής Κωνσταντοπούλου, επαναφέρει τα σενάρια συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ και την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Πόσο ρεαλιστικά όμως είναι όλα αυτά; 
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
ΕΠΕΞ Πορνό

Οπτική Γωνία / «Δεν μου αρέσει να νιώθω ότι παίζω τον ρόλο που είδαν σε μια ταινία πορνό»

Τρεις γυναίκες μιλούν για το πώς αντιμετώπισαν το θέμα της συστηματικής παρακολούθησης πορνογραφίας από τον ή την σύντροφό τους και για τις επιπτώσεις που είχε στη σχέση τους.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Αντιμόνιο στη Χίο: Τοξική πληγή ή πηγή πλούτου;

Ρεπορτάζ / Αντιμόνιο στη Χίο: Τοξική πληγή ή πηγή πλούτου;

Η προκήρυξη διαγωνισμού για την εξόρυξη αντιμονίου στη Βόρεια Χίο έχει φέρει σε αντιπαράθεση την τοπική κοινωνία με την κυβέρνηση. Τι υποστηρίζει κάθε πλευρά και πόσο πιθανός είναι ο περιβαλλοντικός κίνδυνος;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ