Χειροποίητη Γαλήνη

Χειροποίητη Γαλήνη Facebook Twitter
0
Χειροποίητη Γαλήνη Facebook Twitter
Νίκος Δ. Καρούζος

1.

Φαράγγι που είν' ο χρόνος. Διαβάζω, και σαρώνω με το βλέμμα, τον λίαν καλαίσθητο τόμο Νίκος Δ. Καρούζος, Χειροποίητη Γαλήνη. Ακουαρέλες Χειρόγραφα Πορτρέτα (εκδ. Γαβριηλίδης). Τον επιμελήθηκε η εκλεκτή Χριστίνα Ντούβρη, η οποία υπήρξε φίλη και συνομιλήτρια του μεγάλου μας ποιητή, όπως και ο σύζυγός της, ο σπουδαίος εικαστικός Γιώργος Ξένος. Στον τόμο περιέχονται ποιήματα και ζωγραφιές του Καρούζου, προϊόντα πολύωρων και μεταμεσονύχτιων συζητήσεων, και συμποσίων, ανάμεσα στον Καρούζο, την Ντούβρη και τον Ξένο. Διαπιστώνω και πάλι ότι το πρώτο πρόσωπο στην ποίηση του Νίκου Καρούζου είναι ένα ευγενικό τρίτο ενικό ή ένα, επίσης ευγενικό, πρώτο πληθυντικό. Ο Καρούζος προσφέρει αφειδώς το εγώ του σ' εμάς, στην ανθρωπότητα. Όταν λέει εγώ, ο Καρούζος λέει κάτι που φωτίζει ποιοι είμαστε όλοι μας. Δεν το λέει για να ξεχωρίσει, πρόκειται όντως για μια φορτισμένη υπαρξιακή αμεσότητα. Όταν μιλάει για τον ίδιο, η ποίηση του Καρούζου μιλάει για όλους μας. Γράφει ο Καρούζος: «Ρυθμός είναι το σώμα μου / ή χασομέρι;/ Δεν το 'χω ξεδιαλύνει./ Πρέπει να υπάρξω ακόμη». Και: «βρέχει κι ακούγονται στην / άσφαλτο αβέβαια φώτα./ Ίσως έπρεπε να πλαγιάσω ο / δύστυχος / σε ένα παραγώνι τ' ουρανού / με τα παπούτσια μου». Και: «Φαράγγι που είν' ο χρόνος / κι αναπαύει διλήμματα / δίχως ανεμώνες κι αδυσώπητα / λουλούδια / συνεχώς αφαιμάσσοντας / ονείρατα / αιωνιότητας εργαλεία,/ σινιάλα εκείνου που δεν / είμαστε / παρ' όλη την όραση». Τέλος, και πάλι για τον χρόνο, μία από τις έμμονες εμμονές στην ποίηση του Καρούζου: «Και ένα τελευταίο μήνυμα:/ Ο χρόνος είναι χασάπικο / τι να κάνουμε;».


2.

Ο Νίκος στην ύπαρξη. Στον τόμο περιέχονται, επίσης, ένα ολιγόλεκτο συγκινητικό σημείωμα του Γιώργου Ξένου και ένα ποίημά του στο οποίο συνοψίζεται, θαρρείς, όλη η πελώρια προσωπικότητα και ο πολυπρισματικός χαρακτήρας του Καρούζου. Ο Ξένος εκμυστηρεύεται ότι ο ποιητής τον γοήτευε, του κινούσε δημιουργικά τους μηχανισμούς της σκέψης. Πορευόταν μαζί του, και ξέρουμε πόσο έξοχος και πείσμων διαβάτης ήταν ο Καρούζος. Γράφει ο Ξένος: «Άκουγε ως μουσουργός / σκεπτόταν ως φιλόσοφος / έβλεπε ως ζωγράφος και αισθανόταν ως παιδί./ Ήξερε και του άρεσε να παίζει με τον ήχο της αστραπής,/ που ερχόταν με τη λάμψη. Άκουγε τη λάμψη, άρπαζε / τα ηλεκτρόνια και έφτιαχνε ποιήματα. Μα μπορείς / να ανεβείς πάνω τους και να δεις ότι πράγματι / στον ουρανό οι δυνατότητες είναι μόνο συναρπαστικές». Ας θυμηθούμε ότι οι τελευταίοι αυτοί στίχοι είναι οι εναρκτήριες αράδες από το ύστατο, και συγκλονιστικό, ποίημα του Καρούζου, την «Αιώρηση», που ο ποιητής είχε αφιερώσει στον γιατρό και λάτρη της ποίησης, τον αείμνηστο Θάνο Κωνσταντινίδη. Αξίζει να το παραθέσω ολόκληρο: «Στον ουρανό οι δυνατότητες / είναι μόνο συναρπαστικές./ Καθώς κρεμόμουνα στον αέρα / κρατημένος από ένα κάτασπρο σύννεφο / σε μυθική οθόνη της φαντασίας / παρατηρούσα τις τιμές / των στοιχείων του αίματός μου / κι άκουγα μιαν εκθαμβωτική μουσική πράξη / σχεδόν εξωανθρώπινη / προς τ' αριστερά στον γεωγραφικό χάρτη / στο σημείο που βρίσκεται το βουνό Τρόμος / τυλιγμένο πάντοτε μ' αστραπές / και έκπαγλες καταιγίδες./ Εκεί ανέβηκα μια φορά./ Εκεί πρωτάκουσα το τραγούδι / που έλεγε: ανήκουμε στα νερά./ Κι απ' την άλλη έλαμπε ο Εκκλησιαστής».


3.

Η κωμωδία παίζεται στο σύνολο της γεωγραφίας. Εξαιρετικό είναι το κείμενο της Χριστίνας Ντούβρη, με τίτλο Σύντομον, ένα επίρρημα ακορντεόν, όπου αναλύονται εμβριθώς ο ποιητικοί τρόποι του Καρούζου, αλλά και παρέχονται πληροφορίες από πρώτο χέρι για το πώς αντιμετώπιζε την ύπαρξη και τη δημιουργία, καθημερινώς, ο μεγάλος ποιητής. Γράφει η Ντούβρη: «Τον θυμάμαι περήφανο, αγέρωχο, αναρχικό, θλιμμένο, με μιαν οξύτητα πνεύματος που σε αφόπλιζε. Η ζωή του, μια συνεχής πρόκληση θανάτου. Τον περιφρονούσε και τον φοβόταν. Διάσπαρτος στην ποίησή του, δείχνει πόσο απασχολούσε τον ποιητή, που ήξερε ότι δεν μπορεί να τον αποφύγει και γι' αυτό τον προκαλούσε. Στη συλλογή του Φαρέτριον γράφει: Θεμελίωση θανάτου... σ' αυτό το εφιαλτικό γκρενά ωιμένα ... Τον θυμάμαι αυτό τον ποιητή-φιλόσοφο, τον κατεξοχήν λυρικό της υπαρξιακής αγωνίας, να χαμογελάει από ευχαρίστηση όταν τον καλούσα στο σπίτι μας στα Εξάρχεια, τα αξέχαστα εκείνα σαββατοκύριακα, όπου ο Καρούζος, ο Ξένος κι εγώ κάναμε ατελείωτες συζητήσεις μέχρι πρωίας για ποίηση, ζωγραφική, μουσική, φιλοσοφία, ορατό και αόρατο στην τέχνη, άπειρο, αυτοκτονία, θάνατο. Θεϊκά βράδια. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς. Διάχυτη η κλασική μουσική στο σπίτι, κυρίως ακούγαμε J.S. Bach. O Νίκος, σκυμμένος με τα γόνατα στο πάτωμα, ζωγράφιζε με μανία ακουαρέλες, ο Γιώργος ζωγράφιζε έργα μεγάλων διαστάσεων κι εγώ συντελούσα στην υλοποίηση της δημιουργίας τους, παρέχοντας κάθε διευκόλυνση και προσφέροντας όλα τα δυνατά μέσα [...]».

radiobookspotting.blogspot.gr

Βιβλίο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Λουίς Μπουνιουέλ: Οι κόντρες με τον Νταλί, η αγάπη για τον Λόρκα, η λατρεία για το σινεμά

Βιβλίο / Λουίς Μπουνιουέλ: Οι κόντρες με τον Νταλί, η αγάπη για τον Λόρκα, η λατρεία για το σινεμά

Οι συμπάθειες και οι αντιπάθειες, ο ερωτικός πόθος που διαπερνούσε κάθε του κίνηση, μια ζωή συνώνυμη με τις μεγάλες αλλαγές του 20ού αιώνα και μια συνταγή για σωστό ντράι Μαρτίνι αποτυπώνονται στην αξεπέραστη αυτοβιογραφία του Λουίς Μπουνιούελ, «Η τελευταία μου πνοή», που κυκλοφορεί σε νέα έκδοση.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Στην Εκκλησία είναι ευπρόσδεκτοι και οι διαζευγμένοι και οι ομοφυλόφιλοι και τα τρανς άτομα»

Βιβλίο / «Στην Εκκλησία είναι ευπρόσδεκτοι και οι διαζευγμένοι και οι ομοφυλόφιλοι και τα τρανς άτομα»

Στην αυτοβιογραφία του ο Πάπας Φραγκίσκος αναφέρεται στα παιδικά του χρόνια, στους πειρασμούς, στον Αλέξη Τσίπρα, στο ποδόσφαιρο αλλά και στις ταινίες και τα βιβλία που τον καθόρισαν. 
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
«Yellowface»: «Κλέφτες» συγγραφείς, τα άπλυτα της εκδοτικής βιομηχανίας και τα προσωπεία στον δρόμο προς τη δόξα

Βιβλίο / Ένα μυθιστόρημα για τα «άπλυτα» και τα μυστικά της εκδοτικής βιομηχανίας

Το «Yellowface» της Ρεμπέκα Κουάνγκ είναι μια καυστική σάτιρα της εποχής μας που, πέρα από τα κακώς κείμενα στην εκδοτική βιομηχανία, σχολιάζει και ασκεί κριτική και σε άλλες όψεις της σύγχρονης ζωής, όπως η cancel culture, οι υπερβολές της πολιτικής ορθότητας, το hate speech στο ίντερνετ, η δολοφονία χαρακτήρων, το πώς κατασκευάζονται και προωθούνται συγκεκριμένα αφηγήματα και φαλκιδεύεται η αλήθεια.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
Όταν τα «υποψιασμένα κορμιά» κυριαρχούσαν στους ομοφυλόφιλους έρωτες 

Βιβλίο / Όταν τα «υποψιασμένα κορμιά» κυριαρχούσαν στους ομοφυλόφιλους έρωτες 

Η κυκλοφορία του βιβλίου-ντοκουμέντου «Ανδρικές ομοερωτικές σχέσεις στη μεταπολεμική Ελλάδα» πυροδότησε μια συζήτηση με τον Κώστα Γιαννακόπουλο για έναν «αλλιώτικο» έρωτα, που παρέμενε ισχυρός ακόμα και σε καιρούς όπου κανείς δεν τολμούσε να προφέρει το όνομά του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Ποιοι ήταν στ' αλήθεια οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες;

Βιβλίο / Ποιοι ήταν στ' αλήθεια οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες;

Η πανεπιστημιακός και «celebrity historian» Μαίρη Μπίαρντ αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τους Ρωμαίους αυτοκράτορες, αποκαλύπτοντας άγνωστες λεπτομέρειες – όπως ότι ο Νέρωνας, που έχει μείνει στην ιστορία ως πυρομανής και μεγαλομανής, ήταν επίσης ριζοσπάστης φιλότεχνος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Πάτρικ Λι Φέρμορ «Η εποχή της δωρεάς»

Το πίσω ράφι / Το «χωριατόπουλο χωρίς χαλινάρι» που εξελίχθηκε σε ρομαντικό ταξιδιωτικό συγγραφέα

Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ και το συναρπαστικό χρονικό της νεανικής του περιπλάνησης στην Ευρώπη, πριν αρχίσει να ακούει στο όνομα «Μιχάλης» στην Κρήτη και «Παντελής» στη Μάνη, προτού γίνει ο «ξένος» που διαφήμισε την Ελλάδα όσο ελάχιστοι.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
H «Διεθνής» της Alt-right, τα γνωρίσματα, τα μέσα, οι στόχοι και το αποτύπωμά της στην Ελλάδα  

Βιβλίο / H «Διεθνής» της Alt-right, τα μέσα, οι στόχοι και το αποτύπωμά της στην Ελλάδα  

Οι διαστάσεις του αντιεμβολιαστικού αντι-κινήματος, η πολιτικοποίηση της θρησκείας, ο ακροδεξιός κυβερνοχώρος, οι αντιδράσεις απέναντι στη λεγόμενη woke ατζέντα: Μια επίκαιρη συζήτηση με τους συγγραφείς του βιβλίου «Η Εναλλακτική Δεξιά στην Ελλάδα».
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Δεν μπορεί να μην υπήρχαν queer επαναστάτες ή αγωνιστές. Πού είναι αυτές οι ιστορίες;»

Βιβλίο / «Δεν μπορεί να μην υπήρχαν queer επαναστάτες ή αγωνιστές. Πού είναι αυτές οι ιστορίες;»

Το βιβλίο της «Εκείνοι που δεν έφυγαν» μπήκε στις λίστες με τα καλύτερα του 2024. Η Αταλάντη Ευριπίδου έγραψε εφτά ιστορίες-χρονικά ανθρώπων στο περιθώριο της Ιστορίας, queer ατόμων, γυναικών και εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων, σε μια συλλογή που συνδυάζει τη μαγεία του παραμυθιού και τη λαϊκή παράδοση με τη σύγχρονη ματιά για τον κόσμο.
M. HULOT
Η Σαντορίνη σε βιβλία

Βιβλίο / Η Σαντορίνη των ποιητών, των φωτογράφων, των περιηγητών

Το φημισμένο νησί των Κυκλάδων ανέκαθεν κέντριζε τη συγγραφική φαντασία και κινητοποιούσε την επιστημονική έρευνα με πολλαπλούς τρόπους. Μια συλλογή από τις πιο σημαντικές εκδόσεις για τη Σαντορίνη.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χρήστος Τσιόλκας: «Μπαρακούντα»

Το Πίσω Ράφι / Πώς αναμετριέται κανείς με την αποτυχία και την ντροπή που τον τυλίγει πατόκορφα;

Ο Χρήστος Τσιόλκας, ο συγγραφέας που μεσουράνησε με το «Χαστούκι» δεν σταμάτησε να μας δίνει λογοτεχνία για τα καυτά θέματα της εποχής μας. Και το «Μπαρακούντα» δεν αποτελεί εξαίρεση.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Η όχι και τόσο ξαφνική μανία με τον Έρμαν Έσε 

Βιβλίο / Η όχι και τόσο ξαφνική μανία με τον Έρμαν Έσε 

Το έργο του Έρμαν Έσε, είτε ως λαμπρού εκφραστή της κεντροευρωπαϊκής παράδοσης, είτε ως σύγχρονου μελετητή της ενδοσκόπησης, αποδεικνύεται πολύ πιο επίκαιρο και επιδραστικό από οποιοδήποτε life coaching, δεσπόζοντας ακόμα στις κορυφές των παγκόσμιων μπεστ σέλερ. Οι εκδόσεις Διόπτρα επανεκδίδουν τα πιο γνωστά βιβλία του με μοντέρνα εξώφυλλα και νέες μεταφράσεις. 
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Ο συγγραφέας του Fight Club πιστεύει ότι οι σέκτες και οι αιρέσεις είναι πια εκτός ελέγχου

Βιβλίο / Ο συγγραφέας του Fight Club πιστεύει ότι οι σέκτες και οι αιρέσεις είναι πια εκτός ελέγχου

«Ένα πράγμα μας σώζει», λέει ο Τσακ Πάλανιουκ για τον Ίλον Μασκ στη συνέντευξή του στον Telegraph. «Συνήθως, τέτοια άτομα είτε αποτυγχάνουν οικτρά είτε χάνουν την προσοχή μας».
THE LIFO TEAM
Μπιλ Γκέιτς: «Αν μεγάλωνα σήμερα, θα είχα διαγνωστεί στο φάσμα του αυτισμού»

Tech & Science / Μπιλ Γκέιτς: «Αν μεγάλωνα σήμερα, θα είχα διαγνωστεί στο φάσμα του αυτισμού»

Ο πρώτος τόμος των απομνημονευμάτων του μεγιστάνα της τεχνολογίας που μόλις κυκλοφόρησε φανερώνει πως γεννήθηκε στο σωστό μέρος, την κατάλληλη στιγμή, και φτάνει μέχρι την ίδρυση της Microsoft το 1975.
THE LIFO TEAM