Τα σώματα είναι η μόνη αλήθεια

Τα σώματα είναι η μόνη αλήθεια Facebook Twitter
0
Πότε και πώς ξεκίνησε η σχέση σας με τον Φίλιπ Ροθ;

Η αναγνωστική σχέση το 1980, όταν διάβασα αποσβολωμένη, στην πρώτη του έκδοση, το πιο αστείο και ιερόσυλο σεξουαλικό μυθιστόρημα που θα μπορούσε να μου πέσει στα χέρια, τη Νόσο του Πορτνόι, όπως είχε μεταφραστεί τότε «Το Σύνδρομο Πορτνόι»· η μεταφραστική όταν, το 2003, μετά από παραίνεση του Νίκου Γκιώνη των εκδόσεων Πόλις, καταπιάστηκα με τη μεταφορά στα ελληνικά των συνομιλιών του Ροθ με ομότεχνούς του (Πρίμο Λέβι, Ιβάν Κλίμα, Μίλαν Κούντερα, Μαίρη Μακάρθυ, κ.ά.), οι οποίες κυκλοφόρησαν τον επόμενο χρόνο με τίτλο Κουβέντες του σιναφιού.

Ποιες είναι οι δυσκολίες στην μετάφραση των έργων του (γνωρίζω ότι έχετε μεταφράσει κι άλλα βιβλία του);

Θα ήθελα να τα είχα μεταφράσει όλα, παρότι είναι δύσκολος, πυκνός, συχνά ερμητικός συγγραφέας. Ο λόγος του είναι μακροπερίοδος και σφιχτός· τίποτα δεν περισσεύει. Είναι ταυτόχρονα συνομιλητικός και στοχαστικός, σαρκαστικός και ιδιότυπα λυρικός. Το δύσκολο είναι να πετύχεις την ισορροπία, να μην προδώσεις τον τόνο του κειμένου, να στοχεύσεις σε μια πιστότητα (πιστεύω απόλυτα στη δυνατότητα μιας πιστής και συνάμα ωραίας μετάφρασης) που δεν θα ακυρώσει τη ζωντάνια του πρωτοτύπου.

Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την Ταπείνωση;

Ο Νίκος Γκιώνης ευθύνεται - μετά το Φεύγει το φάντασμα μού πρότεινε να συνεχίσω με την Ταπείνωση. Αλλά δεν «αποφάσισα»· η έννοια της απόφασης προϋποθέτει δίλημμα, δισταγμούς, αμφιθυμίες, ενώ εγώ απέναντι στον Ροθ έχω μονάχα μιαν απεριόριστη λαχτάρα να κονταροχτυπηθώ με τις δυσκολίες του.

Σας δυσκόλεψαν οι σεξουαλικές περιγραφές που υπάρχουν στο βιβλίο;

Κάθε άλλο. Αν υπήρξε κάποιος στιγμιαίος δισταγμός, ένας μετεωρισμός σε σχέση με τις μεταφραστικές επιλογές, αυτός είχε να κάνει με την απερίφραστη ωμότητα των περιγραφών. Πώς θα ηχούσαν στα ελληνικά; Μήπως πιο βάναυσα απ' ό,τι στο πρωτότυπο; Έπρεπε να βρω το ακριβές τους αντίστοιχο. Και επειδή η ερωτική σκηνογραφία απεχθάνεται την καλλιέπεια, δεν θέλησα ούτε να απαλύνω τις εκφράσεις ούτε να μετριάσω την ένταση. Ήμουν κι εγώ ωμή, όπως ο Ροθ.

Τι θα λέγατε στους επικριτές του, που τον χαρακτηρίζουν μισογύνη;

Θα έλεγα ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Δεν είναι μισογύνης ο συγγραφέας που αναγνωρίζει όλα όσα καθιστούν τις γυναίκες γυναίκες, που τις καλεί να απολαύσουν τη διαφορά τους από τους άντρες, που ερωτεύεται το σώμα τους και ενθουσιάζεται όταν η ομορφιά τους συνοδεύεται από ευφυΐα. Ο Ροθ, είναι αλήθεια, δεν ανέχεται τις γυναίκες που εκμεταλλεύονται το φύλο τους, που θυματοποιούνται, που αυτοδικαιώνονται συνεχώς, που βασανίζονται από ένα σύμπλεγμα εσωτερικευμένων λόγων το οποίο παράγει καταπίεση ή ηθελημένη εγκατάλειψη στην καταπίεση. Αυτό που υπογραμμίζει, σε όλους τους τόνους, είναι η συνενοχή ανδρών και γυναικών στο κατεξοχήν εξουσιαστικό παιχνίδι της σεξουαλικότητας. Αν δεν χαρίζεται, λοιπόν, σε κάποιες ηρωίδες του είναι γιατί τις θεωρεί άξιες σαρκασμού ή απόρριψης - όπως εξάλλου και πολλούς από τους ήρωές του. Και με αυτή την έννοια θα μπορούσα να τον χαρακτηρίσω ως και φεμινιστή - αφού δεν είναι το φύλο εκείνο που καθορίζει τη στάση του απέναντι στα μυθιστορηματικά του πρόσωπα.

Ποια είναι γνώμη σας για το στερεότυπο που θέλει τους μεγαλύτερης ηλικίας άνδρες να σχετίζονται με μικρότερης ηλικίας γυναίκες;

Πρόκειται για στερεότυπο, πράγματι - αλλά η συχνότητα με την οποία συμβαίνει με κάνει να το βλέπω με επιείκεια, συμπάθεια και κάποια θλίψη, αφού πάντα, πίσω από την επιφανειακά ευφορική επιφάνεια, κρύβεται η αγωνία και λανθάνει το τέλος. Ο Ροθ, στα τελευταία βιβλία του, εικονογραφεί θαυμάσια τη μελαγχολία αυτής της ουσιαστικά ανέφικτης σχέσης.

Τι είναι αυτό που κάνει την Ταπείνωση ενδιαφέρον βιβλίο;

Η συντριβή του κεντρικού ήρωα από τη γυναικεία αυτάρκεια. Η δεξιοτεχνία με την οποία ο συγγραφέας αποκαθηλώνει τις ψευδαισθήσεις του ήρωά του. Η σπαρακτική του ευθύτητα. Η τόλμη με την οποία ξεδιπλώνει μια γεροντική φαντασίωση. Η επιμονή του να μας θυμίζει ότι το σεξ είναι ο πιο ειλικρινής δεσμός, τα σώματα είναι η μόνη αλήθεια και η συνομιλία τους η μόνη αισθητική.

Έχετε έρθει ποτέ σε επαφή με τον Φίλιπ Ροθ;

Ποτέ. Ούτε με τον Ροθ, ούτε με κανένα από τους συγγραφείς που έχω μεταφράσει. Αισθάνομαι κάποια συστολή απέναντί τους. Τους ξέρω τόσο καλά, που θα ήταν σαν να τους έβλεπα γυμνούς - ή το αντίστροφο.

Παρακολουθεί ο ίδιος τις μεταφράσεις του;

Πολύ στενά, μέσω της Τζέην Ασημακοπούλου, την οποία έχει εξουσιοδοτήσει να ελέγχει όλες τις μεταφράσεις του στα ελληνικά.

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Michel Gaubert: Ο dj που βάζει μουσικές στα σημαντικότερα catwalks

Βιβλίο / Michel Gaubert: Ο dj που βάζει μουσικές στα σημαντικότερα catwalks

Chanel, Dior και πολλοί ακόμα οίκοι υψηλής ραπτικής «ντύνουν» τα shows τους με τη μουσική του. Στο «Remixed», την αυτοβιογραφία-παλίμψηστο των επιρροών και των εμμονών του, ο ενορχηστρωτής της σύγχρονης catwalk κουλτούρας μας ξεναγεί σε έναν κόσμο όπου μουσική και εικόνα γίνονται ένα.
ΣΤΕΛΛΑ ΛΙΖΑΡΔΗ
Ρωμανός ο Μελωδός: Ο ουρανόθρεφτος ποιητής του Θείου Δράματος

Βιβλίο / Ρωμανός ο Μελωδός: Ο ουρανόθρεφτος ποιητής του Θείου Δράματος

Λίγοι είναι οι ποιητικά γραμμένοι εκκλησιαστικοί στίχοι που δεν φέρουν τη σφραγίδα αυτού του ξεχωριστού υμνωδού και εκφραστή της βυζαντινής ποιητικής παράδοσης που τίμησαν οι σύγχρονοί μας ποιητές, από τον Οδυσσέα Ελύτη μέχρι τον Νίκο Καρούζο.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Τα 5 πιο σημαντικά βιβλία του Μάριο Βάργκας Λιόσα

Βιβλίο / Τα 5 πιο σημαντικά βιβλία του Μάριο Βάργκας Λιόσα

Η τελευταία μεγάλη μορφή της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας που πίστευε πως «η λογοτεχνία μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα» έφυγε την Κυριακή σε ηλικία 89 ετών. Ξεχωρίσαμε πέντε από τα πιο αξιόλογα μυθιστορήματά του.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
bernhard schlink

Πίσω ράφι / «Φανταζόσουν ότι θα έβγαινες στη σύνταξη ως τρομοκράτης;»

Το μυθιστόρημα «Το Σαββατοκύριακο» του Μπέρνχαρντ Σλινκ εξετάζει τις ηθικές και ιδεολογικές συνέπειες της πολιτικής βίας και της τρομοκρατίας, αναδεικνύοντας τις αμφιλεγόμενες αντιπαραθέσεις γύρω από το παρελθόν και το παρόν.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Φοίβος Οικονομίδης

Βιβλίο / Φοίβος Οικονομίδης: «Είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να σπάσουμε σε χίλια κομμάτια»

Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιακαράντες», ο Φοίβος Οικονομίδης, ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς συγγραφείς της νεότερης γενιάς, μιλά για τη διάσπαση προσοχής, την αυτοβελτίωση, τα κοινωνικά δίκτυα, το βύθισμα στα ναρκωτικά και τα άγχη της γενιάς του.
ΙΩΝΑΣ ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ
Σερζ Τισερόν «Οικογενειακά μυστικά»

Το Πίσω Ράφι / «Το να κρατάμε ένα μυστικό είναι ό,τι πιο πολύτιμο και επικίνδυνο έχουμε»

Μελετώντας τις σκοτεινές γωνιές των οικογενειακών μυστικών, ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Σερζ Τισερόν αποκαλύπτει τη δύναμη και τον κίνδυνο που κρύβουν καθώς μεταφέρονται από τη μια γενιά στην άλλη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Το ηθικό ζήτημα με τις μεταθανάτιες εκδόσεις με αφορμή το ημερολόγιο της Τζόαν Ντίντιον

Βιβλίο / Μεταθανάτιες εκδόσεις και ηθικά διλήμματα: Η Τζόαν Ντίντιον στο επίκεντρο

Σύντομα θα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τις προσφάτως ανακαλυφθείσες «ψυχιατρικές» σημειώσεις της αείμνηστης συγγραφέως, προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με τη δεοντολογία της μεταθανάτιας δημοσίευσης έργων ενός συγγραφέα χωρίς την επίσημη έγκρισή του.
THE LIFO TEAM
Στα «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος

Ηχητικά Άρθρα / Γιάννης Τσαρούχης: «Η ζωγραφική μου θρέφεται από τη μοναξιά και τη σιωπή»

Στα εκπληκτικά «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Γιάννη Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος, από τις μινωικές τοιχογραφίες έως τα λαϊκά δημιουργήματα του Θεόφιλου.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
George Le Nonce: «Εκτός από τα φέικ νιουζ, υπάρχει η φέικ λογοτεχνία και η φέικ ποίηση»

Ποίηση / George Le Nonce: «Εκτός από τα fake news, υπάρχει η fake λογοτεχνία και ποίηση»

Με αφορμή την έκδοση του τέταρτου ποιητικού του βιβλίου, με τίτλο «Μαντείο», ο Εξαρχειώτης ποιητής μιλά για την πορεία του, την ποίηση –queer και μη–, και για την εποχή του Web 2.0, αποφεύγοντας την boomer-ίστικη νοοτροπία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Βιβλίο / Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Μια σειρά από επανεκδόσεις αλλά και νέες εκδόσεις, που αφορούν ποιητές και λογοτέχνες που έχουν φύγει από τη ζωή μάς θυμίζουν γιατί επιστρέφουμε σε αυτούς, διαπιστώνοντας ότι παραμένουν, εν πολλοίς, αναντικατάστατοι.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός.

Βιβλίο / Οβίδιος: Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός

Ο κορυφαίος μελετητής του ρωμαϊκού κόσμου Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής ολοκλήρωσε την απόδοση στα ελληνικά των 12.000 στίχων του έργου του Οβίδιου, εκφράζοντας ταυτόχρονα τον άκρως μοντέρνο χαρακτήρα του ποιητή.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Βιβλίο / «Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Με θέμα την καθημερινότητα έξι αστροναυτών σε έναν διεθνή διαστημικό σταθμό, το μυθιστόρημα που κέρδισε το Booker 2024 μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, είναι ένα ποίημα για τον πλανήτη Γη και μας καλεί να τον εκτιμήσουμε ξανά.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ