Eφήμεροι συναγερμοί και έρευνα

Eφήμεροι συναγερμοί και έρευνα Facebook Twitter
Μια δημοκρατία ωριμάζει όταν αφήνει περισσότερο ελεύθερο χώρο στην έρευνα, αφήνοντας τους εφήμερους συναγερμούς για το πανηγύρι των social media. Εικονογράφηση: bianka/LiFO
0

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΝ και γεγονότων της επικαιρότητας είναι σύντομος. Μέσα σε λίγες μέρες ή το πολύ σε λίγες εβδομάδες πρέπει να «ξετυλιχτεί το κουβάρι», να συγκλονιστεί το κοινό, να θερμανθεί το ενδιαφέρον.

Η μηχανή της δημοσιότητας καίει τα θέματα αφού πρώτα τα έχει επιδείξει σαν τρόπαια που ξεχωρίζουν από όλες τις άλλες ειδήσεις των ημερών. Από μια στιγμή και μετά μοιάζει αναπότρεπτη αυτή η συρρίκνωση μέχρι τελικής εξαφανίσεως. Δεν υπακούει πάντοτε σε κάποια σκόπιμη χειραγώγηση ή συνειδητούς σχεδιασμούς από ολιγαρχικούς κύκλους (αν και η διαμόρφωση της ημερήσιας διάταξης υπόκειται σε παρεμβάσεις και πολιτικούς χειρισμούς, εννοείται).

Περισσότερο στηρίζεται στην κόπωση και στην απουσία συγκέντρωσης που κυριεύει τους περισσότερους όταν αρχίσουν να «ζαλίζονται» από τις λεπτομέρειες ενός θέματος. Οι λεπτομέρειες κουράζουν και φυσικά, μόλις το θέμα δώσει τους εξωτερικούς του χυμούς (έναν πιθανό ή βέβαιο ένοχο, ένα χοντρό στόρι), αμέσως αναζητείται το επόμενο, μια άλλη «ιστορία».

Οι εφήμεροι συναγερμοί είναι η ουσία του επικοινωνιακού μας σύμπαντος. Ιδίως στις μαζικές, καπιταλιστικές δημοκρατίες, σε αυτές που η επικαιρότητα πρέπει να αναλώνεται σε καθορισμένο χρόνο όπως όλα τα εμπορεύματα. Στις πιο ασάλευτες, αυταρχικές χώρες δεν μπορεί να υπάρξει αυτή η σχέση υπερβολής και εξάντλησης – ο κύκλος της ενημέρωσης και των σημείων ενδιαφέροντος υπακούει σε άλλα κριτήρια.

Ο μεγάλος κίνδυνος που αντιμετωπίζει μια βαθιά και απαιτητική για λεπτομέρειες έρευνα δεν είναι απλώς οι αντιδράσεις από μέρους όσων αδιαφανών και εγκληματικών δικτύων ενοχλούνται. Είναι και κάτι πιο ανώδυνο αλλά εξίσου σημαντικό: ότι στη χώρα μας υπάρχει από δεκαετίες μια πολιτική ταυτοτήτων, μια δεξιά ή αριστερή περιοχή που η καθεμιά τους δεν θέλει ερωτήματα και έρευνες για τα δικά της χωρικά ύδατα.

Ξέροντας λοιπόν πως η εφήμερη έξαρση είναι το πεπρωμένο των δημόσιων θεμάτων, χρειαζόμαστε πάντα και μια άλλη δημοσιογραφία: αυτή που θα επιμένει στην ανίχνευση της λεπτομέρειας, στη «συνέχεια» των ιστοριών μέσα στον χρόνο. Η αληθινή γνώση ενός φαινομένου δεν χτίζεται στις εξάρσεις, στον θόρυβο, στις πρώτες εντυπώσεις.

Αυτό θα μπορούσε να γίνει αφετηρία για μια διαφορετική έρευνα των γεγονότων και των πηγών. Φυσικά, πρόκειται για υπόθεση πολύ ακριβή, δύσκολη και συχνά όχι δημοφιλή. Ιδίως σε κοινωνίες καχύποπτες με τα πάντα, κοινωνίες δίχως εμπιστοσύνη σε βασικά πρωτόκολλα και διαδικασίες, η έρευνα δεν βρίσκει πολλούς πραγματικούς υπερασπιστές. Ο χρόνος πιέζει, η λήθη καλύπτει σε λίγο τα πάντα ενώ οι πολιτικές εξελίξεις καθοδηγούν την προσοχή μας.

Κάτι κινείται όμως, και ευτυχώς. Υπάρχουν προσπάθειες για μια δημοσιογραφική έρευνα που πάει πέρα από τον χορό των εφήμερων συναγερμών.

Ο μεγάλος κίνδυνος που αντιμετωπίζει μια βαθιά και απαιτητική για λεπτομέρειες έρευνα δεν είναι απλώς οι αντιδράσεις από μέρους όσων αδιαφανών και εγκληματικών δικτύων ενοχλούνται. Είναι και κάτι πιο ανώδυνο αλλά εξίσου σημαντικό: ότι στη χώρα μας υπάρχει από δεκαετίες μια πολιτική ταυτοτήτων, μια δεξιά ή αριστερή περιοχή που η καθεμιά τους δεν θέλει ερωτήματα και έρευνες για τα δικά της χωρικά ύδατα.

Όταν μια έρευνα ενοχλεί την κεντροδεξιά (όπως τώρα), προσεγγίζεται και αμέσως πολιορκείται φιλικά και υποστηρικτικά από την πολιτική και δημοσιογραφική αριστερά. Αναμενόμενο. Όταν όμως η ίδια ή ανάλογη επιμονή υπάρξει για θέματα που ενοχλούν «ταυτοτικά» την αριστερά (όπως για δεκαετίες υπήρξε λ.χ. η πολιτική βία και τρομοκρατία), τότε αναθεματίζεται ως σκοτεινή, συστημική κ.λπ.

Αν τώρα ακούγονται έπαινοι, λόγου χάρη, για τον Τάσο Τέλλογλου, είναι δύσκολο να ξεχάσουμε τα όσα διακινούσαν πριν από είκοσι χρόνια όταν ο συγκεκριμένος (και άλλοι) είχε κάνει σοβαρό ρεπορτάζ για την ελληνική τρομοκρατία.

Αν άλλοι βρίσκουν καλά λόγια για ένα ρεπορτάζ της Βασιλικής Σιούτη –που θέτει, ας πούμε, σοβαρά ερωτήματα για πλευρές της κρατικής-κυβερνητικής μηχανής– οι ίδιοι είναι που εξοργίζονται με την αποκάλυψη των fake news για τη «μικρή Μαρία» στον Έβρο ή που αφόριζαν όταν η έρευνα αφορούσε τη θητεία των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Σε αυτή την περίπτωση και σε πολλές άλλες οι ενοχλημένοι ζητούν σχεδόν πάντα να σταματήσει μια έρευνα, να περιοριστεί στα ελάχιστα, να μην έχει συνέχεια και βάθος. Και φωνάζουν για το αντίθετο, όταν η αποκάλυψη υπονομεύει τον μισητό αντίπαλο.

Η επίμονη έρευνα των λεπτομερειών έχει λοιπόν πολλούς εχθρούς και κάμποσους περιστασιακούς και υποκριτές συμμάχους. Έχει απέναντί της τη βαρεμάρα του μεγάλου κοινού, τη δίψα για την ευκολία, την πορνογραφία του ρηχού σαματά. Έχει εναντίον της τις ιδιοτελείς στρατηγικές εκδοτικών και άλλων μηχανισμών όπως και τις θεμιτές εμπορικές ανησυχίες για κάτι που «δεν πουλάει». Αντιμετωπίζει όμως από χρόνια τον εναγκαλισμό της από τις κομματικές οικογένειες και τις αρχέγονες παραταξιακές ορμές. Και αυτό μπορεί να φαίνεται αναπόφευκτο σε μια δημοκρατία με συλλογικά πάθη και μνήμες.

Όμως έρευνα και γνώση δεν μπορεί να υπάρξει με «σεβασμό» στην ομερτά του ενός ή του άλλου κομματικού υποσυστήματος. Ιδίως αν το τίμημα για τον «σεβασμό» είναι η αποσιώπηση, η βιαστική ανάγνωση των πραγμάτων και ο εξωραϊσμός της πραγματικότητας. Μια δημοκρατία ωριμάζει όταν αφήνει περισσότερο ελεύθερο χώρο στην έρευνα, αφήνοντας τους εφήμερους συναγερμούς για το πανηγύρι των social media.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το λιντσάρισμα των δημοσιογράφων στα σόσιαλ μήντια από κομματικούς στρατούς 

Βασιλική Σιούτη / Το λιντσάρισμα των δημοσιογράφων στα σόσιαλ μήντια από κομματικούς στρατούς 

Είναι τρομερό να γράφει κανείς ένα άρθρο (είτε με αγαθά, είτε με ταπεινά κίνητρα) και επειδή διαφωνείς, να σπεύδεις να αποδομήσεις τον αρθρογράφο με ύβρεις και όχι το άρθρο με επιχειρήματα.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
ντοροθι παρκερ

Shortcut / Η Ντόροθι Πάρκερ δεν ήταν μόνο ατάκες, ευφυολογήματα και Martini

Ένας από τους πολλούς καημούς που τη συνόδεψαν μέχρι το πικρό και μοναχικό της τέλος –χθες συμπληρώθηκαν πενήντα πέντε χρόνια από τον θάνατό της– ήταν ότι το κοινό έμοιαζε να αγνοεί τις έντονες πολιτικές της ευαισθησίες, που μόνο λόγια δεν ήταν.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ντροπιαστική «πρωτιά» με προβληματικά κριτήρια

Shortcut / Ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα: Ντροπιαστική «πρωτιά» με προβληματικά κριτήρια

Πρώτη από το τέλος ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και 108η στον κόσμο εμφανίστηκε η Ελλάδα στην ετήσια κατάταξη του Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου που δημοσίευσαν οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα. Όχι ότι δεν έχουμε τα χάλια μας, αλλά μοιάζει κάπως υπερβολική αυτή η θέση.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
ΤΕΤΑΡΤΗ 06/04 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Η δημοσιογραφία στον πόλεμο εκτός από θύμα είναι και θύτης

LiFO politics / Η δημοσιογραφία στον πόλεμο εκτός από θύμα είναι και θύτης

Η Βασιλική Σιούτη συζητά με τον δημοσιογράφο των Reporters United, Νικόλα Λεοντόπουλο, για το πόσο ανεξάρτητη είναι η δημοσιογραφία εν καιρώ πολέμου και για τον τρόπο που τον καλύπτουν τα ΜΜΕ στη Ρωσία και στη Δύση.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

κωνσταντοπουλου

Βασιλική Σιούτη / Ποιος είναι, τελικά, αξιωματική αντιπολίτευση;

Οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν πλέον στη δεύτερη θέση το κόμμα της Πλεύσης Ελευθερίας. Θα διατηρήσει η Ζωή Κωνσταντοπούλου τη δυναμική που απέκτησε; Θα αλλάξει σύντομα πάλι η σειρά των κομμάτων; Το σίγουρο είναι πως η ρευστότητα είναι η νέα πολιτική συνθήκη. 
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Tίτλος: Explainer: Το κίνημα "Cute Winter Boots" και το κριντζ της ψηφιακής πολιτικοποίησης

Explainer / «Cute Winter Boots»: Όσο κι αν το υποτιμάτε, το TikTok παράγει πολιτική

Το hashtag #CuteWinterBoots συγκεντρώνει τους προβληματισμούς των χρηστών για την άνοδο της παγκόσμιας ακροδεξιάς και για τον τρόπο που εφαρμόζεται η δημοκρατία σήμερα. Έχουμε αφήσει πίσω μας για πάντα το «για να συμμετέχω στην πολιτική πάω σε συνελεύσεις και γράφομαι σε κόμμα».
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Τι μας δείχνουν τα πρώτα ίχνη ζωής εκτός της Γης;

Διάστημα / Βρέθηκαν όντως ίχνη εξωγήινης ζωής;

Τι ανακάλυψε ακριβώς το τηλεσκόπιο James Webb; Θα υπάρξει σύντομα κατοικήσιμος πλανήτης; Πόσο κοντά είμαστε στην κατάκτηση του Διαστήματος; Ο αστρονόμος και καθηγητής Φυσικής του Διαστήματος Ξενοφών Μουσάς εξηγεί τι σηματοδοτεί η ανακάλυψη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει τρίτη θητεία και τα δίνει όλα για να αλλάξει το κλίμα

Βασιλική Σιούτη / Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θέλει τρίτη θητεία και τα δίνει όλα για να αλλάξει το κλίμα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι θα διεκδικήσει και τρίτη πρωθυπουργική θητεία και τα δίνει όλα με στόχο την άμεση αντιστροφή του αρνητικού πολιτικού κλίματος.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Χριστόφορος Πισσαρίδης: «Με ενοχλεί που η Ελλάδα, σε όλες τις λίστες, βρίσκεται στην τελευταία θέση»

Χριστόφορος Πισσαρίδης / «Με ενοχλεί που η Ελλάδα βρίσκεται παντού στην τελευταία θέση»

Από τον Τραμπ και την AI μέχρι την ελληνική γραφειοκρατία και την παγκόσμια ύφεση, ο νομπελίστας καθηγητής Οικονομικών Σερ Χριστόφορος Πισσαρίδης μιλά στη LIFO για το μέλλον της εργασίας και την απειλή του λαϊκισμού, εξηγώντας γιατί η Ελλάδα χρειάζεται λιγότερο Δημόσιο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τζέφρι Σακς: «Η κατάληψη των πανεπιστημίων από τον Τραμπ δεν θα πετύχει»

Οπτική Γωνία / Τζέφρι Σακς: «Η κατάληψη των πανεπιστημίων από τον Τραμπ δεν θα πετύχει»

Ο καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Κέντρου για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια σχολιάζει στη LiFO τη σύγκρουση που έχει ξεσπάσει μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και των αμερικανικών πανεπιστημίων και πώς βλέπει την επόμενη μέρα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Αθήνα: Τα ηλεκτρικά πατίνια και το χάος της μικροκινητικότητας/ Πώς θα μπει τάξη στο χάος με τα ηλεκτρικά πατίνια στην Αθήνα;/ «Δεν γίνεται να μην έχουμε πατίνια γιατί είναι επικίνδυνο να κυκλοφορήσουν»

Ρεπορτάζ / Τι θα γίνει επιτέλους με τα ηλεκτρικά πατίνια στην Αθήνα;

Τα ηλεκτρικά πατίνια είναι η νέα τάση μετακίνησης στην πόλη αλλά προς το παρόν δημιουργούν αρκετά προβλήματα και προκαλούν αντιδράσεις. Πώς θα μπουν όρια στην άναρχη κυκλοφορία τους και τη στάθμευσή τους και ποιες υποδομές χρειάζονται;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Τα μεγάλα έργα που αλλάζουν τη χώρα: Ποια προχωρούν και ποια καθυστερούν

Ρεπορτάζ / Τα μεγάλα έργα που αλλάζουν τη χώρα: Ποια προχωρούν και ποια καθυστερούν

Νέοι αυτοκινητόδρομοι, νέες γραμμές μετρό, νοσοκομεία, σιδηρόδρομοι, αεροδρόμια. Στις μακέτες όλα φαίνονται φανταστικά. Πότε όμως στ' αλήθεια παραδίδονται, πόσο κοντά στις μακέτες θα είναι η πραγματικότητα; Και ποια οφέλη μπορεί να προσφέρουν στην κοινωνία και την οικονομία;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Απειλείται η οικονομία από νέο κραχ;

Οπτική Γωνία / Έρχεται νέο παγκόσμιο κραχ;

Εμπορικοί πόλεμοι, γεωπολιτικές απειλές και ο κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης. Πόσο θα επηρεαστεί η Ελλάδα από τη νέα εποχή Τραμπ; Ο καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ, Κώστας Μήλας, μιλά στη LiFO.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μπορεί μια φεμινίστρια να είναι χριστιανή; 

Οπτική Γωνία / Μπορεί μια φεμινίστρια να είναι χριστιανή; 

Υπάρχει τελικά ασυμβίβαστο μεταξύ χριστιανισμού και φεμινισμού; Μπορούν οι δύο ταυτότητες να συνυπάρξουν ή πρόκειται για έναν αδύνατο συνδυασμό; Δύο γυναίκες παραθέτουν τα επιχειρήματα κάθε πλευράς.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Το πράσινο της Αθήνας και τα πάθη του

Ρεπορτάζ / Το πράσινο της Αθήνας και τα πάθη του

Το πράσινο της πόλης μπορεί να είναι περιορισμένο, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις είναι αξιόλογο - και η άνοιξη το φέρνει ξανά στο προσκήνιο, μαζί με τα προβλήματά του. Λύσεις υπάρχουν· το ζητούμενο είναι να εισακουστούν.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ