Τα χάλκινα της Βουβώνας: Μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
Στην Κιβύρα (ή: τα Κίβυρα), την μεγαλύτερη αρχαία πόλη της περιοχής πρόσφατες ανασκαφές αποκάλυψαν στο Ωδείο της πόλης ένα απαράμιλλης τέχνης ψηφιδωτό δάπεδο που απεικονίζει τη Μέδουσα
0

Τα ερείπια της Βουβώνος βρίσκονται στη σημερινή επαρχία του Burdur, σε χίλια μέτρα υψόμετρο, λιγότερο από 100 χλμ. από τα νοτιοδυτικά παράλια της Τουρκίας, και κοντά στο χωριό İbecik (Ίμπετζικ). Στην αρχαιότητα, η Βουβών ανήκε σε μια περιοχή που ήταν γνωστή ως Κιβυρατική και κατά τη Ρωμαϊκή Περίοδο αποτελούσε μέρος της επαρχίας της Λυκίας. Το όνομα προέρχεται από την Κιβύρα (ή: τα Κίβυρα), τη μεγαλύτερη αρχαία πόλη της περιοχής, όπου πρόσφατες ανασκαφές αποκάλυψαν στο Ωδείο της πόλης ένα απαράμιλλης τέχνης ψηφιδωτό δάπεδο που απεικονίζει τη Μέδουσα.

Σε άλλη κοντινή πόλη, τα Οινόανδα, σώζεται αποσπασματικά η λεγόμενη Φιλοσοφική επιγραφή του Διογένη, το εκπληκτικό επιγραφικό μνημείο του 2ου αι. μ.Χ., που στην αρχική του μορφή πρέπει να ήταν το εκτενέστερο που μας είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Οι εκπλήξεις που επιφυλάσσει η ορεινή και φαινομενικά απομονωμένη περιοχή της Κιβυρατικής όμως δεν τελειώνουν εδώ: από τη Βουβώνα προέρχεται ένα σύνολο χάλκινων αγαλμάτων εξαιρετικής τέχνης, το μοναδικό τέτοιο σύνολο που σώζεται από τη Ρωμαϊκή Περίοδο. Και είναι εκείνα τα αγάλματα που έχουν στρέψει πρόσφατα τα φώτα της δημοσιότητας στη μικρή ορεινή κοινότητα της Κιβυρατικής.

Όμως ένας από τους πολλούς λόγους που το εμπόριο αρχαιοτήτων και οι λαθρανασκαφές που το τροφοδοτούν είναι καταστροφικές είναι ότι θέτουν σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια στην επιστημονική μελέτη των αντικειμένων που έρχονται στο φως και διακινούνται με αυτόν τον τρόπο. Μοιρασμένα σε συλλογές ανά τον κόσμο, αρκετές από αυτές ιδιωτικές, τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να μελετηθούν ως σύνολο.

Ο ασφάλτινος δρόμος που αγκαλιάζει τους πρόποδες του Dikmen Tepe, ή «όρθιου λόφου», στην ανατολική του πλευρά έχει υψομετρική διαφορά 140 μέτρα από την κορυφή που καταλάμβανε η ακρόπολη της Βουβώνας. Αρχαία ερείπια και βάσεις αγαλμάτων με επιμελώς λαξευμένες ελληνικές επιγραφές προβάλλουν από τη γη και συνοδεύουν την ανάβαση με τα πόδια. Από το θέατρο και την ακρόπολη αντικρίζει κανείς τις γύρω βουνοκορφές και ανάμεσά τους την εύφορη πεδιάδα που αποτελούσε τη χώρα της αρχαίας Βουβώνας.

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
 Το αρχαίο θέατρο της Κυβίρας.

Λίγο πιο πάνω από την αγορά και στα δυτικά του θεάτρου, συναντά κανείς τα ερείπια μιας δομής με διαστάσεις 6,50 x 4.80 μ. Εδώ, ενεπίγραφα ορθογώνια βάθρα αγαλμάτων κατά μήκος της βόρειας και της ανατολικής πλευράς του δωματίου, μαζί με τέσσερις ελεύθερες ενεπίγραφες βάσεις, φανερώνουν ότι το κτίσμα φιλοξενούσε ένα Σεβαστείον, δηλαδή ένα ιερό της αυτοκρατορικής λατρείας. Οι επιγραφές μαρτυρούν ότι ο χώρος φιλοξενούσε αγάλματα μελών της αυτοκρατορικής οικογένειας από τον Νέρωνα ως τον Γαλλιηνό, δηλαδή από τα μέσα του 1ου ως τα μέσα του 3ου αι. μ.Χ. Η πρώτη πράξη της ιστορίας μυστηρίου που απασχολεί ξένα ΜΜΕ, ευρωπαϊκά και αμερικανικά μουσεία, συλλέκτες και κυβερνήσεις, διαδραματίστηκε εδώ.

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
Τμήμα της Επιγραφής του Διογένη από τα Οινόανδα της Λυκίας. Photo Χ. Κοκκινιά/LIFO.

Τη δεκαετία του ’60 αρχίζουν να εμφανίζονται στο εμπόριο αρχαιοτήτων στις ΗΠΑ και να διασκορπίζονται σε ιδιωτικές συλλογές διάφορα χάλκινα γλυπτά –ορισμένα από αυτά είναι εξαιρετικής ποιότητας– που φημολογείται ότι προέρχονται από μία και μοναδική τοποθεσία στην Τουρκία, χωρίς περισσότερα στοιχεία. Ενώ αναζητούνταν η προέλευση των εντυπωσιακών ευρημάτων, η Τουρκάλα αρχαιολόγος Cale İnan (Τζάλε Ινάν) παρατηρεί στο μουσείο του Burdur ένα εξαιρετικής ποιότητας ακέφαλο χάλκινο άγαλμα που θυμίζει σε τεχνοτροπία εκείνα που είχαν πρόσφατα εμφανιστεί στις ΗΠΑ. Το άγαλμα είχε βρεθεί σε λαθρανασκαφή στη Βουβώνα το 1967.

Όπως πληροφορείται η Τουρκάλα αρχαιολόγος, οι κάτοικοι του γειτονικού χωριού έσκαβαν για καιρό στο Dikmen Tepe και πουλούσαν τα ευρήματά τους σε λαθρεμπόρους, έως ότου επενέβησαν οι Αρχές. Δεν επρόκειτο όμως για τυχαίες, μεμονωμένες ενέργειες αλλά για εκτενείς και οργανωμένες ομαδικές «ανασκαφές» με επικεφαλής δύο αδελφούς, ο ένας εκ των οποίων κρατούσε και ημερολόγιο! Το τελευταίο αποδείχθηκε χρήσιμο για την İnan όταν ανέλαβε να ανασκάψει το Σεβαστείο της Βουβώνας, να μελετήσει τα βάθρα και τις επιγραφές τους, ώστε να προτείνει μια ανασύνθεση της ιστορίας του Σεβαστείου και των γλυπτών του. Σύμφωνα πάντα με την ίδια αρχαιολόγο, τα εκπληκτικά χάλκινα προέρχονται από αυτό το κτίσμα στη μικρή πόλη της Κιβυρατικής και γνώρισαν αλλεπάλληλες ανακατατάξεις στη μακρά διάρκεια της ιστορίας του ιερού.

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
Λεπτομέρεια του ψηφιδωτού δαπέδου που απεικονίζει τη Μέδουσα.

Όμως ένας από τους πολλούς λόγους που το εμπόριο αρχαιοτήτων και οι λαθρανασκαφές που το τροφοδοτούν είναι καταστροφικές είναι ότι θέτουν σχεδόν ανυπέρβλητα εμπόδια στην επιστημονική μελέτη των αντικειμένων που έρχονται στο φως και διακινούνται με αυτόν τον τρόπο. Μοιρασμένα σε συλλογές ανά τον κόσμο, αρκετές από αυτές ιδιωτικές, τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να μελετηθούν ως σύνολο. Έτσι, όσο επιμελείς κι αν ήταν οι πρώτες έρευνες της İnan, κάποια επιμέρους ερωτήματα σχετικά με τα χάλκινα της Βουβώνας παραμένουν αναπάντητα. Στη δυσκολία επιστημονικής αποτίμησης προστίθενται οι μυστικές διαδρομές που ακολουθεί το εμπόριο κλεμμένων αρχαιοτήτων, με υπόγειες συναλλαγές μεταξύ λαθρεμπόρων, συλλεκτών και υπευθύνων μουσείων που επιθυμούν να εμπλουτίσουν τις συλλογές τους με κάθε τρόπο. Κανείς από τους εμπλεκόμενους δεν έχει συμφέρον να αποκαλυφθούν η προέλευση και οι ακριβείς συνθήκες απόκτησης των αντικειμένων.

Κάπως έτσι η πρόσφατη απόφαση των αμερικανικών αρχών να κατάσχουν από ιδιωτικές συλλογές και μουσεία και να επιστρέψουν στην Τουρκία αντικείμενα που έχουν ταυτιστεί ως προερχόμενα από λαθρανασκαφές δεν έχει προκαλέσει μόνο δικαιολογημένη ικανοποίηση στη γειτονική χώρα αλλά και έντονο πονοκέφαλο σε παράγοντες μουσείων και υπεύθυνους συλλογών ανά τον κόσμο. Στο επίκεντρο της πιο ενδιαφέρουσας διαμάχης, από επιστημονικής άποψης τουλάχιστον, βρίσκεται η Γλυπτοθήκη της Κοπεγχάγης. Το φημισμένο μουσείο έχει στη συλλογή του μια χάλκινη κεφαλή του αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου (193-211 μ.Χ.) που η İnan θεώρησε ότι ανήκει σε ένα εκπληκτικής τέχνης χάλκινο γυμνό σώμα, προερχόμενο από το Σεβαστείο της Βουβώνας. Το σώμα αυτό, αξίας 25 εκατ. δολαρίων, επεστράφη από τις ΗΠΑ στην Τουρκία τον περασμένο Μάρτιο. Όπως ήταν αναμενόμενο, η Δανία καλείται τώρα να παραδώσει και το κεφάλι, αφού η ίδια η Γλυπτοθήκη είχε παλιότερα αναγνωρίσει την προέλευσή του. Εδώ όμως τα πράγματα αρχίζουν να περιπλέκονται.

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
Η χάλκινη κεφαλή του αυτοκράτορα Σεπτιμίου Σεβήρου στη Γλυπτοθήκη της Κοπεγχάγης. Φωτ.: Wikipedia

Τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, οι λαθρέμποροι αρχαιοτήτων δρούσαν σχεδόν ανεξέλεγκτοι και τα μουσεία ελάχιστα δίσταζαν να παραδεχτούν ότι οι θησαυροί τους αποκτήθηκαν με διαδικασίες αμφιβόλου νομιμότητας, ιδιαίτερα όταν η προέλευση των αντικειμένων ήταν μια χώρα με μικρή επιρροή. Το κεφάλι του Σεπτιμίου Σεβήρου είχε καταλήξει στην Κοπεγχάγη μέσω του Αμερικανού Robert Hecht, υπόδικου για αρχαιοκαπηλία στην Ιταλία μέχρι τον θάνατό του το 2012, ο οποίος διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον τότε διευθυντή της Γλυπτοθήκης. Στη συνέχεια, όμως, διάφορα σκάνδαλα είχαν ως αποτέλεσμα να ενταθεί σιγά σιγά η πίεση για σεβασμό της νομιμότητας από πλευράς των μουσείων, με αποτέλεσμα οι υπεύθυνοι των συλλογών να πρέπει να αναθεωρήσουν έστω μερικώς τη στάση τους. Οι αναφορές στη Βουβώνα άρχισαν να αφαιρούνται από τα κείμενα που συνοδεύουν τα εκθέματα και να αντικαθίστανται από προσεκτικές διατυπώσεις που τραβούν την προσοχή του επισκέπτη σε πιο «ανώδυνες» πληροφορίες σχετικά με τα αντικείμενα, αντί για την προέλευσή τους. Έτσι, το κεφάλι της Γλυπτοθήκης της Κοπεγχάγης αποσυνδέθηκε διακριτικά από το εντυπωσιακό γυμνό σώμα που εν τω μεταξύ εκτίθεται στο νέο μουσείο της Αττάλειας.

Τα χάλκινα της Βουβώνας: μια αρχαία πόλη και μια ιστορία μυστηρίου Facebook Twitter
Στη φωτογραφία που δημοσιεύτηκε από τη μία και μοναδική φορά που το κεφάλι «συνάντησε» το σώμα και φωτογραφήθηκαν μαζί, τα δύο δεν δείχνουν πραγματικά να ταιριάζουν. Σώμα και κεφαλή του Σεπτιμίου Σεβήρου. İnan, Boubon sebasteionu ve heykelleri üzerine son arastirmalar, Κων/ολη 1994.

Όσο κι αν είναι κατακριτέα η στάση των μουσείων που ενίσχυσε διαχρονικά τη δράση των αρχαιοκάπηλων και των συλλεκτών, πρέπει να παραδεχτεί κανείς ότι η θέση του Rune Frederiksen, του νέου διευθυντή της Γλυπτοθήκης της Κοπεγχάγης, αρχαιολόγου με αξιόλογο έργο και πολυετή πείρα σε ανασκαφές στην Ελλάδα, είναι λεπτή και καθόλου αξιοζήλευτη. Αυτό, γιατί η αντιστοίχιση επιγραφών, λαξευμάτων στήριξης στην άνω επιφάνεια των πλίνθων και χάλκινων αγαλμάτων είναι πραγματικά μια δύσκολη υπόθεση σε κάθε περίπτωση.

Εν προκειμένω, επειδή το γυμνό σώμα που επέστρεψε στην Τουρκία έχει την κοινότατη στάση χιαστί ή contraposto, επειδή η χρονολόγηση με βάση την τεχνοτροπία του είναι ιδιαίτερα δύσκολη και θεωρείται ότι θα μπορούσε να χρονολογείται ακόμα και στην Ελληνιστική Περίοδο και επειδή δεν έχουν δοθεί ακριβείς μετρήσεις των λαξευμάτων στήριξης και των αντίστοιχων διαστάσεων των ποδιών των αγαλμάτων, είναι επόμενο να εκφράζονται αμφιβολίες από επιστημονικής άποψης τόσο για την ταύτιση του γυμνού γλυπτού όσο και για την απόδοση του κεφαλιού της Κοπεγχάγης σε εκείνο. Σε αυτά τα προβλήματα προστίθεται και το ότι στη φωτογραφία που δημοσιεύτηκε από τη μία και μοναδική φορά που το κεφάλι «συνάντησε» το σώμα και φωτογραφήθηκαν μαζί τα δύο δεν δείχνουν πραγματικά να ταιριάζουν.

Μένει να ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα δοθούν στη δημοσιότητα τα ημερολόγια των λαθρανασκαφέων που κρατούνται μυστικά, θα συνεργαστούν στενά Τούρκοι, Δανοί και Αμερικανοί για να ολοκληρωθεί η επιστημονική μελέτη των ευρημάτων και η ανασύνθεση της διαδρομής των αντικειμένων, και οι κλεμμένοι θησαυροί θα επιστραφούν στον τόπο προέλευσής τους, από όπου κι αν βρίσκονται αυτήν τη στιγμή, σε ιδιωτικές συλλογές και μουσεία ανά τον κόσμο.

*Η Χριστίνα Κοκκινιά είναι ιστορικός-επιγραφολόγος, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΙΙΕ/ΕΙΕ).

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

22 λόγοι που αγαπάμε την καλοκαιρινή Ελλάδα / Πεζοπορία προς την ακρόπολη της αρχαίας Καρθαίας στην Τζια

Ακολουθώντας ένα αρχαίο μονοπάτι ανάμεσα στα βράχια, έπειτα από πεζοπορία μιας ώρας, καταλήγεις, κάθιδρος αλλά ευτυχής, στα παραθαλάσσια ερείπια της αρχαίας Καρθαίας (8ος αι. π.Χ.), στην Τζια.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Η αρχαιομετρία, η τεχνητή νοημοσύνη και η καλλιτεχνική δημιουργία συνεργάστηκαν σε μια καινοτόμο μελέτη αποκατάστασης της τοιχογραφίας με το κυνήγι από τον τάφο του Φιλίππου στις Αιγές, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στην αναβίωση της αρχαίας τέχνης.
M. HULOT
Δωσίλογοι: Ποιοι και γιατί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές;

Ιστορία μιας πόλης / Δωσίλογοι: Ποιοι και γιατί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές;

Πώς επιχειρήθηκε η αναθεώρηση της εικόνας των δωσιλόγων τις δεκαετίες που ακολούθησαν μετά την Κατοχή και τα Δεκεμβριανά, και ποια ήταν η επίδραση αυτής της αναθεώρησης στη δημόσια ιστορική μνήμη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη για ένα θέμα ταμπού που ακόμα απασχολεί τους ιστορικούς αλλά και την κοινωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Από τι πέθαναν δεκάδες χιλιάδες Αθηναίοι το 430 π.Χ.;

Ιστορία μιας πόλης / Από τι πέθαναν δεκάδες χιλιάδες Αθηναίοι το 430 π.Χ.;

Ο Θουκυδίδης ισχυρίζεται ότι ήταν μια ασθένεια εισαγόμενη, η οποία ξεκίνησε από την Αιθιοπία και προτού φθάσει στην Αθήνα, εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και την Περσική αυτοκρατορία. H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Στέφανο Παρασκευαΐδη για τον λοιμό των Αθηνών με την πρωτοφανή θνησιμότητα, καθώς υπολογίζεται ότι χάθηκε το 1/3 του πληθυσμού της πόλης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Επίσκεψη στον αρχέγονο κόσμο της Σαμοθράκης με σύμμαχο την τεχνολογία

Αρχαιολογία & Ιστορία / Σαμοθράκη: Βλέπουμε την ιστορία του νησιού ξανά με σύμμαχο την τεχνολογία

Η Σαμοθράκη του Νίκης, του Ομήρου, των Καβείρων, των φιλοσόφων, των χαρτογράφων της Αναγέννησης, των αρχαιολόγων, των αρχιτεκτόνων και των φωτογράφων του 20ού αιώνα αλλά και των σύγχρονων μοντελιστών σε μια εμπεριστατωμένη έκθεση της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
ΑΣΚΤ: Η σχολή που «γέννησε» τους μεγαλύτερους Έλληνες καλλιτέχνες

Ιστορία μιας πόλης / ΑΣΚΤ: Εδώ γεννήθηκαν οι μεγαλύτεροι Έλληνες καλλιτέχνες

H Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρξε θεμέλιος λίθος για την ελληνική τέχνη, με σημαντικούς δασκάλους όπως ο Παρθένης και ο Μόραλης να συμβάλλουν στην ανάπτυξή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την ιστορικό τέχνης Χριστίνα Δημακοπούλου για την καθοριστική τους επιρροή.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πώς βρέθηκαν οι πρόσφυγες από τη Μ. Ασία στη Νέα Μάκρη;

Ιστορία μιας πόλης / Νέα Μάκρη: Ο προσφυγικός συνοικισμός που εξελίχθηκε σε λουτρόπολη

Από τις ιωνικές κωμοπόλεις Μάκρη και Λιβίσι, στα παράλια της Λυκίας στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία, οι πρόσφυγες από αυτές τις περιοχές εγκαταστάθηκαν στη βορειοανατολική Αττική, ιδρύοντας τη Νέα Μάκρη, το 1924. Η Ευαγγελία Αχλάδη μιλά στην Αγιάτη Μπενάρδου για τη νεότερη και τη σύγχρονη ιστορία της περιοχής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Στο φθισιατρείο «Σωτηρία» το 1927: Μια κάθοδος στην αληθινή κόλαση των μελλοθάνατων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Φθισιατρείο «Σωτηρία», 1927: Μια κάθοδος στην αληθινή κόλαση των μελλοθανάτων

Έπειτα από επιστολές και καταγγελίες, τον Ιούλιο του 1927, ένας ρεπόρτερ της εφημερίδας «Εσπερινή» επισκέπτεται το φθισιατρείο για να καταγράψει τις συνθήκες ζωής των ασθενών. Η ομάδα των dirty ’30s & late ’20s «αναπαλαιώνει» και διασώζει τη μαρτυρία του για λογαριασμό της LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Γιατί ήταν γαλάζιοι οι πίθηκοι στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης;

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί ήταν γαλάζιοι οι πίθηκοι στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης;

Ποια τα νοήματα πίσω από τις ζωγραφισμένες μορφές και τα ζωντανά χρώματα των θηραϊκών τοιχογραφιών; Πώς συνδέονται με τον μινωικό πολιτισμό και τι μας αποκαλύπτουν για τον αρχαίο κόσμο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τάσος Σακελλαρόπουλος: «Ο στρατός και ο θρόνος ήταν οι ρίζες του κακού της Δικτατορίας»

Άκου την επιστήμη / Τάσος Σακελλαρόπουλος: «Ο στρατός και ο θρόνος ήταν οι ρίζες του κακού της Δικτατορίας»

Η εποχή μας και τα «φαντάσματα» του Μεσοπολέμου. Ο ιστορικός και υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μια έκρηξη στο ηφαίστειο της Σαντορίνης πριν από έναν αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Εγώ κουνιέμαι από τη θέση μου, η Σαντορίνη μόνον να μην κουνηθεί!»

Τον Αύγουστο του 1925 στα γραφεία των αθηναϊκών εφημερίδων καταφθάνουν τηλεγραφήματα που ανακοινώνουν έκρηξη στο ηφαίστειο της Σαντορίνης και περιγράφουν την αναστάτωση των κατοίκων του νησιού. Η ομάδα των dirty ’30s & late ’20s φέρνει στο σήμερα κάποια από τα ρεπορτάζ της εποχής.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Κωστής Τσικλητήρας

Σαν σήμερα / Κωστής Τσικλητήρας: Αυτή είναι η ζωή του κορυφαίου Ολυμπιονίκη

Σαν σήμερα, στις 10 Φεβρουαρίου 1913, πεθαίνει στην Αθήνα από «κεραυνοβόλο μηνιγγίτιδα» ο κορυφαίος, μαζί με τον Πύρρο Δήμα, Έλληνας Ολυμπιονίκης Κωστής Τσικλητήρας, κάτοχος τεσσάρων ολυμπιακών μεταλλίων.
ΚΟΡΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΟΡΗ
Ακρωτήρι: Μια κοσμοπολίτικη, προϊστορική πόλη στην Σαντορίνη

Ιστορία μιας πόλης / Ακρωτήρι: Η πόλη που θάφτηκε κάτω από τις στάχτες του ηφαιστείου

Οι θηραϊκές τοιχογραφίες που ανακαλύφθηκαν στον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς θησαυρούς του Αιγαίου. Τι μαρτυρούν για την κοινωνία, τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αι

Ιστορία μιας πόλης / Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αιώνα

Μια αθηναϊκή οικογένεια με ρίζες στο Βυζάντιο, η οποία άφησε το αποτύπωμά της στην υλική και άυλη κληρονομιά της πόλης μας κι ένα αντικείμενο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, το οποίο μας «μιλά» για την οικογένεια αλλά και την ιατρική κατά το 19ο αιώνα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Γιώργο Νικολάου για το φαρμακείο της οικογένειας Χωματιανού.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Αρχαιολογία & Ιστορία / 10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Tι γινόταν τον Μεσαίωνα στην Αθήνα; Υπήρχε ζωή στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Ποια είναι η σκληρή αλήθεια για αυτό που αποκαλούμε «Αθηναϊκή Δημοκρατία» και τι ήταν τελικά οι Δεσμώτες του Φαλήρου; Ακούμε σήμερα 10 άγνωστες ή παραγνωρισμένες πτυχές από το μακροχρόνιο παρελθόν της πόλης μας που συνέλεξε η Αγιάτη Μπενάρδου για τη σειρά podcast της LiFO «Ιστορία μιας πόλης».
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Αισθάνομαι όπως την πρώτη φορά που θα έβγαινα ραντεβού»: Η Τασούλα Βερβενιώτη για την 4η Γιορτή Προφορικής Ιστορίας 

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι κοινωνικές ομάδες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη γραφή της Ιστορίας»

Η ιστορικός και συγγραφέας Τασούλα Βερβενιώτη μοιράζεται τη γνώση της με ανθρώπους που θέλουν να συλλέξουν τις άγραφες ή αποσιωπημένες πτυχές της ιστορίας και για τρεις ημέρες θα κατευθύνει τη μεγάλη συνάντηση των Ομάδων Προφορικής Ιστορίας στην Τεχνόπολη.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα – Θεσσαλονίκη έγινε τον Μάιο του 1931 και δυο αστυνομικοί ρεπόρτερ μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Η ατμόσφαιρα έχει λιγότερες λακκούβες από τας Αθήνας»

Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα–Θεσσαλονίκη έγινε το 1931 και δύο αστυνομικοί ρεπόρτερ της εποχής μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους. Η ομάδα των dirty '30s «αναπαλαιώνει» και διασώζει τις μαρτυρίες τους για λογαριασμό της LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S