Τα κροκοδείλια δάκρυα των ΗΠΑ για το Αφγανιστάν

Τα κροκοδείλια δάκρυα των ΗΠΑ για το Αφγανιστάν Facebook Twitter
Aφγανιστάν / Βιετνάμ
0

ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΥΤΕΣ κυκλοφόρησαν πολύ αυτές τις μέρες και πράγματι οι ομοιότητές τους από την εκκένωση των Αμερικανών τότε και σήμερα είναι συνταρακτικές και λένε πολλά για την μεταπολεμική pax americana. Η αποτυχία στο Αφγανιστάν, στο νεκροταφείο των Αυτοκρατοριών όπως έχουμε την τάση να το ονομάζουμε, είναι στην ουσία μια νίκη της γεωγραφίας και της ιστορίας: κανείς-ούτε οι Βρετανοί ούτε οι Σοβιετικοί- μπόρεσαν ποτέ να ελέγξουν μια χώρα με τέτοιους ορεινούς όγκους και τέτοια κοινωνική οργάνωση. Αλλά ειδικά για τους Αμερικανούς πρόκειται για μια προδικασμένη αποτυχία εξαιτίας της ίδιας της φύσης της μεταπολεμικής της κυριαρχίας διεθνώς. Δεν ξέρω μάλιστα αν πρέπει να την ονομάσουμε καν αποτυχία. Οι Αμερικανοί, αξίζει να υπενθυμίσουμε άλλωστε, δεν έχουν κερδίσει ούτε έναν μείζονα πόλεμο από όσους διεξήγαγαν μεταπολεμικά. Διότι ποτέ δεν ήξεραν ακριβώς τι ήθελαν να κάνουν εκεί που πήγαιναν.

Σκοπός τους σε όλους τους πολέμους ήταν τυπικά μια γρήγορη και αποφασιστική εμπλοκή και μια εξίσου γρήγορη απόσυρση, άσχετα αν σε όλες τις περιπτώσεις τελικά κατέληγαν όχι μόνο να μένουν για πολύ περισσότερο αλλά και αποχωρώντας, να έχουν επιφέρει το εντελώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδίωκαν. Οι ΗΠΑ υπήρξαν εντέλει ο χειρότερος μαθητής του ιμπεριαλισμού, ούτε ήξεραν να παίζουν σωστά το αποικιακό παιχνίδι όπως οι Βρετανοί αλλά και υπήρξαν βαθιά αμφίθυμοι απέναντί του. Από την μια τα γεράκια του μιλιταρισμού που πίεζαν μονίμως για κλιμάκωση των επιχειρήσεων (και την πετύχαιναν πάντοτε, ρίχνοντας την χώρα ακόμη βαθύτερα στον κάθε πόλεμο που είχαν ξεκινήσει), και από την άλλη οι περιστέρες του φιλελευθερισμού που πίστευαν ότι αρκούσε να τοποθετήσεις επιτόπου έναν (εξαρτημένο από την Δύση) ηγέτη για να εγκαθιδρύσεις δημοκρατική κουλτούρα σε χώρες χωρίς καμία τέτοια παράδοση μέχρι τότε.

Φεύγοντας οι Αμερικανοί αφήνουν προφανώς μια χώρα σε εμφύλιο διότι οι Ταλιμπάν δεν ελέγχουν ακόμη όλη την επικράτεια αλλά και διότι το καθεστώς τους δεν έχει πλήρη νομιμοποίηση. Κυρίως όμως αφήνουν (ακόμη) μια χώρα όπου το δόγμα της εισαγωγής (βλ. της έξωθεν επιβολής) της δημοκρατίας ήταν αδύνατον να εφαρμοστεί.

Και μαζί βέβαια όλη αυτή η εμμονή με τα πρόσωπα (και ταυτόχρονα η αδιαφορία ή η έλλειψη κατανόησης για τις τοπικές κοινωνικές δομές), σε σημείο που να πιστεύει τελικά κανείς ότι όλοι αυτοί οι εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί στο Αφγανιστάν, τα δισεκατομμύρια που ξοδεύτηκαν σε όπλα και τα εκαταμμύρια ανθρώπων που ξεριζώθηκαν και μετανάστευσαν ήταν μόνο και μόνο για να βρεθεί και να δολοφονηθεί ο Μπιν Λάντεν, ως υπαίτιος της 11ης Σεπτεμβρίου: η μοναδική αμερικανική επιτυχία στα 20 χρόνια της εκστρατείας τους (καθώς και η ηρωική αντίσταση των Αμερικανών πεζοναυτών απέναντι σε μια μαζική εξόρμηση των Ταλιμπάν στην απομακρυσμένη βάση Κήτινγκ, το 2009 που το προβάλουν ξανά και ξανά τόσα χρόνια, ξεχνώντας προφανώς ότι επρόκειτο ακριβώς για «αντίσταση» σε έναν εχθρό που δεν ήταν καθόλου μπερδεμένος για το τι ήθελε: απλώς να τους διώξει από τα εδάφη του και να πάρει την εξουσία...).

Αυτή είναι όμως η φύση της pax americana. Αποτυχημένη με όρους πολιτικούς και στρατιωτικούς αλλά απόλυτα κυρίαρχη με όρους πολιτισμικούς καθώς πολλοί τις ΗΠΑ εμίσησαν (κάποτε και οι ίδιοι οι Έλληνες παρότι εξαρτιώνταν απόλυτα από την αμερικανική στρατιωτική και οικονομική συνδρομή για δεκαετίες), όλοι όμως ήθελαν να τους μοιάσουν και να ζουν σαν Αμερικανοί. Όλοι πλην των Ταλιμπάν που η βασική δύναμη της αντίστασής τους έγκειται πάνω από όλα σε αυτό: ότι προκρίνουν μια πολιτισμική επανάσταση καθόλα προνεωτερική όπως ακριβώς στο Ιράν των μουλάδων το 1979 που στην ουσία αντέστρεφε για πρώτη φορά μετά το 1789 τον χαρακτήρα όλων των νεωτερικών φιλελεύθερων επαναστάσεων έκτοτε. Το αβυσσαλέο μίσος τους για την Δύση και τις κάθε είδους δυτικές αξίες, τους επιτρέπει να μην κάνουν καμία έκπτωση σε όσα ευαγγελίζονται -και αυτό αποτελεί την πιο τρομακτική συνειδητοποίηση για όσα θα συμβούν από εδώ και στο εξής στην χώρα αυτή.

Φεύγοντας οι Αμερικανοί αφήνουν προφανώς μια χώρα σε εμφύλιο διότι οι Ταλιμπάν δεν ελέγχουν ακόμη όλη την επικράτεια αλλά και διότι το καθεστώς τους δεν έχει πλήρη νομιμοποίηση. Οι Αμερικανοί πρόλαβαν να φτιάξουν και αμερικανόφιλους. Κυρίως όμως αφήνουν (ακόμη) μια χώρα όπου το δόγμα της εισαγωγής (βλ. της έξωθεν επιβολής) της δημοκρατίας ήταν αδύνατον να εφαρμοστεί. Η δημοκρατία δεν είναι ακόμη ένα προϊόν από τα πολλά που εξάγει αυτή η παγκόσμια οικονομική δύναμη. Δεν είναι καν προϊόν ούτε και εξάγεται, και αυτό ελπίζω να αποτελεί το σοβαρότερο μάθημα της τελευταίας 20ετίας των δημοκρατικών στραυροφοριών στη Μέση Ανατολή (άλλωστε ούτε και στο Ιράκ πέτυχε το δημοκρατικό πείραμα). Το πως φύεται και πως ριζώνει επί τόπου ουδείς ξέρει να το περιγράψει ακριβώς, εξ ου και είναι αδύνατον να το επιβάλει.

Δεν υποστηρίζω εδώ ένα πολιτισμικό σχετικισμό που αντιμετωπιζει ως ισάξια όλα τα συστήματα πολιτισμικής συγκρότησης και διακυβέρνησης . Δεν μπορούμε να κλείσουμε ως ανθρωπιστές τα μάτια σε όσα περιμένουν τις γυναίκες, τα μικρά κορίτσια, τους ομοφυλόφιλους αλλά και κάθε ελεύθερο πνεύμα που θα τολμήσει να ορθώσει αντίλογο στο νέο ανελεύθερο και φρικτά καταπιεστικό ισλαμιστικό καθεστώς στο Αφγανιστάν. Απλώς διατυπώνω εδώ το διανοητικό και πολιτικό μας αδιέξοδο ως Δυτικοί (και κυρίως ως Ευρωπαίοι) που η μόνη δύναμη που αναγνωρίζουμε δεν θέλουμε πλέον να είναι του ξίφους αλλά της ηθικής. Για το αν αρκεί όμως, ας παραδεχτούμε τουλάχιστον ότι κανείς μας δεν επιθυμεί να απαντήσει με ειλικρίνεια παρά μόνο με ευχολόγια και ανεδαφικές παραινέσεις προς ανθρώπους που έτσι κι αλλιώς μισούν βαθιά όσα τους προτρέπουμε να σεβαστούν.

Ο Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος είναι Καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και Γραμματέας Σύνταξης της Νέας Εστίας.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τα φανταστικά πτώματα του Λάνθιμου είναι το πρόβλημα ή η «θανατίλα» μας;

Οπτική Γωνία / Τα φανταστικά πτώματα του Λάνθιμου είναι το πρόβλημα ή η «θανατίλα» μας;

Η άρνηση του ΚΑΣ να παραχωρηθεί η Ακρόπολη στον Γιώργο Λάνθιμο για τα γυρίσματα της νέας του ταινίας εγείρει πολλά ερωτήματα για τον τρόπο που βλέπουμε τα μνημεία και το τι θεωρούμε πολιτιστικό κεφάλαιο σήμερα.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
ΕΠΕΞ Πεθαίνοντας στο πεζοδρόμιο…

Ακροβατώντας / Πεθαίνοντας στο πεζοδρόμιο

Το τραγικό περιστατικό στη Θήβα δεν είναι από αυτά που αποκαλούνται τυχαία γεγονότα. Πρόκειται για ένα από αυτά που συμβαίνουν συχνά, τα οποία απασχολούν την επικαιρότητα και τα ΜΜΕ, συνήθως επιδερμικά, μέχρι να ξεχαστούν.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ
Πρακτικά Νομικά: Θα πάω φυλακή αν σκοτώσω τον θύτη μου; 

Οπτική Γωνία / Θα πάει φυλακή μια γυναίκα που θα σκοτώσει τον κακοποιητή της;

Μια συζήτηση με τη δικηγόρο Μαριάννα Βασιλείου για το «Σύνδρομο Κακοποιημένης Γυναίκας», τη δευτερογενή θυματοποίηση, και τη σημασία της άμυνας στο ελληνικό ποινικό δίκαιο.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Ο γιατρός της Σερίφου που έδωσε τα πάντα, μέχρι που δεν άντεξε άλλο

Οπτική Γωνία / Ο γιατρός της Σερίφου που έδωσε τα πάντα, μέχρι που δεν άντεξε άλλο

Ο Θανάσης Κοντάρης ήρθε από τη Σουηδία για να συμβάλει στη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας στις Κυκλάδες, μετέτρεψε την κλινική της Σερίφου σε μια πρότυπη μονάδα, αλλά αναγκάστηκε να φύγει ξανά.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Οι λύκοι της Γκράβας, το Χάρβαρντ και το λαγούμι

Οπτική Γωνία / Οι λύκοι της Γκράβας, το Χάρβαρντ και το λαγούμι

Η αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας και βλέπει την πλάτη της Ζωής Κωνσταντοπούλου, επαναφέρει τα σενάρια συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ και την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα. Πόσο ρεαλιστικά όμως είναι όλα αυτά; 
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
ΕΠΕΞ Πορνό

Οπτική Γωνία / «Δεν μου αρέσει να νιώθω ότι παίζω τον ρόλο που είδαν σε μια ταινία πορνό»

Τρεις γυναίκες μιλούν για το πώς αντιμετώπισαν το θέμα της συστηματικής παρακολούθησης πορνογραφίας από τον ή την σύντροφό τους και για τις επιπτώσεις που είχε στη σχέση τους.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Αντιμόνιο στη Χίο: Τοξική πληγή ή πηγή πλούτου;

Ρεπορτάζ / Αντιμόνιο στη Χίο: Τοξική πληγή ή πηγή πλούτου;

Η προκήρυξη διαγωνισμού για την εξόρυξη αντιμονίου στη Βόρεια Χίο έχει φέρει σε αντιπαράθεση την τοπική κοινωνία με την κυβέρνηση. Τι υποστηρίζει κάθε πλευρά και πόσο πιθανός είναι ο περιβαλλοντικός κίνδυνος;
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
«Τις επόμενες μέρες Θα δούμε περισσότερη βία, συλλήψεις και οργή»

Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη / «Τις επόμενες μέρες θα δούμε περισσότερη βία, συλλήψεις και οργή»

Ερντογάν εναντίον Ιμάμογλου: Η αρχή ή το τέλος μιας σκληρής σύγκρουσης; O διευθυντής της Milliyet, ο ανταποκριτής της «Süddeutsche Zeitung» και πολίτες περιγράφουν την κατάσταση που επικρατεί στην πόλη και το χάος που απειλεί τη χώρα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Eνηλικίωση, αυτή η αναπόφευκτη

Οπτική Γωνία / «Όταν, μεγάλος πια, χάνεις έναν γονιό, είσαι πολύ μεγάλος για να μεγαλώσεις»

Βγάζεις ταυτότητα στα 12, παίρνεις δίπλωμα οδήγησης μετά το λύκειο, έχεις δικαίωμα ψήφου στα 17. Όμως η αληθινή ενηλικίωση έρχεται όταν δεν είσαι πια το παιδί κάποιου.
ΛΙΝΑ ΙΝΤΖΕΓΙΑΝΝΗ