Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών

0

Ρώμη, 1604: Ο Pietro Aldobrandini, ένας Ιταλός φιλότεχνος αριστοκράτης καρδινάλιος, διοργανώνει ένα μεγάλο γεύμα στην ιδιωτική του κατοικία. Επιθεωρώντας την τραπεζαρία, ένας από τους επισκέπτες του, ο Fabio Masetti, πρέσβης του Δούκα Μοδένας και Ρέτζιο, εντυπωσιάζεται από την καταπληκτική συλλογή ασημικών που εκτίθενται στο φως των κεριών.


Την επόμενη μέρα ο Masetti γράφει στο αφεντικό του, ξεχωρίζοντας ένα μνημειώδες σετ ασημικών που τράβηξαν την προσοχή του: «Παρατήρησα 12 [μεγάλους δίσκους σερβιρίσματος] με 12 Καίσαρες, μέσα στους οποίους ήταν σκαλισμένοι όλοι οι θρίαμβοι και τα διάσημα κατορθώματά τους, αξίας 2.000 scudi».


Τα λόγια του περιγράφουν τους λεγόμενους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ από 12 επιχρυσωμένες «όρθιες κούπες» από ασήμι που μαζί αποτελούν ένα εκπληκτικό παράδειγμα αναγεννησιακών αργυρών σκευών. Πρόκειται πιθανώς για την πιο σημαντική σύνθεση ασημικών από αυτή την περίοδο.

Κάθε κούπα έχει 41 εκ. ύψος και αποτελείται από ένα αγαλματίδιο ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που στέκεται στο κέντρο ενός δίσκου ο οποίος διακοσμείται από τέσσερις περίτεχνες σκηνές που σημαδεύουν σημαντικές στιγμές της ζωής τους. Κάθε δίσκος βρίσκεται τοποθετημένος επάνω σε μια περίτεχνη βάση.


«Υπάρχουν πολλά όμορφα αναγεννησιακά ασημικά, αλλά κανένα δεν είναι σαν τους Αργυρούς Καίσαρες», λέει η Julia Siemon, επιμελήτρια της έκθεσής τους στο Waddesdon Manor, ένα κάστρο του 19ου αι. στην κομητεία Μπάκιγχαμ της Αγγλίας, το οποίο χτίστηκε από ένα μέλος της δυναστείας Rothschild, του οποίου ο πατέρας είχε μία ασημένια κούπα στην κατοχή του.

Από ιστορικής πλευράς, οι Αργυροί Καίσαρες είναι γνωστοί ως «Aldobrandini Tazze» καθώς κάποτε ανήκαν στον καρδινάλιο Pietro (1571-1621). «Tazza» είναι μία ρηχή διακοσμητική κούπα με βάση, που παίρνει το σχήμα της από τα αρχαία δοχεία πόσης (tazze είναι ο πληθυντικός).

Η έκθεση στο Waddesdon είναι πραγματικά εκπληκτική καθώς είναι η πρώτη φορά μετά από 150 χρόνια που και οι 12 κούπες βρίσκονται ξανά όλες μαζί.


Κάθε κούπα έχει 41 εκ. ύψος και αποτελείται από ένα αγαλματίδιο ενός Ρωμαίου αυτοκράτορα που στέκεται στο κέντρο ενός δίσκου ο οποίος διακοσμείται από τέσσερις περίτεχνες σκηνές που σημαδεύουν σημαντικές στιγμές της ζωής τους. Κάθε δίσκος βρίσκεται τοποθετημένος επάνω σε μια περίτεχνη βάση.

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Το Claudius Tazza, δημιουργήθηκε το 1588 περίπου και είανι ένα από τα 12 εκπληκτικά αναγεννησιακά αργυρά σκεύη. Credit: Metropolitan Museum of Art


Υπάρχουν 48 αφηγηματικές σκηνές στο σύνολο, κάθε μία απεικονίζει ένα συγκεκριμένο απόσπασμα από το διάσημο λογοτεχνικό έργο του Ρωμαίου ιστορικού Σουητώνιου «Οι βίοι των Καισάρων», το οποίο γράφτηκε τον 2ο αι. μ.Χ. και καταγράφει τη ζωή του Ιούλιου Καίσαρα και των πρώτων έντεκα Ρωμαίων Αυτοκρατόρων.


Σε ένα πιάτο βλέπουμε τον Ιούλιο Καίσαρα με την συνοδεία του ενώ αποφασίζει να περάσει τον ποταμό Ρουβίκωνα, σε ένα άλλο τον Νέρωνα να παίζει τη λύρα του καθώς η Ρώμη γύρω του καταστρέφεται από μια πύρινη λαίλαπα.

Δεν χρειάζεται όμως να γνωρίζετε κάτι για τον Σουητώνιο ή τη ρωμαϊκή ιστορία για να εντυπωσιαστείτε από την εξαιρετική μαεστρία που απαιτείται για να μεταμορφωθεί τόσο πολύτιμο ασήμι – οι κούπες συνολικά ζυγίζουν περισσότερο από 37 κιλά. Σύμφωνα με τη Siemon. «αυτά τα καλλιτεχνήματα είναι κυριολεκτικά φτιαγμένα από λεφτά».

 
Αν και αυτές οι ασημένιες κούπες είναι γνωστές στους ειδήμονες, λίγα γνωρίζουμε για την προέλευση τους και δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το πού και για ποιον κατασκευάστηκαν. Η Siemon πιστεύει ότι οι συνεργάτες της στην έκθεση The Silver Caesars: A Renaissance Mystery έχουν βρει μία εκλεπτυσμένη λύση σε αυτό τον γρίφο.

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Λεπτομέρεια που απεικονίζει την διαφυγή της Λιβίας και του γιού της Τιβέριου από πυρκαγιά σε δάσος. Credit: Metropolitan Museum of Art


Το γράμμα του Masetti ήταν μία από τις λίγες πηγές που είχαν οι ειδικοί στη διάθεσή τους ενώ δεν υπάρχει πουθενά κάτι που να υποδεικνύει τον τόπο ή τον λόγο κατασκευής τους. Επίσης, επειδή είχαν κατασκευαστεί με αποσπώμενα κομμάτια για την εύκολη μεταφορά τους, πολλά μέρη χάθηκαν ή ανακατεύτηκαν στη διάρκεια των αιώνων, ενώ τον 19ο αι., όταν όλες οι κούπες βρέθηκαν στην Αγγλία, επιχρυσώθηκαν.


Μέχρι τον 21ο αι. οι κούπες βρίσκονταν διάσπαρτες σε μουσεία και ιδιωτικές συλλογές σε όλο τον κόσμο (μία πουλήθηκε σε δημοπρασία το 2013 για πάνω από 1,4 εκατομμύρια δολάρια).


Το 2010, η κλασικίστρια Mary Beard ανακάλυψε στο Victoria and Albert Museum του Λονδίνου μία κούπα που υποτίθεται απεικόνιζε τον Διοκλητιανό, να απεικονίζει στην πραγματικότητα σκηνές από τη ζωή του αυτοκράτορα Τιβέριου.


Χάρη στην επιμελή έρευνα από τις Beard και Siemon, όλες οι 48 βινιέτες έχουν τώρα ταυτοποιηθεί σωστά και ο κάθε δίσκος έχει αντιστοιχηθεί στο σωστό αγαλματίδιο.

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
The Otho Tazza είναι εξαιρετικό δείγμα της αναγεννησιακής αργυροχρυσοχοΐας. Credit: Metropolitan Museum of Art)


Η Siemon προτείνει μια υπόθεση που μπορεί να αποκαλύπτει το μυστήριο προέλευσης τους: Πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν ότι οι κούπες δημιουργήθηκαν στα τέλη 16ου αι. Αν και γνωρίζουμε ότι ήταν μια συλλογή που βρισκόταν στην Ιταλία, η τεχνική τους θυμίζει ασημικά τα οποία συναντώνται βόρεια των Άλπεων.


Κατά πάσα πιθανότητα κατασκευάστηκαν στις Κάτω Χώρες, καθώς οι απεικονίσεις τους δεν θυμίζουν τόσο αρχαία Ρώμη αλλά μία αναγεννησιακή αναπαράστασή της.

Η αρχαία Ρώμη δεν είναι ένας τόπος ή ένας χρόνος, αλλά μια ιδέα που αντικατοπτρίζεται σε αυτές τις σκηνές.


Κατά τον 16ο αι. οι Κάτω Χώρες ανήκαν στην δυναστεία των Αψβούργων που, σύμφωνα με τη Siemon, συνέκριναν τους εαυτούς τους με Ρωμαίους αυτοκράτορες.


Γι' αυτό ίσως βλέπουμε και ότι οι απεικονίσεις πάνω στους δίσκους έχουν να κάνουν με την πιο θετική πλευρά της ζωής των αυτοκρατόρων, με τους στρατιωτικούς τους θριάμβους και όχι με τα αρνητικά που έγραψε για αυτούς ο Σουετώνιος.


Η Siemon έχει κάποιον συγκεκριμένα στο μυαλό της: τον Αλβέρτο Ζ' της Αυστρίας που κυβερνούσε την νότια Ολλανδία κατά το 1590 και θεωρεί πως οι κούπες κατασκευάστηκαν προς τιμήν του.


Όσον αφορά το πώς έφτασαν στην Ιταλία, πιστεύει ότι αυτό έγινε μετά την επίσκεψη του Αλβέρτου στην Ιταλία, όπου και φιλοξενήθηκε από τον Pietro Aldobrandini, κι έτσι ο καρδινάλιος απέκτησε τις κούπες, είτε ως δώρο είτε επειδή τις αγόρασε.


Πάντως, όποια κι αν είναι τελικά η καταγωγή αυτών των ασημένιων καλλιτεχνημάτων, είναι σίγουρο ότι αποτελούν πολύ σημαντικά έργα τέχνης και, όπως λέει και ο κατάλογος της έκθεσης που τις φιλοξενεί, «αξίζουν πιο πολύ από το βάρος τους σε ασήμι».

Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Οι Αργυροί Καίσαρες έχουν εκτεθεί στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης ενώ αυτή την εποχή παρουσιάζονται στο Waddesdon Manor, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Credit: Waddesdon Rothschild Collections
Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Η επίσκεψη του Τίτου στην Αίγυπτο. Λεπτομέρεια από το Titus dish.
Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Λεπτομέρεια από το Aldobrandini Tazze - που δημιουργήθηκε μεταξύ του 1586 και 1599- με τη φιγούρα του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βεσπασιανού. Credit: Metropolitan Museum of Art
Το μυστήριο πίσω από τους «Αργυρούς Καίσαρες», ένα σετ θρυλικών αναγεννησιακών σκευών Facebook Twitter
Credit: Metropolitan Museum of Art

Info:

Η έκθεση The Silver Caesars: A Renaissance Mystery φιλοξενείται στο Waddesdon Manor του Aylesbury μέχρι τις 22 Ιουλίου

 

Με πληροφορίες από BBC/ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΟΦΙΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πώς οι καλλιτέχνες του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν τα τέρατα ως προπαγάνδα

Εικαστικά / Πώς οι καλλιτέχνες του Μεσαίωνα χρησιμοποιούσαν τα τέρατα ως προπαγάνδα

Η έκθεση «Medieval Monsters: Terrors, Aliens, Wonders» που φιλοξενείται στη Νέα Υόρκη παρουσιάζει 70 αποκρουστικά παραδείγματα του Μεσαίωνα και μέσω αυτών εξηγείται ο τρόπος που απεικονίζονταν ως τέρατα μέλη μη προνομιούχων ομάδων, Εβραίοι, μουσουλμάνοι, ακόμη και γυναίκες
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΟΦΙΑ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τέσσερις σημαντικοί διεθνείς καλλιτέχνες αποτελούν τον προπομπό της μεγάλης έκθεσης που έρχεται τον Μάιο στο ΕΜΣΤ

Εικαστικά / ΕΜΣΤ: Τέσσερις διεθνείς καλλιτέχνες και μία θεματική έκθεση για τα ζώα που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ

Δύο ατομικές εκθέσεις και δύο μεγάλης κλίμακας in situ εγκαταστάσεις φωτίζουν τη σχέση μας με τα ζώα και τις οικολογικές συνέπειες της αποικιοκρατίας ενώ αποτελούν προπομπό μιας μεγάλης έκθεσης που έρχεται τον Μάιο στο ΕΜΣΤ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Μιλώντας για τα ζώα σε υποταγή μιλώ για όλα τα υποταγμένα σώματα»

Εικαστικά / «Μιλώντας για τα ζώα σε υποταγή μιλώ για όλα τα υποταγμένα σώματα»

Στην υποβλητική της έκθεση στο ΕΜΣΤ, η εικαστικός Τζάνις Ράφα αναδημιουργεί ένα φανταστικό περιβάλλον άδειων στάβλων για να μιλήσει για τη σχέση του ανθρώπινου και του ζωικού κόσμου, ενώ μας προκαλεί να σκεφτούμε τις έννοιες της φροντίδας και της αγάπης, αλλά και την ανάγκη για κυριαρχία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Λάκης Παπαστάθης: Ένας ανήσυχος καλλιτέχνης, ένας υπέροχος άνθρωπος

Εικαστικά / Λάκης Παπαστάθης: Ένας ανήσυχος καλλιτέχνης, ένας υπέροχος άνθρωπος

Το Μουσείο Μπενάκη τιμά με μια σημαντική έκθεση τη μνήμη του σκηνοθέτη, διανοούμενου, ιστοριοδίφη και ερευνητή του λαϊκού μας πολιτισμού, συνδημιουργού του θρυλικού «Παρασκηνίου». Ο επιμελητής της έκθεσης, Γιώργος Σκεύας, μας μιλά γι’ αυτήν.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η μεγάλη έκθεση του Steve McQueen για τα κινήματα που διαμόρφωσαν τη Μεγάλη Βρετανία

Εικαστικά / Η Μεγάλη Βρετανία που αντιστάθηκε υπάρχει ακόμα στις φωτογραφίες αυτής της έκθεσης

Από τις σουφραζέτες των αρχών του 20ού αιώνα μέχρι τις διαμαρτυρίες για τον πόλεμο στο Ιράκ, η έκθεση σε επιμέλεια του Steve McQueen συγκεντρώνει τις πιο δυνατές εικόνες μιας χώρας που βγήκε πολύ συχνά και πολύ δυνατά στους δρόμους.  
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Η αρχαιομετρία, η τεχνητή νοημοσύνη και η καλλιτεχνική δημιουργία συνεργάστηκαν σε μια καινοτόμο μελέτη αποκατάστασης της τοιχογραφίας με το κυνήγι από τον τάφο του Φιλίππου στις Αιγές, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στην αναβίωση της αρχαίας τέχνης.
M. HULOT
MARTIN GAYFORD: «Καμιά φορά οι κριτικοί κάνουμε εντελώς λάθος» Ή MARTIN GAYFORD: «Καμιά φορά οι κριτικοί κάνουμε λάθος»

Εικαστικά / Martin Gayford: «Καμιά φορά οι κριτικοί κάνουμε εντελώς λάθος»

Ένας από τους πιο επιδραστικούς κριτικούς τέχνης της Βρετανίας μιλά στη LiFO για τις τάσεις που διαμορφώνουν τη σύγχρονη τέχνη, τις φιλικές του σχέσεις με θρυλικούς καλλιτέχνες όπως ο Freud και ο Hockney, αλλά και για το αν η κριτική μπορεί όντως να επηρεάσει τα πράγματα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η πρώτη μεγάλη έκθεση της οραματίστριας καλλιτέχνιδας Ithell Colquhoun

Εικαστικά / Τα σουρεαλιστικά αριστουργήματα της Ithell Colquhoun σε μια μεγάλη έκθεση

Το πολύχρωμο και αποκρυφιστικό σύμπαν της ξετυλίγεται στην πρώτη μεγάλη έκθεση για την οραματίστρια καλλιτέχνιδα, που εξερευνά τη θέση των γυναικών και τη σημασία του φύλου.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Βαγγέλης Μπαλής δημιουργεί κεραμικούς σάτυρους που του μοιάζουν

Εικαστικά / Ο Βαγγέλης Μπαλής δημιουργεί κεραμικούς σάτυρους που του μοιάζουν

Ένας νέος καλλιτέχνης δημιουργεί μοναδικά αντικείμενα ανάλογα με τη διάθεσή του, ονειρεύεται έναν χώρο όπου θα δημιουργεί απερίσπαστος και δεν τον νοιάζει καθόλου να βιοποριστεί από την τέχνη.
ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Μια νέα έκθεση με χαρακτικά της ώριμης περιόδου της Βάσως Κατράκη

Εικαστικά / Βάσω Κατράκη: Η τέχνη της συγκινεί ακόμα

Έργα της σημαντικής Ελληνίδας χαράκτριας που παραπέμπουν στη βία της δικτατορίας, αλλά και άφυλες μορφές της όψιμης περιόδου της με αναφορά στην ελληνική αρχαιότητα, που υπερβαίνουν το ατομικό και γίνονται μέρος της συλλογικής μνήμης.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τι απέγινε η πρωτοπορία στην τέχνη;

Εικαστικά / Τι απέγινε η πρωτοπορία στην τέχνη;

Ο κόσμος της σύγχρονης τέχνης έχει καταντήσει να μοιάζει με τσίρκο. Αλλά ο πραγματικός κακός της ιστορίας δεν είναι οι καλλιτέχνες, αλλά η σύγχρονη αγορά της τέχνης, η αξία της οποίας ξεπερνά πλέον τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως
THE LIFO TEAM
Ο Άνσελμ Κίφερ αποτίνει φόρο τιμής στον Βαν Γκογκ

Εικαστικά / Ο Άνσελμ Κίφερ αποτίνει φόρο τιμής στον Βαν Γκογκ

Μια νέα έκθεση στο Άμστερνταμ με πρόσφατα έργα του Κίφερ αναδεικνύει τη σύνδεσή του με τον Βαν Γκογκ και προκαλεί ήδη πολλές συζητήσεις. Ο σπουδαίος Γερμανός καλλιτέχνης εμπνέεται σταθερά, εδώ και 60 χρόνια, από τον Ολλανδό ζωγράφο. 
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Helmut Lang: What remains behind

Εικαστικά / Helmut Lang: Από το θρυλικό rubber dress στα πρωτόγονα γλυπτά του

Ο καλλιτέχνης και πρώην σχεδιαστής μόδας διατηρεί την προσήλωσή του στα υλικά και παρουσιάζει γλυπτά που θίγουν τη διαρκή εμμονή του με το θέμα της μνήμης, σε ένα σπίτι-σύμβολο του μοντερνισμού στο Λος Άντζελες.
ΣΤΕΛΛΑ ΛΙΖΑΡΔΗ
62 λεπτά με τον Ανέστη Ιωάννου

Εικαστικά / Από τη Νεφελοκοκκυγία στο skate και το τζιν: Το Εικαστικό Σύμπαν του Ανέστη Ιωάννου

Ο νεαρός εικαστικός αναζητά μια νέα μορφή ελευθερίας και απογείωσης, συνδέοντας τη δυναμική της street culture με την ουτοπία των Ορνίθων και των τσαρουχικών ονείρων, αναζητώντας μια έξοδο από το αστικό τραύμα σε έναν κόσμο γεμάτο δυνατότητες και φαντασία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο καινοτόμος κεραμίστας–γλύπτης Brian Rochefort παρουσιάζει στην Αθήνα νέα του έργα

Εικαστικά / Brian Rochefort: Ο ριζοσπάστης της κεραμικής παρουσιάζει τα νέα του έργα στην Αθήνα

Είναι διάσημος για τη δημιουργία μεγάλων, ζωηρών κεραμικών γλυπτών με μοναδικές υφές και αφηρημένα μοτίβα, ενώ οι συνθέσεις του ισορροπούν μεταξύ αταξίας και αρμονίας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τα ιστορικά έργα του Κώστα Πανιάρα από βινύλ σε μια νέα έκθεση

Εικαστικά / Τα ιστορικά έργα του Κώστα Πανιάρα από βινύλ σε μια νέα έκθεση

Το βινύλιο υποκαθιστά το χρώμα σε μια σειρά έργων που παρουσιάστηκαν με μεγάλη επιτυχία τη δεκαετία του ’80 στο Παρίσι και στη Νέα Υόρκη από τον Αλέξανδρο Ιόλα. Σαράντα χρόνια μετά, η γκαλερί The Breeder τα επανασυστήνει στο κοινό.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Κατσαδιώτης

Εικαστικά / «Tα έργα μου είναι σκοτεινά, αλλά δεν τα έχω σκεφτεί ποτέ ως προκλητικά»

Μία μέρα μετά τον βανδαλισμό των έργων του από τον βουλευτή της Νίκης, ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης μιλά στη LiFO για τη δουλειά του που προκάλεσε τέτοιες αντιδράσεις σε συγκεκριμένες ομάδες.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ