Είμαι τα κρεβάτια που έχω κάνει

Είμαι τα κρεβάτια που έχω κάνει Facebook Twitter
5

Κωστής ΠαπαγιώργηςΈνα μυθιστόρημα που αρχίζει με τη σημαδιακή φράση «ή σταματάς τα ξενογαμήσια ή τελειώσαμε εμείς οι δύο» ουσιαστικά τα λέει όλα. Η γυναίκα που στέλνει το τελεσίγραφο είναι η Ντρένκα Μπάλιτς, στα πενήντα δύο της, ενώ ο άνδρας που λαμβάνει την προειδοποίηση είναι ο λησμονημένος μαριονετίστας Μίκι Σάμπαθ, «ένας εξηντατετράχρονος εραστής, κοντός και βαρύς άντρας, με άσπρα γένια, εντυπωσιακά πράσινα μάτια και ταλαιπωρημένα από την αρθρίτιδα δάχτυλα, ο οποίος...» κ.λπ. κ.λπ. «Η Ντρένκα ήταν μια μελαχρινή Κροάτισσα από την ακτή τη Δαλματίας και έμοιαζε με Ιταλίδα όντας μάλλον κοντή σαν τον Σάμπαθ – μια γεμάτη και γεροδεμένη γυναίκα, που ισορροπούσε επικίνδυνα στο μεταίχμιο της παχυσαρκίας». Κοντά ή μακριά από την Ντρένκα έχουμε την Κρίστα, τη Ροζάνα, τη Νίκη, την Ντέμπορα, την Κάθι, τη Σίλβιγια και ό,τι άλλο ήθελε προκύψει.

Το πορνό, που διαρκώς χτυπά την πόρτα του αφηγητή, είναι προφανές, με τη διαφορά ότι τα αυτιά του Σάμπαθ δεν ιδρώνουν. Η μυθιστορηματική του πρόθεση δεν αφορά τόσο τα διάφορα κρεβάτια που τον έκαναν αυτό που είναι όσο τη βαθύτητα ενός βιώματος που μετατρέπει τη σαρκική τρέλα σε προθάλαμο της ψυχικής συντριβής. Η Ντρένκα λέει: «Δεν θέλω να μου φέρονται σαν ψεύτικη πουτάνα. Θέλω να μου φέρονται σαν πραγματική πουτάνα. Ή χίλια δολάρια ή κάθομαι σπιτάκι μου». Ισχύει, όμως, και κάτι άλλο: οι γάμοι του Σάμπαθ και της Ντρένκα (με διαφορετικό πρόσωπο ο καθένας τους) απαιτούσαν επιτακτικά ένα είδος αντι-γάμου, ένα ορμητήριο απ' όπου αντεπετίθεντο στο αίσθημα της αιχμαλωσίας τους. «Δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τούτο το οφθαλμοφανές θαύμα αυτή η γυναίκα... «Την Παρασκευή εκείνης της εβδομάδας η Ντρένκα πήγε στη Βοστώνη και πηδήχτηκε με τον δερματολόγο της, με τον μεγαλοεπιχειρηματία των πιστωτικών καρτών, με τον πρύτανη του πανεπιστημίου αργότερα, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, κρατώντας την αναπνοή της για τα λίγα λεπτά που χρειάστηκαν, πηδήχτηκε και στο σπίτι της με τον ρήτορα με τον οποίο ήταν παντρεμένη, συμπληρώνοντας τέσσερα πηδήματα σε μια ώρα...».

«Πέντε μήνες μετά τον θάνατό της, μια υγρή, ζεστή νύχτα του Απριλίου με μια πανσέληνο που ανέβαινε πάνω από τις κορυφές των δέντρων πλέοντας άκοπα, μέσα στη φωτοβόλα μακαριότητά της, προς τον θρόνο του Θεού, ο Σάμπαθ ξάπλωσε στο χώμα που κάλυπτε το φέρετρό της και είπε: "Ω εσύ, βρoμιάρικο, υπέροχο μουνί της Ντρένκα! Παντρέψου με! Παντρέψου με! Με την κατάλευκη γενειάδα του να σέρνεται στο χώμα –ο τάφος δεν είχε ακόμα χορταριάσει και το έδαφος ήταν λείο, χωρίς ούτε μια πέτρα– οραματίστηκε την Ντρένκα του». Το ερωτικά παράδοξο είναι ότι ο Σάμπαθ θέλει μόνο για πάρτη του τη γυναίκα που τώρα είναι νεκρή, με άλλα λόγια τώρα είναι καλή για να γίνει γυναίκα του! Για να προφέρει το «παντρέψου με!», πρέπει πρώτα να πεθάνει...

«Ο πυρήνας της αποπλάνησης είναι η επιμονή, ήτοι το ιδεώδες των Ιησουιτών. Ογδόντα τοις εκατό των γυναικών υποχωρεί κάτω από μεγάλη πίεση, αν η πίεση είναι επίμονη. Πρέπει να αφοσιώνεσαι με τον τρόπο που αφοσιώνεται ένας μοναχός στον Θεό. Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άντρες αναγκάζονται να βολέψουν το γαμήσι στο περιθώριο των ζητημάτων που οι ίδιοι ορίζουν ως πιο πιεστικά: το κυνήγι του χρήματος, τη δύναμη, την πολιτική, τη μόδα, το σκι, ένας Θεός ξέρει τι μπορεί να είναι σημαντικό για τον καθένα. Ο Σάμπαθ, όμως, είχε απλουστεύσει τη ζωή του και είχε τοποθετήσει τα άλλα ζητήματα στο περιθώριο του γαμησιού. Έστω κι αν έχασε τη Νίκη, έστω αν δεν τον άντεχε πλέον η Ροζάνα, ο ασκητικός Μίκι Σάμπαθ εξακολουθούσε να ασχολείται με το γαμήσι στα εξήντα του χρόνια.

Είμαι τα κρεβάτια που έχω κάνει Facebook Twitter
Φίλιπ Ροθ

Η Ντρένκα –πάντα η Ντρένκα– αποκαλούσε τη στύση του Λιούις "το ουράνιο τόξο" επειδή, όπως της άρεσε να εξηγεί, "το καυλί του είναι μάλλον μακρύ και κάπως καμπυλωτό", άλλωστε ο Λιούις ήταν ο μόνος άντρας εκτός από τον Σάμπαθ στον οποίο είχε επιτρέψει να τη γαμήσει από τον κώλο. Ήταν η μέρα και όχι η εβδομάδα που η Ντρένκα είχε πλημμυρίσει από το σπέρμα τεσσάρων διαφορετικών επιβητόρων. Είμαι μια γυναίκα που πάει εδώ κι εκεί με το σπέρμα δύο ανδρών μέσα μου....

Όλοι θα πεθάνουμε, et moriemur. Η δεύτερη φράση, η οποία διαμορφώθηκε τον 12ο αιώνα, αποκαλύπτει τη σπουδαιότητα που αποδίδουμε στον εαυτό μας και στην ατομική μας ύπαρξη. Η στάση αυτή καλύπτει όλη τη σύγχρονη περίοδο και μπορεί να αποδοθεί με μιαν άλλη φράση: «La mort de soi», ο θάνατος του εαυτού σου. Από τις απαρχές του 18ου αιώνα ο άνθρωπος της Δύσης έτεινε να προσδώσει στον θάνατο μια νέα σημασία. Τον εξύμνησε, τον δραματοποίησε, τον προσέγγισε ως αδηφάγο και ανησυχητικό εχθρό. Πλην όμως τον απασχολούσε λιγότερο ο δικός του θάνατος απ' ό,τι la mort de toi, ο θάνατος του άλλου...».

Οι σαρκολατρικές περιπέτειες του Σάμπαθ δεν σημαίνει ότι τον εμποδίζουν να είναι μια πνευματική φιγούρα εκτός κανόνος. Από το τίποτα στο άπαν, έχει την τέχνη να ζηλεύει τον εαυτό του σε βιώματα που, ενώ είναι περιπέτειες του κρεβατιού, τελικά θρέφουν εκπληκτικά έναν μυθιστοριογράφο. Παρά τις πεισιθάνατες σκέψεις που τον ταλανίζουν, είναι γραπωμένος από τη ζωή! Από τα νιάτα! Από την ηδονή! Από τις καύλες! Από τα εσώρουχα της Ντέμπορα! Κι όμως, κοιτάζει από τον 18ο όροφο και σκέφτεται πως ήρθε η ώρα να σαλτάρει. Ο Μισίμα, ο Ρόθκο, ο Χέμινγουεϊ, ο Μπέριμαν, ο Κέσλερ, ο Παβέζε, ο Κοζίνσκι, ο Γκόρκι, ο Πρίμο Λέβι, ο Κρέιν, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν κι ο Φόκνερ, που αυτοκτόνησε από το ποτό....

Φίλιπ Ροθ - Το θέατρο του Σάμπαθ. Mτφρ.: Ανδρέας Β. Βαχλιώτης. Εκδόσεις Πόλις. Σελ.: 614. Τιμή: €20.Κι όμως ο Σάμπαθ τριγυρνά με αυτό το γελοίο γένι του άλτε Κόκερ, ήγουν του Παλιόγερου, όπως λένε στα γίντις. Σε άλλη στιγμή, θα πει ο αφηγητής, ότι γινόταν άλλος άνθρωπος κάθε δύο λεπτά της ώρας. Αφού διατρέξει μια σελίδα αφιερωμένη στον Θεό, ο αφηγητής στρέφεται προς την ευτυχία. «Η ευτυχία πρέπει να καταγράφεται ως ψυχική διαταραχή και να περιλαμβάνεται με το νέο της όνομα στις μελλοντικές εκδόσεις των κυριότερων εγχειριδίων διαγνωστικής: μείζων συναισθηματική διαταραχή ευχάριστου τύπου. Σε μιαν άλλη μελέτη, σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, αποδεικνύεται ότι η ευτυχία είναι στατιστικά αφύσικη, συνίσταται από ένα διακριτό σύνολο συμπτωμάτων, συνδέεται με μια σειρά γνωστικών ανωμαλιών και, κατά πάσα πιθανότητα, αντανακλά την ανώμαλη λειτουργία του νευρικού συστήματος».

Εφόσον η αφήγηση του Σάμπαθ (ή του Ροθ, το ίδιο κάνει) σπαταλάει σκέψεις, οράματα, ερμηνείες για την Αμερική, ευνόητο είναι να πει ότι «τα πάντα στη ζωή μου μού φαίνονται ρόλοι». Και συνεχίζει παράτολμα: «Τέλος πάντων, εμένα μου λείπει κάποια συγκολλητική ουσία, κάτι θεμελιώδες, υπαρκτό στους άλλους, που εγώ δεν το διαθέτω. Η ζωή μου δεν μου φαίνεται ποτέ πραγματική...». Τίποτε δεν συγκινεί τον Σάμπαθ περισσότερο απ' αυτές τις γερασμένες καλλονές με το έκλυτο παρελθόν και τις νόστιμες νεαρές κόρες. «Ιδιαίτερα όταν το λέει ακόμα η καρδιά τους και γελάνε σαν και τούτη τη γυναίκα. Σε αυτό το γέλιο βλέπεις ανάγλυφα όλα όσα κάποτε υπήρξαν. Είμαι ό,τι απέμεινε από τα περίφημα γαμήσια στα μοτέλ. Καρφιτσώστε ένα μετάλλιο στα κρεμασμένα μου στήθια. Δεν είναι ευχάριστο να καίγεσαι στην πυρά την ώρα του δείπνου».

Ό,τι γράφει και ξαναγράφει ο Ροθ (για την Αμερική, για τους Εβραίους και για τη διάλεκτο γίντις, για το παρελθόν του και για το μέλλον) συνιστά μια προσπάθεια να έλθει σε επαφή με τον εσώτερο εαυτό του. Μπορεί να νιώθει πατρίδα του τις ΗΠΑ, ωστόσο δεν είναι γηγενής, αν και η σχέση του με τα νεκροταφεία είναι ιδιαιτέρως οικεία. Όταν ο Κρόφορντ τον ερωτά «πού είναι η οικογένειά σου;», ο Σάμπαθ αποκρίνεται επιδεικνύοντας την κρούστα της ψυχής του. Ένιωθε λες και χάιδευε μιαν άυλη ουσία – ή, τουλάχιστον, είχε πλησιάσει όσο πιο κοντά γινόταν αυτή την αίσθηση. «"Είναι εκεί"! Με άλλα λόγια όλοι στο χώμα εκεί – ναι, να ζουν όλοι μαζί, σαν οικογένεια αρουραίων των αγρών....». Δικαιολογημένα, λοιπόν, εξομολογείται ότι έχει ιδιαίτερη αδυναμία σε αυτό το βιβλίο που λέγεται Θέατρο του Σάμπαθ και το μισούν πολλοί. «Δεν είναι, βέβαια, αυτός ο λόγος που μου αρέσει. Αλλά πιστεύω ότι έχει πολλή ελευθερία μέσα του. Αυτό αναζητάς ως συγγραφέας, όταν δουλεύεις: να χάνεις τις αναστολές σου, να σκαλίζεις βαθιά μέσα στη μνήμη σου και τις εμπειρίες της ζωής, και μετά να βρίσκεις την πρόζα που θα πείσει τον αναγνώστη...».

Βιβλίο
5

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

bernhard schlink

Πίσω ράφι / «Φανταζόσουν ότι θα έβγαινες στη σύνταξη ως τρομοκράτης;»

Το μυθιστόρημα «Το Σαββατοκύριακο» του Μπέρνχαρντ Σλινκ εξετάζει τις ηθικές και ιδεολογικές συνέπειες της πολιτικής βίας και της τρομοκρατίας, αναδεικνύοντας τις αμφιλεγόμενες αντιπαραθέσεις γύρω από το παρελθόν και το παρόν.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Φοίβος Οικονομίδης

Βιβλίο / Φοίβος Οικονομίδης: «Είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να σπάσουμε σε χίλια κομμάτια»

Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιακαράντες», ο Φοίβος Οικονομίδης, ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς συγγραφείς της νεότερης γενιάς, μιλά για τη διάσπαση προσοχής, την αυτοβελτίωση, τα κοινωνικά δίκτυα, το βύθισμα στα ναρκωτικά και τα άγχη της γενιάς του.
ΙΩΝΑΣ ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ
Σερζ Τισερόν «Οικογενειακά μυστικά»

Το Πίσω Ράφι / «Το να κρατάμε ένα μυστικό είναι ό,τι πιο πολύτιμο και επικίνδυνο έχουμε»

Μελετώντας τις σκοτεινές γωνιές των οικογενειακών μυστικών, ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Σερζ Τισερόν αποκαλύπτει τη δύναμη και τον κίνδυνο που κρύβουν καθώς μεταφέρονται από τη μια γενιά στην άλλη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Το ηθικό ζήτημα με τις μεταθανάτιες εκδόσεις με αφορμή το ημερολόγιο της Τζόαν Ντίντιον

Βιβλίο / Μεταθανάτιες εκδόσεις και ηθικά διλήμματα: Η Τζόαν Ντίντιον στο επίκεντρο

Σύντομα θα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τις προσφάτως ανακαλυφθείσες «ψυχιατρικές» σημειώσεις της αείμνηστης συγγραφέως, προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με τη δεοντολογία της μεταθανάτιας δημοσίευσης έργων ενός συγγραφέα χωρίς την επίσημη έγκρισή του.
THE LIFO TEAM
Στα «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος

Ηχητικά Άρθρα / Γιάννης Τσαρούχης: «Η ζωγραφική μου θρέφεται από τη μοναξιά και τη σιωπή»

Στα εκπληκτικά «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Γιάννη Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος, από τις μινωικές τοιχογραφίες έως τα λαϊκά δημιουργήματα του Θεόφιλου.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
George Le Nonce: «Εκτός από τα φέικ νιουζ, υπάρχει η φέικ λογοτεχνία και η φέικ ποίηση»

Ποίηση / George Le Nonce: «Εκτός από τα fake news, υπάρχει η fake λογοτεχνία και ποίηση»

Με αφορμή την έκδοση του τέταρτου ποιητικού του βιβλίου, με τίτλο «Μαντείο», ο Εξαρχειώτης ποιητής μιλά για την πορεία του, την ποίηση –queer και μη–, και για την εποχή του Web 2.0, αποφεύγοντας την boomer-ίστικη νοοτροπία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Βιβλίο / Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Μια σειρά από επανεκδόσεις αλλά και νέες εκδόσεις, που αφορούν ποιητές και λογοτέχνες που έχουν φύγει από τη ζωή μάς θυμίζουν γιατί επιστρέφουμε σε αυτούς, διαπιστώνοντας ότι παραμένουν, εν πολλοίς, αναντικατάστατοι.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός.

Βιβλίο / Οβίδιος: Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός

Ο κορυφαίος μελετητής του ρωμαϊκού κόσμου Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής ολοκλήρωσε την απόδοση στα ελληνικά των 12.000 στίχων του έργου του Οβίδιου, εκφράζοντας ταυτόχρονα τον άκρως μοντέρνο χαρακτήρα του ποιητή.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Βιβλίο / «Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Με θέμα την καθημερινότητα έξι αστροναυτών σε έναν διεθνή διαστημικό σταθμό, το μυθιστόρημα που κέρδισε το Booker 2024 μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, είναι ένα ποίημα για τον πλανήτη Γη και μας καλεί να τον εκτιμήσουμε ξανά.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
2000 χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του, ένα βιβλίο για τους Ρωμαίους αυτοκράτορες γίνεται μπεστ-σέλερ

Βιβλίο / Ο Σουητώνιος του 69 μ.Χ. γίνεται ξανά μπεστ-σέλερ

Οι «Βίοι των Καισάρων», το εξόχως κουτσομπολίστικο βιβλίο που είχε γράψει ο Σουητώνιος για τον βίο και την πολιτεία της πρώτης σειράς των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, κυκλοφόρησε σε νέα μετάφραση και μπήκε στη λίστα με τα ευπώλητα των Sunday Times.
THE LIFO TEAM
«Αν δεν μας αρέσουν οι ηγέτες που ψηφίζουμε, ας κατηγορήσουμε τον εαυτό μας»

Βιβλίο / «Αν δεν μας αρέσουν οι ηγέτες που ψηφίζουμε, ας κατηγορήσουμε τον εαυτό μας»

Ο «ροκ σταρ ιστορικός των ημερών», ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και βραβευμένος συγγραφέας Peter Frankopan, μιλά στη LIFO για τους κινδύνους που απειλούν την Ευρώπη, τη Γάζα και την άνοδο της ακροδεξιάς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Πένθος και ανάνηψη: Ο δικός μας Σαββόπουλος

Daily / Πένθος και ανάνηψη: Ο δικός μας Σαββόπουλος

Μια εικοσαετία μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου, κυκλοφορεί ξανά σε αναθεωρημένη μορφή, η ενθουσιώδης, στοχαστική, λυρική μελέτη του έργου του σπουδαίου όσο και «πολωτικού» Έλληνα τραγουδοποιού από τον Δημήτρη Καράμπελα.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο Γιάννης και η φασολιά

Guest Editors / Ο Γιάννης και η φασολιά

Τέλη ’70, Αθήνα. Ένας νεαρός βουτάει στην ποίηση στη βιβλιοθήκη της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης. Οι στίχοι του Γιάννη Κοντού τον αγγίζουν. Χρόνια μετά, ως συγγραφέας πια, δημιουργεί μια λογοτεχνική σχέση που κρατά δεκαετίες, ανάμεσα σε εκδοτικούς οίκους, ταβέρνες και πρωινά τηλεφωνήματα.
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ευκλείδης Τσακαλώτος: Οφείλουμε να είμαστε πιο ριζοσπάστες και ταυτόχρονα πιο ρεαλιστές, ακόμα κι αν αυτό ακούγεται σαν τετραγωνισμός του κύκλου!

Βιβλίο / Ευκλείδης Τσακαλώτος: «Οφείλουμε να είμαστε πιο ριζοσπάστες και ταυτόχρονα πιο ρεαλιστές στην αριστερά»

Μια πολιτική κουβέντα «εφ’ όλης της ύλης» με τον βουλευτή της Νέας Αριστεράς, πανεπιστημιακό και πρώην υπουργό Οικονομικών στο στούντιο της LiFO με αφορμή το «Μανιφέστο για μια βιώσιμη κοινωνία», το τρίτο του συγγραφικό πόνημα τα τελευταία χρόνια.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

3 σχόλια
Ο Roth ειναι ενας απο τους αγαπημενους μου εν ζωη συγγραφεις.Προτεινω(βαση δικου μου αναγνωστικου γουστου παντα),την ''Αγανακτηση ''την ''Ταπεινωση''και ''Το ζωο που ξεψυχα''(σε αυτο βασιστηκε και η ταινια με ελληνικο τιτλο ''Η ελεγεια ενος ερωτα''που κατα τη γνωμη μου ''παταει''καλα στο βιβλιο μιας κ τον Roth δεν το λες κ ευκολο να τον μεταφερεις στην οθονη).Αυτο το τελευταιο του βιβλιο δεν το διαβασα αν κ πιστευω οτι οταν το κανω δεν θα απογοητευτω.Καλη αναγνωση!