Το ψυχεδελικό freak out του Σταύρου Ξαρχάκου από τον Μάη του 1968

Το ψυχεδελικό freak out του Σταύρου Ξαρχάκου από τον Μάη του 1968 Facebook Twitter
3

Πριν από λίγο καιρό επισκέφτηκα τον Σταύρο Ξαρχάκο με αφορμή το longform story του LIFO.gr για τη Φλέρυ Νταντωνάκη. Δε θα φανταζόμουν τότε ό,τι με τον μεγάλο συνθέτη θα συζητούσαμε αρκετή ώρα όχι για τη Βίκυ Μοσχολιού ή τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, αλλά για τους Vanilla Fudge και τον ντραμίστα τους, Carmine Appice, που εκτιμούσε ιδιαίτερα. Όταν, κατά την ίδια επίσκεψη, ο Ξαρχάκος μού έδειξε τη δισκοθήκη του, παρατήρησα ό,τι πράγματι διέθετε πάρα πολλά αμερικανικά και αγγλικά βινύλια της ψυχεδελικής περιόδου 1967 - 69. Εντυπωσιάστηκα! Κάνοντας να φύγω, μου χάρισε ένα CD με ένα περίεργο εξώφυλλο. ''Τι ειν' αυτό;'' τον ρώτησα. Μου εξήγησε πως πρόκειται για δύο συνθέσεις του, οι οποίες δεν κυκλοφόρησαν ποτέ στην Ελλάδα και πως δεν είχαν καμία σχέση με ότι έκανε τότε εδώ. Μιλάμε για δύο αυτόνομα έργα στην ουσία, γραμμένα το 1968 το ένα και το 1972 το άλλο, στο Παρίσι. Μάλιστα, μου σύστησε να τα ακούσω κατά μόνας με ένα ουισκάκι αν είναι εφικτό.

 

Έβαλα κατ'ευθείαν στο σπίτι μου να ακούσω το άγνωστο αυτό CD του Σταύρου Ξαρχάκου και η έκπληξη ήταν, ομολογουμένως, τεράστια. Και δεν γινόταν διαφορετικά, αφού αν θα θέλαμε να παρομοιάσουμε τη συγκεκριμένη μουσική του με κάποια άλλη, αυτή θα ήταν το freak out άλμπουμ ''The Parable of Arable Land'' (1967) των Τεξανών Red Krayola.

Το ''Ecce Homo'' διατηρεί ατόφιο το πνεύμα της εξέγερσης του παρισινού Μάη. Όχι με ηλεκτρικές κιθάρες, όπως ενδεχομένως να περίμενε κανείς, αλλά με υπόκωφους κρότους, εκρήξεις, ατονάλ πιάνο, σιτάρ, κρουστά, καμπανάκια, electronics, παιδικές φωνές, ''θαμμένα'' χορωδιακά φωνητικά, απόηχους ουρλιαχτών, ψήγματα από την ασιατική παράδοση - την ινδική και την κινέζικη κυρίως - και με απόλυτη free form διάθεση.

 

Δυστυχώς το ένθετο της έκδοσης είναι φτωχό. Ένα μικρό κείμενο μόνο στα γαλλικά για το πώς γράφτηκαν οι δύο συνθέσεις μαζί με ένα βιογραφικό του συνθέτη. Καμία δηλαδή πληροφορία για τους μουσικούς που συμμετείχαν στις ηχογραφήσεις - ξένοι όλοι τους, σύμφωνα με τον Ξαρχάκο -, κάτι που είναι κρίμα, εφόσον στο πρώτο κομμάτι ακούμε έως και σιτάρ.

Για την ιστορία, λοιπόν, να πούμε ότι ο Ξαρχάκος βρέθηκε στο Παρίσι τον περιβόητο Μάη του ΄68. Εκεί γνώρισε τον ζωγράφο Χρήστο Αντωνόπουλο, που σπούδαζε στην Ecole des Beaux Arts - πρόκειται για τον ζωγράφο Αντωνόπουλο που φυλακίστηκε στη Λάρισα το 2002 για χρέη προς το ΙΚΑ με τα παιδιά του να οργανώνουν έκθεση έργων του στην Αθήνα για την αποφυλάκιση του. Οι δύο άντρες βρήκαν κοινό παρανομαστή στις κουβέντες τους τα επεισόδια του Μάη του ΄68 στη Γαλλία και τη στρατιωτική δικτατορία στην Ελλάδα. Κάποια στιγμή ο Αντωνόπουλος κάλεσε τον Ξαρχάκο στο ξενοδοχείο όπου διέμενε για να του δείξει μερικά από τα έργα του. Ο συνθέτης ενθουσιάστηκε και εμπνεόμενος από τις ζωγραφικές του φίλου του, έγραψε δύο έργα μέσα σε μία πενταετία. Τίτλοι τους: ''Ecce Homo'' (1968) και ''Memorabilia'' (1972). Το πρώτο διαρκούσε 20', 50'' και το δεύτερο 51 ολόκληρα λεπτά!

Το ψυχεδελικό freak out του Σταύρου Ξαρχάκου από τον Μάη του 1968 Facebook Twitter

 

Ποτέ δεν είδαν το φως της δημοσιότητας. Ο Ξαρχάκος, όμως, τα φύλαξε στο αρχείο του και μόλις το 2009, με αφορμή μία έκθεση έργων του Χρήστου Αντωνόπουλου στο Musee des Beaux Arts de Tournai στο Βέλγιο, τα εξέδωσε σε ένα συλλεκτικό CD δικής του παραγωγής, το οποίο προφανώς απευθυνόταν στους επισκέπτες της έκθεσης. Πάντως, το εν λόγω CD πρέπει να τυπώθηκε στη χώρα μας, εφόσον στη γραφιστική δουλειά βλέπουμε τα ονόματα των Γιάννη Κομνηνού - Λουκά Μελά και στην εκτύπωση του γνωστού Μιχάλη Ορφανού.

Το ''Ecce Homo'' διατηρεί ατόφιο το πνεύμα της εξέγερσης του παρισινού Μάη. Όχι με ηλεκτρικές κιθάρες, όπως ενδεχομένως να περίμενε κανείς, αλλά με υπόκωφους κρότους, εκρήξεις, ατονάλ πιάνο, σιτάρ, κρουστά, καμπανάκια, electronics, παιδικές φωνές, ''θαμμένα'' χορωδιακά φωνητικά, απόηχους ουρλιαχτών, ψήγματα από την ασιατική παράδοση - την ινδική και την κινέζικη κυρίως - και με απόλυτη free form διάθεση. Ένα αμιγώς ψυχεδελικό έργο εν ολίγοις, πρωτόγνωρο για την εργογραφία ακόμη και του πιο pop Ξαρχάκου της περιόδου ''Κορίτσια στον ήλιο''. Όλα αυτά στο 20λεπτο ''Ecce Homo'', το πρώτο μέρος δηλαδή του CD.

Το ψυχεδελικό freak out του Σταύρου Ξαρχάκου από τον Μάη του 1968 Facebook Twitter

 

Στο δεύτερο μέρος, το σχεδόν ωριαίο ''Memorabilia'' του 1972, ενώ ακούγεται σαν τη συνέχεια του ''Ecce Homo'', η μουσική του Ξαρχάκου εμπλουτίζεται με κάποια πιο ''έντεχνα'' στοιχεία: Βιολί, φλάουτο, αφρικανικά κρουστά, χορωδίες από γρηγοριανά μέλη, ανδρικές φωνές που μιμούνται οργασμό και που μοιραία παραπέμπουν στο θρυλικό κομμάτι με την Ειρήνη Παπά από το ''666'' των Aphrodite's Child, μερικά πιο έντονα ηλεκτρονικά samples και ένα μυστικιστικό κλίμα, πάντα δοσμένο με την ίδια free form τάση.

Σ' αυτό το ακραίο πειραματικό ύφος δεν επανήλθε ποτέ ο Ξαρχάκος. Ο ίδιος ωστόσο θεωρεί πως ο πιο εξηλεκτρισμένος ήχος που χαρακτήρισε κάποια κομμάτια του με τον Νίκο Ξυλούρη τα αμέσως επόμενα χρόνια (''Ράβε - ξήλωνε'', ''Πως να σωπάσω'') αποτέλεσε και την rock πλευρά του στο πλαίσιο του ελληνικού ''έντεχνου'' ή και του ''πολιτικού'' τραγουδιού της εποχής. Ευχής έργον είναι να εκδοθούν και τα τραγούδια του από το pop μιούζικαλ ''Δώδεκα μήνες καλοκαίρι'' με τη Φλέρυ Νταντωνάκη, τον Γιώργο Μούτσιο και τον Βλάσση Μπονάτσο. Εκεί να ακούσεις ψυχεδέλεια! Τύφλα νά'χουν ο Ρωμανός με τα ''Δυο μικρά γαλάζια άλογα'' και ο Διονύσης Σαββόπουλος με ''Το περιβόλι του τρελλού''!

3

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι Blackpink επιστρέφουν αλλά σόλο

Μουσική / Έχετε έστω ακουστά τις Blackpink ή είστε τίποτα boomers;

Σε μια μουσική βιομηχανία που δεν μπορεί να συνέλθει από την απόλυτη κυριαρχία της Κ-pop, τα μέλη του πιο δημοφιλούς νοτιοκορεάτικου γυναικείου γκρουπ κυκλοφόρησαν σόλο δουλειές. Μαζί κατέκτησαν τον κόσμο, μόνες τους τι κάνουν;
ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ
Η Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Ιγκόρ Στραβίνσκυ: Τι συμβαίνει με αυτό το ερεθιστικό έργο;

Συμφωνική Μουσική - Ιστορίες / Η Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Ιγκόρ Στραβίνσκυ: Τι συμβαίνει με αυτό το ερεθιστικό έργο;

Με αφορμή τη συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στο Μέγαρο Μουσικής στις 11 Απριλίου, η Ματούλα Κουστένη περιγράφει ένα από τα περιφημότερα έργα του συμφωνικού ρεπερτορίου, την εμβληματική Ιεροτελεστία της Άνοιξης του Ιγκόρ Στραβίνσκυ, αλλά και αφηγείται ένα από τα διασημότερα σκάνδαλα στην Ιστορία της Μουσικής. Η πρεμιέρα του έργου στο Παρίσι του 1913 συνοδεύτηκε από επεισόδια που οδήγησαν μέχρι και στην παρέμβαση της αστυνομίας.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
O Kristof και το τέλος του παιχνιδιού

Μουσική / «Αν δουν ένα αγόρι με ρούχα που θεωρούν ότι δεν είναι αντρικά, ξαφνικά το φετιχοποιούν»

Στο νέο άλμπουμ του, ο Kristof εμπνέεται από τα παιχνίδια κάθε είδους και τo fluidity, κυκλοφορώντας την πιο προσωπική δουλειά του μέχρι σήμερα, η οποία συνοδεύεται από ένα επιτραπέζιο.
M. HULOT
Autow Nite Superstore: Ελληνική dance electronica διεθνών προδιαγραφών

Μουσική / Autow Nite Superstore: Ελληνική dance electronica διεθνών προδιαγραφών

Το άλμπουμ του ανερχόμενου παραγωγού από τη Θεσσαλονίκη, που προκάλεσε διεθνές ενδιαφέρον, φέρνει έναν νέο, πιο προσωπικό ήχο στη σκηνή της ελληνικής ηλεκτρονικής μουσικής, που δεν προορίζεται απαραίτητα για τα clubs.
M. HULOT
SARA LANDRY

Μουσική / Η ωμή techno της Sara Landry απέναντι στους haters

Όσα πρέπει να ξέρετε για την DJ που ξεκίνησε από τα σκοτεινά κλαμπ του Τέξας, κατάφερε να χτίσει τον δικό της θρόνο σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από ανδρικά ονόματα και ετοιμάζεται να δονήσει για πρώτη φορά την Αθήνα με 150 bpm και πάνω.
ΦΩΦΗ ΤΣΕΣΜΕΛΗ
Ο Μότσαρτ και τα μυστήρια

Συμφωνική Μουσική - Ιστορίες / Ο Μότσαρτ και τα μυστήρια

Η πιο διάσημη Συμφωνία του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ κρύβει ακόμη και σήμερα άλυτα μυστήρια για ακροατές και μελετητές, τόσο για τη δημιουργία της όσο και για την πρώτη της εκτέλεση. Η συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στις 21 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής, στην οποία θα ακουστεί το περίφημο έργο, γίνεται αφορμή για τη Ματούλα Κουστένη να «σκαλίσει» τη ζωή του μεγάλου συνθέτη και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκαν τα τελευταία του έργα.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Δημήτρης Μπάκουλης: «Έχω σταθεί τυχερός λόγω του φύλου μου»

Lifo Videos / Δημήτρης Μπάκουλης: «Έχω σταθεί τυχερός λόγω του φύλου μου»

Ο τραγουδοποιός που ξεκίνησε από το YouTube μιλά για τη νέα του δουλειά «Η άνθρωπος», για την ανάγκη να σπάσουν τα γλωσσικά στερεότυπα και για τον σεξισμό που επικρατεί στη μουσική βιομηχανία. 
ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΛΑΡΗΣ

σχόλια

2 σχόλια
Νομίζω πως υπάρχουν πολλοί, που θα ενδιαφέρονταν να κυκλοφορήσει το «Δώδεκα Μήνες Καλοκαίρι» σε βινύλιο. Αντώνη πρέπει το θέμα να ψαχτεί άμεσα… Ένα top avant κομμάτι του Ξαρχάκου. Ο «Εφιάλτης» από το OST της ταινίας «Τετράγωνο» (1964)… https://www.youtube.com/watch?v=M7obFQf-5SA
Ήδη, Φώντα, ο Ξαρχάκος μού έδωσε το ok να ''τρέξω'' την παραγωγή του ''Δώδεκα μήνες καλοκαίρι''. Έχει ΟΛΑ τα κομμάτια στο αρχείο του σε υψηλής ποιότητας ηχογράφηση. Εκκρεμεί ένα ραντεβού μαζί του και με τον Γιώργο Μητρόπουλο της Yafka Records. Απλά τρέχει κι αυτός τώρα με τη Μαρινέλλα και τη ''Σονάτα του Σεληνόφωτος'', τρέχω κι εγώ με την καινούργια ταινία. Πάντως, ναι, δεν πρόκειται να τ'αφήσω, πρέπει να βγει το έργο!