Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου

 Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου Facebook Twitter
0
 Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου Facebook Twitter

Δεν μπορώ ακριβώς να θυμηθώ πώς ανακάλυψα πριν από μια 15ετία περίπου, στο gemm.com (site αγοράς δίσκων), το μοναδικό άλμπουμ του Αλέξανδρου Δεβετζόγλου ή Alex Devezoglu, στην ιταλική Dischi Ricordi (έκδοση του 1971).

Σίγουρα δεν είχα ακούσει, ούτε είχα διαβάσει ποτέ κάτι γι’ αυτό. Επίσης, σίγουρα, δεν το είχα δει ποτέ (το LP) στις λίστες πώλησης δίσκων της δεκαετίας του ’90. Έτσι, δεν μπορεί… κάποιο άγιο πνεύμα θα ήταν εκείνο που μου έσπρωξε το χέρι, ώστε να πατήσω “buy”. Ν’ αγοράσω δηλαδή ένα άλμπουμ, που επιγραφόταν απλώς “Alex”, και που παρουσιαζόταν ως ένα αξιόλογο “italian folk” LP. Ένα από τα εκατοντάδες, εν πάση περιπτώσει, (έλεγα… τότε), για τα οποία μπορεί να υπερηφανεύεται η γείτονα.

Το 1971 ο Μίκης Θεοδωράκης περιοδεύει στην Ιταλία, με πολλά τραγούδια του να είναι ήδη ή να γίνονται δημοφιλή στη χώρα. Σ' εκείνη την περιοδεία ο Θεοδωράκης συναντιέται με τον Αλέξανδρο Δεβετζόγλου, ακούει τα κομμάτια τού έλληνα τραγουδοποιού και γράφει τα παρακάτω λόγια στο οπισθόφυλλο του άλμπουμ του: «Φίλε Alex, θέλω να σου εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια για τα τραγούδια σου, όντας σίγουρος πως, ακολουθώντας τη λαϊκή μας μούσα, θα συνεχίσεις να εκφράζεις τα συναισθήματα του αγώνα, για Ελευθερία και Δημοκρατία, του ηρωικού λαού μας».

Όταν έπιασα το άλμπουμ στα χέρια μου μετά από λίγες μέρες –και πριν καν το ακούσω– η έκπληξη υπήρξε μεγίστη. Ο Alex ήταν Έλληνας(!), το επώνυμό του ήταν Devezoglu και τα πρώτα στοιχεία για την περίπτωσή του υπήρχαν στην ιταλική, στο οπισθόφυλλο:

«Ο Alex Devezoglu γεννήθηκε στον Πειραιά, στην Ελλάδα, πριν από 26 χρόνια (σ.σ. το 1945;). Επί επτά έτη στην Ιταλία, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια. Είναι ένας από τους λίγους τραγουδοποιούς που γράφει, σε μια γλώσσα που δεν είναι η δική του, τραγούδια όπου η ποίηση κρατάει τον πιο μεγάλο ρόλο. Με μιαν απλότητα που πηγάζει από βαθιά, αναζητά μέσα στην καθημερινότητα το αίσθημα της αγάπης “σ’ έναν κόσμο παγωνιάς και θυμού, όπου όλα είναι ήδη φτιαγμένα από χαρτί…”, όπως ο ίδιος λέει. Από την ίδιαν ευαισθησία πηγάζουν και οι συνθέσεις του για την Ελευθερία –με το θρήνο και τη μελαγχολία, που είναι χαρακτηριστικά των ελληνικών ασμάτων–, τραγουδώντας τη λύπη και την ελπίδα ενός κόσμου που είναι και δικός του. Εμείς, πιστεύουμε στην προσωπικότητα του Alex, πιστεύουμε στα τραγούδια του, που αφορούν σε βαθιά ζητήματα, παγκόσμια, και ακόμη στην αδυναμία, τον πόνο, την αναζήτηση της ανθρώπινης θέσης μας στον κόσμο».

 Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου Facebook Twitter

Το 1971 ο Μίκης Θεοδωράκης περιοδεύει στην Ιταλία, με πολλά τραγούδια του να είναι ήδη ή να γίνονται δημοφιλή στη χώρα (ερμηνείες από Al Bano, Iva Zanicchi, Ειρήνη Παππά, Silvano Pantesco, Edmonda Aldini κ.ά.). Σ’ εκείνη την περιοδεία ο Θεοδωράκης συναντιέται με τον Αλέξανδρο Δεβετζόγλου, ακούει τα κομμάτια τού έλληνα τραγουδοποιού και γράφει τα παρακάτω λόγια στο οπισθόφυλλο του άλμπουμ του:

«Φίλε Alex, θέλω να σου εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια για τα τραγούδια σου, όντας σίγουρος πως, ακολουθώντας τη λαϊκή μας μούσα, θα συνεχίσεις να εκφράζεις τα συναισθήματα του αγώνα, για Ελευθερία και Δημοκρατία, του ηρωικού λαού μας».

Στην Ελλάδα, την ίδια περίοδο, φαίνεται εδραιωμένο το στρατιωτικό καθεστώς, όταν στην Ιταλία η αντιχουντική δράση αποκτά οδυνηρές διαστάσεις – και αναφέρομαι στη θυσία του κερκυραίου φοιτητή Κώστα Γεωργάκη, που, εις ένδειξη διαμαρτυρίας για όσα συνέβαιναν στην πατρίδα, αυτοπυρπολείται στη Γένοβα τον Σεπτέμβριο του ’70.

 Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου Facebook Twitter

Μέσα από ένα τέτοιο σκηνικό πηγάζουν τα τραγούδια του Αλέξανδρου Δεβετζόγλου, τα οποία είναι μεν πολιτικά, αλλά, συγχρόνως, είναι και καλλιτεχνικά δημιουργήματα. Όχι «ξύλινες» λέξεις στους στίχους, όχι εύκολα συνθήματα, όχι έτοιμα νοήματα. Δώδεκα τραγούδια, όλα δικά του –πλην της ωραίας διασκευής του “The greatest discovery” των Elton John/Bernie Taupin–, όλα στην ιταλική, πλην του «Κλέψαν το Μάη» (“cantata in lingua greca”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται), που τραγουδιόταν στη γλώσσα μας…

Κλέψαν το Μάη απ’ την αυλή,
μαύρη κορδέλα στα μαλλιά
της Άνοιξης κρεμάσαν.
Μαράζωσε μια νιόπαντρη,
τον άντρα της κάποιοι άγνωστοι,
χωρίς να μάθει το γιατί
για πάντα της στερήσαν.

Ποτίζει ιδρώτας το ψωμί,
δίψα το μίσος κι η οργή,
ανάθεμα κάθε κραυγή,
κορμιά τυραννισμένα.
Βγαίνει ο αέρας στο βουνό,
στρώμα και πάπλωμα στο νιο,
μάνες ξαναφιλούν το γιο
όπως στα περασμένα.

Χάρε τι θέλεις, τι φρονείς;
Βγάλε τη μάσκα σου κι εμπρός
έλα να μετρηθούμε.
Στο δίκιο μας είν’ ο σταυρός,
στη νιότη μας το φυλαχτό,
ο τρόμος σου είναι απατηλός,
δεν θα σε φοβηθούμε.

Ποτίζει ιδρώτας το ψωμί,
δίψα το μίσος κι η οργή,
ανάθεμα κάθε κραυγή,
κορμιά τυραννισμένα.
Βγαίνει ο αέρας στο βουνό,
στρώμα και πάπλωμα στο νιο,
μάνες ξαναφιλούν το γιο
όπως στα περασμένα.

Περιττό να το πω, αλλά θα το πω. Ο δίσκος υπήρξε για μένα μια τεράστια αποκάλυψη, από την πρώτη κιόλας ακρόαση. Μα και έκτοτε, όποτε τον ακούω, μένω πάντα άναυδος από το αίσθημα που ξεχειλίζει. Κομμάτια όπως τα “Per I tuoi vent’anni”, “Tutto è chiaro”, “All’amore che viene”, “Io la chiamai libertà ”, “Quando risplenderà il tuo sole”, και ακόμη το folk-rock “A’ Cristin” ή το αβάσταχτο “E tu mi manchi” είναι κορυφαία, κάνοντας τα τραγούδια του Nick Drake ας πούμε, ή και άλλων Αγγλοσαξόνων, να φαίνονται μπροστά τους «οδοντόκρεμες».

Δεν είναι μόνο τα λόγια, είναι κι οι μουσικές του Δεβετζόγλου, οι μελωδίες του, και βεβαίως ο ηχητικός διάκοσμος που προσφέρει στα τραγούδια ο Natale Massara, ένας από τους top ενορχηστρωτές της εποχής (τ’ όνομά του βρίσκεται σε δεκάδες παραγωγές – από άλμπουμ των progsters Reale Academia di Musica, μέχρι το “Carrie” του Brian De Palma).

Κι αν υπάρχει –αν ρωτάτε– ένας Ιταλός κανταδόρος, στην τραγουδοποιία τού οποίου θα μπορούσε να σκύβει με απέραντη αγάπη ο Δεβετζόγλου, αυτός δεν μπορεί να είναι άλλος από τον περίπου Μπολονέζο (και άρα συντοπίτη του) Francesco Guccini (τρανή η περίπτωσή του – ψάξτε την).

 Η άγνωστη περίπτωση του τραγουδοποιού Αλέξανδρου Δεβετζόγλου Facebook Twitter

Και μερικά λόγια από τον ίδιον τον Αλέξανδρο Δεβετζόγλου, από μια λίγο παλαιότερη δική μας online κουβέντα:

«Αγαπητέ φίλε χαίρομαι που ανακάλυψες τον δίσκο μου, καθώς επίσης και ότι τον βρήκες ενδιαφέροντα. Έγινε κάτω από πολύ αντίξοες συνθήκες. Στο site μου θα βρεις πολλά άλλα πεζά και τραγούδια εκτός δίσκου, τα οποία ανέβασα τον τελευταίο καιρό, απ’ την στιγμή που κατάλαβα ότι ξαναμπαίνουμε στην εποχή, που… “ποτίζει ιδρώτας το ψωμί, δίψα το μίσος και η οργή, ανάθεμα κάθε κραυγή…”. Λυπάμαι, γιατί τα γεγονότα μας επιβεβαιώνουν.

Σωστά αναγνώρισες το κοινό μουσικό μου στίγμα με τον Francesco Guccini, παρότι δεν το είχες πληροφορηθεί. Από το 1965 έως το 1971, που διαχωρίστηκε η δική μου πορεία, ήμασταν οι βασικοί συντελεστές στον ίδιο χώρο που αναπτύχθηκε ένα νέο ήθος στο ιταλικό τραγούδι, που αργότερα ονομάστηκε “scuola di Bologna”».

Στο site του Αλέξανδρου Δεβετζόγλου είχαμε την τύχη ήδη από το 2010 ν’ απολαύσουμε μερικά συναρπαστικά ανέκδοτα τραγούδια του, όπως για παράδειγμα τα “Torni a casa”, “Sospesa nuvola” και “Figlia del sole”, τη διασκευή του στο κλασικό “Ne me quitte pas” του Jacques Brel και ακόμη το “21 d'Aprile 1967”, ένα κορυφαίο τραγούδι του έλληνα τροβαδούρου γραμμένο πριν πολλά χρόνια (με ιταλικούς και ελληνικούς στίχους), που μπορεί να αναφέρεται στην «εθνοσωτήριο», αλλά επειδή ο Δεβετζόγλου είναι ποιητής, το τραγούδι ακούγεται απείραχτο από το χρόνο και σήμερα…

 

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η ξανθιά φιλοδοξία της Sabrina Carpenter

Μουσική / Η Sabrina Carpenter ξέρει ακριβώς τι κάνει στην ποπ

Η πρώτη καλλιτέχνιδα που είχε ταυτόχρονα ένα νο1 άλμπουμ και τρία τραγούδια στην πεντάδα των UK Charts και τρια κομμάτια στην πεντάδα του Billboard Hot 100 –κάτι που είχε να συμβεί από την εποχή των Beatles– δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται. Στην πορεία, έχει σπάσει αρκετά στερεότυπα.
ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ
«Ελάχιστοι άνθρωποι που ασχολήθηκαν με την τέχνη άφησαν παρακαταθήκη»

Οι Αθηναίοι / «Αυτό που λέμε ευτυχισμένη ζωή δεν υπάρχει»

Ο Θέμης Ανδρεάδης γνώρισε τεράστια επιτυχία με το σατιρικό τραγούδι αλλά το ρίσκο να ασχοληθεί με το αγαπημένο του είδος, την μπαλάντα, τον άφησε εκτός μουσικής για σχεδόν είκοσι χρόνια. Η επιστροφή του με ένα δίσκο βινυλίου με συμμετοχές μουσικών από τις νεότερες γενιές ανοίγει ένα νέο, πιο φωτεινό κεφάλαιο στη ζωή του.
M. HULOT
Σοστακόβιτς: Ο συνθέτης που έγραψε το σάουντρακ της ρωσικής ιστορίας

Συμφωνική Μουσική - Ιστορίες / Σοστακόβιτς: Ο συνθέτης που έγραψε το σάουντρακ της ρωσικής ιστορίας

Μισός αιώνας συμπληρώνεται φέτος από τον θάνατο του Ντμίτρι Σοστακόβιτς και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ερμηνεύει το Κοντσέρτο του για βιολί και ορχήστρα με σολίστα τον Βαντίμ Ρέπιν. Με αυτήν την αφορμή, η Ματούλα Κουστένη ξετυλίγει μια ιστορία ζωής και μουσικής που καθορίστηκε τόσο από την πολιτικές εξελίξεις και το πλαίσιο του σοβιετικού καθεστώτος, όσο και από τις προσωπικές επιλογές του μεγάλου Ρώσου συνθέτη.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Το αριστουργηματικό σετ των Pan Pot στην Αθήνα

Μουσική / Pan Pot: Πόσο καταπληκτική μουσική παίζει αυτό το δίδυμο;

Δεν είναι πλέον εικοσάρηδες, αλλά δεν καταφεύγουν μονάχα σε νοσταλγικούς ήχους. Συνεχίζουν να καθορίζουν ηχητικά το μέλλον της techno, κάτι που απέδειξαν και στο extended σετ τους στην Αθήνα.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΟΥΡΛΑΚΟΣ
«Στην αρχή με ενοχλούσαν τα σχόλια για το Ozempic, όχι όμως πια»

Lifo Videos / «Στην αρχή με ενοχλούσαν τα σχόλια για το Ozempic, όχι όμως πια»

Η Marseaux, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της σύγχρονης ελληνικής ποπ σκηνής μιλά για την τυχαία της συνάντηση με το τραγούδι αλλά και για τις προσωπικές δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει και την έφεραν μέχρι το σήμερα.
ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΛΑΡΗΣ
Το νέο ντοκιμαντέρ για τους Led Zeppelin αφήνει απ’ έξω την σκοτεινή πλευρά τους

Μουσική / Το νέο ντοκιμαντέρ για τους Led Zeppelin αφήνει απ’ έξω την σκοτεινή πλευρά τους

Το Becoming Led Zeppelin εξερευνά τις συνθήκες δημιουργίας του θρυλικού συγκροτήματος αγνοώντας την ακολουθία από σατανιστικές τελετουργίες, γκρούπις, ηρωίνη, όργια και κακοποιήσεις που σημάδεψαν την μετεωρική τους διαδρομή
THE LIFO TEAM
H ψευδαίσθηση της «ανακάλυψης» μουσικής στις επιμελημένες playlists του Spotify

Μουσική / Ανακαλύπτουμε πράγματι μουσική στο Spotify ή ζούμε μια ψευδαίσθηση;

Αρχικά, τις επιμελημένες playlists της δημοφιλούς πλατφόρμας τις έφτιαχναν επαγγελματίες, που προσλαμβάνονταν για το γούστο και την κρίση τους. Όμως, πια τα πράγματα δεν λειτουργούν έτσι. Και παρότι μας περιβάλλει ένας ωκεανός ήχων, το Spotify αρκείται στο να μας κρατά αποκλεισμένους στο νησί μας.
THE LIFO TEAM
Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (1840-1893)

Μουσική / Τσαϊκόφσκι: Πώς μπορεί ο κορυφαίος συνθέτης να ενοχλεί τη σημερινή Ρωσία;

Στη Ρωσία θεωρούν αδιανόητο το να φέρει η εθνική τους κληρονομιά ομοφυλοφιλική ταυτότητα, ακόμα κι αν πρόκειται για τον συνθέτη της «Λίμνης των κύκνων» και του «Καρυοθραύστη», καθώς και της «Παθητικής συμφωνίας», η οποία ίσως προμηνύει τη φημολογούμενη κρατική δολοφονία του. Με αφορμή την παράσταση που ανεβαίνει στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανατρέχουμε στα νέα στοιχεία για τη ζωή του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Λουκιανός Κηλαηδόνης (1943-2017): Μια ζωή

Μουσική / Λουκιανός Κηλαηδόνης (1943-2017): Μια ζωή

Σαν σήμερα πεθαίνει ο «φτωχός και μόνος κάου-μπόυ», που την εποχή της επικράτησης του πολιτικού τραγουδιού στη χώρα μας πρότεινε την επανασύνδεση με τον Αττίκ και τον Κώστα Γιαννίδη, αλλά και την αμερικανική τζαζ, country και σουίνγκ μουσική.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΟΣΚΟΪ́ΤΗΣ
Βασίλης Λούρας: «Η Κάλλας θα είναι πάντα ένα σύμβολο δύναμης για τους φοβισμένους»

Μουσική / «Η Κάλλας θα είναι πάντα ένα σύμβολο δύναμης για τους φοβισμένους»

Το ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Tα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Βασίλης Λούρας -και θα κυκλοφορήσει σύντομα στους κινηματογράφους από το Cinobo- είναι μια συναρπαστική ταινία για την Κάλλας που αποκαθιστά την αλήθεια για τα χρόνια της στην Ελλάδα αλλά και για τη θυελλώδη σχέση της με τη χώρα που η μεγάλη ντίβα θεωρούσε πατρίδα.
M. HULOT