Ιωάννης Μεταξάς: ορίτζιναλ φασίστας, παρεξηγημένος δικτάτορας ή ιδιότυπος εθνικιστής;

Ιωάννης Μεταξάς: ορίτζιναλ φασίστας, παρεξηγημένος δικτάτορας ή ιδιότυπος εθνικιστής; Facebook Twitter
Η συντηρητική αρθρογραφία και ιστοριογραφία τον δοξάζει, η αριστερή τον απαξιώνει πλήρως κι έχει βέβαια τους λόγους της. Όπως αρκετά συχνά συμβαίνει στην ταραγμένη και γεμάτη πολιτικά πάθη νεοελληνική ιστορία, σπανίζουν οι αντικειμενικές, μεθοδικές ερευνητικές προσεγγίσεις που θα φώτιζαν καλύτερα κάποια πρόσωπα και καταστάσεις, δίχως να αμφισβητούν τα πραγματικά γεγονότα.
24

Είπε από προσωπική πεποίθηση το «Όχι» στις 28 Οκτωβρίου 1940 ή εξαναγκάστηκε εκ των πραγμάτων; Υπήρξε προσωπικότητα «παρεξηγημένη» που, παρότι δικτάτορας, είχε και θετική προσφορά ή ένας τύραννος που έγινε «ήρωας κατά λάθος»; Ήταν «ορίτζιναλ» φασίστας ή θιασώτης ενός ιδιόμορφου εθνικισμού με «επιλεγμένα» φασίζοντα στοιχεία; Ογδόντα χρόνια κλείνουν φέτος από την επιβολή του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου, τα πεπραγμένα του οποίου έμελλε να επηρεάσουν την πολιτική ζωή της χώρας για πολλές δεκαετίες και οι διαμάχες σχετικά με τον χαρακτήρα τόσο αυτού όσο και του Ιωάννη Μεταξά – που εξελίχθηκε σε διαχρονικό ίνδαλμα της εγχώριας ακροδεξιάς - εξακολουθούν: Η συντηρητική αρθρογραφία και ιστοριογραφία τον δοξάζει, η αριστερή τον απαξιώνει πλήρως κι έχει βέβαια τους λόγους της. Όπως αρκετά συχνά συμβαίνει στην ταραγμένη και γεμάτη πολιτικά πάθη νεοελληνική ιστορία, σπανίζουν οι αντικειμενικές, μεθοδικές ερευνητικές προσεγγίσεις που θα φώτιζαν καλύτερα κάποια πρόσωπα και καταστάσεις, δίχως να αμφισβητούν τα πραγματικά γεγονότα. Μια τέτοια επιχείρησε να κάνει ο επίκουρος καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Σπυρίδων Πλουμίδης με το «Το Καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά», ένα εύληπτο και πλούσιο σε πληροφορίες και αναφορές παρά το μικρό του μέγεθος βιβλίο που κυκλοφόρησαν πρόσφατα οι εκδόσεις Εστία. Ο συγγραφέας εστιάζει στον ιδεολογικό προσανατολισμό και τις εξουσιαστικές πρακτικές του καθεστώτος, το φιλόδοξα εκσυγχρονιστικό και ταυτόχρονα ακραιφνώς συντηρητικό κι εσωστρεφές κοινωνικό όραμα του ιδρυτή του (που αυτοχαρακτηριζόταν «Πρώτος Εργάτης» και «Πρώτος Αγρότης»), την εσωτερική κι εξωτερική πολιτική που ακολούθησε, την έμφαση που έδωσε στα πολιτιστικά ο δικτάτορας που παινευόταν ότι υλοποιούσε τον «Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό», τη δημιουργία, τις ιδεολογικές καταβολές και τη δράση της μεταξικής νεολαίας, της ΕΟΝ, και βέβαια στη στάση του Μεταξά απέναντι στον Άξονα και τους Συμμάχους.

Tο καθεστώς Ι. Μεταξά ήταν μια συντηρητική δικτατορία με φασίζουσες ολοκληρωτικές τάσεις, φασιστοειδή εξωτερικά στοιχεία και σύμβολα, αλλά δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον φασισμό.

 

Γράφει μεταξύ άλλων ότι, αν και θαύμαζε πολλά στους Χίτλερ και Μουσολίνι, παρέμεινε μέχρι τέλους «πατριώτης» και αγγλόφιλος. Ότι όντας διορισμένος - από τον βασιλιά, τον οποίο επισκίασε δίχως ποτέ να αμφισβητήσει -, δεν διέθετε τουλάχιστον πριν το «Όχι» λαϊκό έρεισμα (κάτι που μάλλον έφερε βαρέως) κι αυτό προσπάθησε να αποκτήσει με την ΕΟΝ. Ότι μολονότι κυνήγησε τις γλωσσικές κι εθνοτικές μειονότητες, τους βενιζελικούς, τους αριστερούς αλλά και τους ρεμπέτες, διορίζοντας υπουργό Δημοσίας Τάξεως τον διαβόητο Μανιαδάκη, δεν έγινε «επιστημονικός» ρατσιστής ούτε αντισημίτης. Αντίθετα μάλιστα με τον ιδεολογικό του «επίγονο» Γεώργιο Παπαδόπουλο, ο Μεταξάς ήταν ένθερμος οπαδός της δημοτικής γλώσσας. Αν και ο Πλουμίδης δεν του «χαρίζεται» όσο αφορά τις αυταρχικές του επιδόσεις, του αναγνωρίζει ωστόσο ηγετικές ικανότητες και πολιτική ευστροφία ενώ θεωρεί μεγαλύτερο επίτευγμά του ως κυβερνήτη «την εξύψωση του εθνικού φρονήματος, της αυτοπεποίθησης και της εθνικής υπερηφάνειας των Ελλήνων σε καιρούς χαλεπούς». Ομολογώ ότι η συγκεκριμένη διατύπωση με ξένισε κάπως, σε αντιδιαστολή με το σε γενικές γραμμές ψύχραιμο, ουσιαστικό και ιδεολογικά αποστασιοποιημένο πνεύμα ενός πονήματος που αξίζει να διαβαστεί από πολλές απόψεις, ωστόσο ο συνομιλητής μου παρά την «κατανόηση» με την οποία αντιμετωπίζει το αντικείμενο της μελέτης του, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «μεταξικός».

Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα «έχει εκφυλιστεί δραματικά» και άρα «ο κίνδυνος αλλαγής πολιτεύματος είναι υπαρκτός», ενώ χαρακτηρίζει τη σοβαρή επιστήμη «υπαρξιακή απειλή» για τους ακραίους και τους δημαγωγούς, υποστηρίζοντας ότι «το παρελθόν είναι τετελεσμένο, άρα αντικειμενικότητα (από κριτικής σκοπιάς) μπορεί να υπάρξει».

Ιωάννης Μεταξάς: ορίτζιναλ φασίστας, παρεξηγημένος δικτάτορας ή ιδιότυπος εθνικιστής; Facebook Twitter
Ο επίκουρος καθηγητής Σπυρίδων Πλουμίδης

Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

 

—Είναι όντως ο δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς μια «παρεξηγημένη», εν μέρει, προσωπικότητα ή απλά ένας τύραννος που έγινε «ήρωας κατά λάθος»;

Εδώ αναφέρεσθε στη Δημόσια Ιστορία. Η ιστορική επιστήμη όμως δεν είναι μια ηρωϊκή αφήγηση ούτε επαφίεται σε απλουστεύσεις και παρεξηγήσεις, αλλά καταδεικνύει το πόσο σύνθετη είναι η ανθρώπινη πραγματικότητα. Το καθεστώς Ι. Μεταξά ήταν μια συντηρητική δικτατορία με φασίζουσες ολοκληρωτικές τάσεις, φασιστοειδή εξωτερικά στοιχεία και σύμβολα, αλλά δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον φασισμό.

 

—Πόσο συγγένευε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου με τα αντίστοιχα φασιστικά και ναζιστικά; Ποιες οι σημαντικότερες ομοιότητες και διαφορές;

Είχε ουσιώδεις διαφορές τόσο από τα φασιστικά καθεστώτα όσο κι από το ναζιστικό καθεστώς. Κατ' αρχήν σε τεχνικό πολιτειακό επίπεδο ήταν μια βασιλική δικτατορία που την επέβαλε ο βασιλιάς, όχι κάποιος λαϊκός δικτάτορας. Κατά δεύτερον, δεν διέθετε κάποιο μεγάλο κόμμα ή μαζικό κίνημα να τη στηρίζει από τα κάτω. Κατά τρίτον, δεν είχε επεκτατική πολιτική, αλλ' αντιθέτως ειρηνόφιλο και φιλοαγγλικό εξωτερικό προσανατολισμό. Το τελευταίον, δεν διέθετε αντισημιτισμό.


—Είπε πράγματι το 'Όχι» επειδή πιέστηκε από τους Συμμάχους είτε το λαϊκό αίσθημα, όπως το θέλει η αριστερή παράδοση ή πράγματι το πίστευε; Μήπως ήταν μια ύστατη δραματική προσπάθεια να γίνει δημοφιλής και να «γράψει ιστορία»;

Την 28η Οκτωβρίου 1940 ο Ι. Μεταξάς απέρριψε το ιταλικό τελεσίγραφο, διότι ήταν βαθύτατα πεπεισμένος ότι η Αγγλία θα ήταν η νικήτρια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η πικρή εμπειρία του Α' Παγκοσμίου Πολέμου τον είχε διδάξει ότι κυρίαρχοι του κόσμου ήταν οι κυρίαρχοι των θαλασσών.


—Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του μεταξικού καθεστώτος και ποιες δυνάμεις το στήριξαν; Μπορούσε άραγε να είχε αποτραπεί; Είχε αφότου επεβλήθη προοπτικές παγίωσης στην εξουσία κι απόκτησης πραγματικού λαϊκού ερείσματος αν δεν μεσολαβούσε ο πόλεμος;

Η φασίζουσα πτυχή της μεταξικής ιδεολογίας (κορπορατισμός, "σπαρτιατικόν ιδεώδες", "λαότης"/Volksgemeinschaft κ.λπ.) δεν είχε ανταπόκριση στην ελληνική κοινωνία, η οποία κινείτο πολιτικά με παραδοσιακό τρόπο (συντηρητικοί εναντίον φιλελευθέρων). Μετά την παρέλευση μίας γενιάς (περίπου 30 χρόνων), το καθεστώς της 4ης Αυγούστου ενδεχομένως να είχε αποκτήσει κάποια κοινωνικά ερείσματα χάρη στην ΕΟΝ και στα κηρύγματα υπέρ του πατριωτισμού, υπέρ της οικογένειας και του Στέμματος.

Ιωάννης Μεταξάς: ορίτζιναλ φασίστας, παρεξηγημένος δικτάτορας ή ιδιότυπος εθνικιστής; Facebook Twitter
Ο Ιωάννης Μεταξάς και ο υποστηρικτής των γερμανόφιλων Ελλήνων Κωνσταντίνος Μανιαδάκης


—Ήταν ο φόβος της νεωτερικότητας σε μια παραδοσιακά συντηρητική κοινωνία όπως η ελληνική, που σε συνδυασμό με τον «ερυθρό κίνδυνο», υπαγόρευσε τον εσωστρεφή, αμυντικό, εθνικιστικό (αλλά και «ευσεβιστικό») χαρακτήρα τόσο του τετραυγουστιανού καθεστώτος όσο και, σε μεγάλο βαθμό, της χούντας του '67;

Έτσι ακριβώς είναι. Η ελληνική κοινωνία ήταν (και παραμένει) βαθέως συντηρητική, παραδοσιακή και ατομικιστική. Η Ελλάδα ήταν όμως από το 1923 ένα κράτος ειρηνόφιλο με αμυντική στάση απέναντι στους αναθεωρητικούς γείτονές της. Ο εσωστρεφής εθνισμός ήταν παγιωμένος ήδη από τη δεκαετία του 1920.

Δυστυχώς, οι σύγχρονοι Έλληνες το μόνον που θέλουν είναι λεφτά. Και φαίνεται να είναι διατεθειμένοι να υποστηρίξουν οποιονδήποτε τους τα υποσχεθεί, ανεξαρτήτως του ποιού και των πολιτικών του πεποιθήσεων. Η ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα μας έχει εκφυλιστεί δραματικά


—Πώς εξηγείται η φαινομενικά παράδοξη προτίμηση του Μεταξά στη δημοτική γλώσσα; Γιατί επέμενε τόσο στον αγροτικό εκσυγχρονισμό;

Ενίσχυσε τη δημοτική γλώσσα που μέχρι τότε στήριζε κατά κύριο λόγο η Αριστερά προκειμένου να ενδυναμώσει την κοινωνική συνοχή. Η καθυστέρηση στην ύπαιθρο ήταν τρομερή και ο φιλοαγροτικός εκσυγχρονισμός της υπαίθρου και της ελληνικής γεωργίας ήταν πάγια επιτακτική ανάγκη, για να βελτιωθεί η θέση του μεγαλύτερου μέρους (60%) της ελληνικής κοινωνίας.


—Οι υπερασπιστές του διατείνονται ότι υπήρξε ρεαλιστής και «διορατικός» όσο αφορούσε τη στρατιωτική ετοιμότητα και την εξωτερική πολιτική.

Πράγματι, ο Μεταξάς της περιόδου 1936-41 ήταν απείρως ωριμότερος πολιτικά από την περίοδο 1912-22. Προπαντός, δεν είχε αυταπάτες ως προς την ιταλική επιθετικότητα. Το μεγαλύτερο επίτευγμά του ως κυβερνήτη ήταν ακριβώς η εξύψωση του εθνικού φρονήματος, της αυτοπεποίθησης και της εθνικής υπερηφάνειας των Ελλήνων σε καιρούς χαλεπούς. Στον αντίποδα, η μεγαλύτερη ζημία που προκάλεσε την περίοδο του καθεστώτος του ήταν η σύνθλιψη της βενιζελικής φιλελεύθερης παράταξης, που αποτελούσε βαρύνοντα παράγοντα ισορροπίας και μετριοπάθειας στον τόπο.


—Ποιες ελευθερίες, δικαιώματα, μειονότητες και κοινωνικές ομάδες δοκιμάστηκαν περισσότερο από την «4η Αυγούστου»;

Ήταν κυρίως οι αλλόφωνοι του ελλαδικού χώρου (σλαβόφωνοι, αλβανόφωνοι, βλαχόφωνοι παρεκτός των Εβραίων) που καταπιέστηκαν περισσότερο, σε διαφορετικό βέβαια βαθμό η κάθε μειονότητα, από το μεταξικό καθεστώς.

  

—Τι ρόλο έπαιξε η εμπειρία της μεταξικής δικτατορίας στη σύγχρονη νεοελληνική ιστορία και τις μεταπολεμικές πολιτικές εξελίξεις;

Η δικτατορία Μεταξά κλόνισε προσωρινά τη θέση του βασιλιά στην ελληνική πολιτική, παρότι δεν την αμφισβήτησε. Η ισχύς της βασιλείας αποκαταστάθηκε μετά τα Δεκεμβριανά τού '44 λόγω του κομμουνιστικού κινδύνου.


—Τι ιστορικά και πολιτικά διδάγματα μπορεί να μας δώσει σήμερα η περίοδος του τεταρταυγουστιανού καθεστώτος και τα όσα μας «κληροδότησε»; Με την κρίση να επιμένει, υπάρχει πιστεύετε πιθανότητα απόπειρας πολιτικής εκτροπής;

Δυστυχώς, οι σύγχρονοι Έλληνες το μόνον που θέλουν είναι λεφτά. Και φαίνεται να είναι διατεθειμένοι να υποστηρίξουν οποιονδήποτε τους τα υποσχεθεί, ανεξαρτήτως του ποιού και των πολιτικών του πεποιθήσεων. Η ποιότητα της δημοκρατίας στη χώρα μας έχει εκφυλιστεί δραματικά. Επομένως, ο κίνδυνος αλλαγής πολιτεύματος είναι υπαρκτός.


—Ισχύει ότι στην Ελλάδα παραμένει δύσκολη για έναν ερευνητή η αντικειμενική προσέγγιση «ευαίσθητων» θεμάτων; Αν ναι, πού οφείλεται αυτό; Πόσο αναπόφευκτος είναι στην ιστορική έρευνα ο υποκειμενικός παράγοντας;

Αυτό που επιδιώκουν οι ακραίες πολιτικές δυνάμεις για τους δικούς τους καθεμία σκοπούς είναι ο σκοταδισμός. Η σοβαρή επιστήμη είναι υπαρξιακή απειλή για τους δημαγωγούς και δεν μπορεί να ασχολείται με αυτούς. Το παρελθόν είναι τετελεσμένο, άρα αντικειμενικότητα μπορεί να υπάρξει.

Info:

Σπυρίδων Πλουμίδης,

Το καθεστώς Ιωάννη Μεταξά (1936-1941), εκδόσεις Εστία

Αρχαιολογία & Ιστορία
24

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς η τεχνολογία αποκαθιστά το σημαντικότερο έργο της κλασικής ζωγραφικής 23 αιώνες μετά;

Η αρχαιομετρία, η τεχνητή νοημοσύνη και η καλλιτεχνική δημιουργία συνεργάστηκαν σε μια καινοτόμο μελέτη αποκατάστασης της τοιχογραφίας με το κυνήγι από τον τάφο του Φιλίππου στις Αιγές, ανοίγοντας νέους ορίζοντες στην αναβίωση της αρχαίας τέχνης.
M. HULOT
Δωσίλογοι: Ποιοι και γιατί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές;

Ιστορία μιας πόλης / Δωσίλογοι: Ποιοι και γιατί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές;

Πώς επιχειρήθηκε η αναθεώρηση της εικόνας των δωσιλόγων τις δεκαετίες που ακολούθησαν μετά την Κατοχή και τα Δεκεμβριανά, και ποια ήταν η επίδραση αυτής της αναθεώρησης στη δημόσια ιστορική μνήμη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη για ένα θέμα ταμπού που ακόμα απασχολεί τους ιστορικούς αλλά και την κοινωνία.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Από τι πέθαναν δεκάδες χιλιάδες Αθηναίοι το 430 π.Χ.;

Ιστορία μιας πόλης / Από τι πέθαναν δεκάδες χιλιάδες Αθηναίοι το 430 π.Χ.;

Ο Θουκυδίδης ισχυρίζεται ότι ήταν μια ασθένεια εισαγόμενη, η οποία ξεκίνησε από την Αιθιοπία και προτού φθάσει στην Αθήνα, εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και την Περσική αυτοκρατορία. H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Στέφανο Παρασκευαΐδη για τον λοιμό των Αθηνών με την πρωτοφανή θνησιμότητα, καθώς υπολογίζεται ότι χάθηκε το 1/3 του πληθυσμού της πόλης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Επίσκεψη στον αρχέγονο κόσμο της Σαμοθράκης με σύμμαχο την τεχνολογία

Αρχαιολογία & Ιστορία / Σαμοθράκη: Βλέπουμε την ιστορία του νησιού ξανά με σύμμαχο την τεχνολογία

Η Σαμοθράκη του Νίκης, του Ομήρου, των Καβείρων, των φιλοσόφων, των χαρτογράφων της Αναγέννησης, των αρχαιολόγων, των αρχιτεκτόνων και των φωτογράφων του 20ού αιώνα αλλά και των σύγχρονων μοντελιστών σε μια εμπεριστατωμένη έκθεση της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
ΑΣΚΤ: Η σχολή που «γέννησε» τους μεγαλύτερους Έλληνες καλλιτέχνες

Ιστορία μιας πόλης / ΑΣΚΤ: Εδώ γεννήθηκαν οι μεγαλύτεροι Έλληνες καλλιτέχνες

H Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρξε θεμέλιος λίθος για την ελληνική τέχνη, με σημαντικούς δασκάλους όπως ο Παρθένης και ο Μόραλης να συμβάλλουν στην ανάπτυξή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την ιστορικό τέχνης Χριστίνα Δημακοπούλου για την καθοριστική τους επιρροή.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πώς βρέθηκαν οι πρόσφυγες από τη Μ. Ασία στη Νέα Μάκρη;

Ιστορία μιας πόλης / Νέα Μάκρη: Ο προσφυγικός συνοικισμός που εξελίχθηκε σε λουτρόπολη

Από τις ιωνικές κωμοπόλεις Μάκρη και Λιβίσι, στα παράλια της Λυκίας στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία, οι πρόσφυγες από αυτές τις περιοχές εγκαταστάθηκαν στη βορειοανατολική Αττική, ιδρύοντας τη Νέα Μάκρη, το 1924. Η Ευαγγελία Αχλάδη μιλά στην Αγιάτη Μπενάρδου για τη νεότερη και τη σύγχρονη ιστορία της περιοχής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Στο φθισιατρείο «Σωτηρία» το 1927: Μια κάθοδος στην αληθινή κόλαση των μελλοθάνατων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Φθισιατρείο «Σωτηρία», 1927: Μια κάθοδος στην αληθινή κόλαση των μελλοθανάτων

Έπειτα από επιστολές και καταγγελίες, τον Ιούλιο του 1927, ένας ρεπόρτερ της εφημερίδας «Εσπερινή» επισκέπτεται το φθισιατρείο για να καταγράψει τις συνθήκες ζωής των ασθενών. Η ομάδα των dirty ’30s & late ’20s «αναπαλαιώνει» και διασώζει τη μαρτυρία του για λογαριασμό της LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Γιατί ήταν γαλάζιοι οι πίθηκοι στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης;

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί ήταν γαλάζιοι οι πίθηκοι στις τοιχογραφίες της Σαντορίνης;

Ποια τα νοήματα πίσω από τις ζωγραφισμένες μορφές και τα ζωντανά χρώματα των θηραϊκών τοιχογραφιών; Πώς συνδέονται με τον μινωικό πολιτισμό και τι μας αποκαλύπτουν για τον αρχαίο κόσμο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τάσος Σακελλαρόπουλος: «Ο στρατός και ο θρόνος ήταν οι ρίζες του κακού της Δικτατορίας»

Άκου την επιστήμη / Τάσος Σακελλαρόπουλος: «Ο στρατός και ο θρόνος ήταν οι ρίζες του κακού της Δικτατορίας»

Η εποχή μας και τα «φαντάσματα» του Μεσοπολέμου. Ο ιστορικός και υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, Τάσος Σακελλαρόπουλος μιλά στον Γιάννη Πανταζόπουλο.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μια έκρηξη στο ηφαίστειο της Σαντορίνης πριν από έναν αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Εγώ κουνιέμαι από τη θέση μου, η Σαντορίνη μόνον να μην κουνηθεί!»

Τον Αύγουστο του 1925 στα γραφεία των αθηναϊκών εφημερίδων καταφθάνουν τηλεγραφήματα που ανακοινώνουν έκρηξη στο ηφαίστειο της Σαντορίνης και περιγράφουν την αναστάτωση των κατοίκων του νησιού. Η ομάδα των dirty ’30s & late ’20s φέρνει στο σήμερα κάποια από τα ρεπορτάζ της εποχής.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S
Κωστής Τσικλητήρας

Σαν σήμερα / Κωστής Τσικλητήρας: Αυτή είναι η ζωή του κορυφαίου Ολυμπιονίκη

Σαν σήμερα, στις 10 Φεβρουαρίου 1913, πεθαίνει στην Αθήνα από «κεραυνοβόλο μηνιγγίτιδα» ο κορυφαίος, μαζί με τον Πύρρο Δήμα, Έλληνας Ολυμπιονίκης Κωστής Τσικλητήρας, κάτοχος τεσσάρων ολυμπιακών μεταλλίων.
ΚΟΡΙΝΑ ΦΑΡΜΑΚΟΡΗ
Ακρωτήρι: Μια κοσμοπολίτικη, προϊστορική πόλη στην Σαντορίνη

Ιστορία μιας πόλης / Ακρωτήρι: Η πόλη που θάφτηκε κάτω από τις στάχτες του ηφαιστείου

Οι θηραϊκές τοιχογραφίες που ανακαλύφθηκαν στον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς θησαυρούς του Αιγαίου. Τι μαρτυρούν για την κοινωνία, τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αι

Ιστορία μιας πόλης / Το «φαρμακείο» της οικογένειας Χωματιανού και η ιατρική στην Αθήνα του 19ου αιώνα

Μια αθηναϊκή οικογένεια με ρίζες στο Βυζάντιο, η οποία άφησε το αποτύπωμά της στην υλική και άυλη κληρονομιά της πόλης μας κι ένα αντικείμενο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, το οποίο μας «μιλά» για την οικογένεια αλλά και την ιατρική κατά το 19ο αιώνα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Γιώργο Νικολάου για το φαρμακείο της οικογένειας Χωματιανού.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Αρχαιολογία & Ιστορία / 10 άγνωστες αθηναϊκές ιστορίες

Tι γινόταν τον Μεσαίωνα στην Αθήνα; Υπήρχε ζωή στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Ποια είναι η σκληρή αλήθεια για αυτό που αποκαλούμε «Αθηναϊκή Δημοκρατία» και τι ήταν τελικά οι Δεσμώτες του Φαλήρου; Ακούμε σήμερα 10 άγνωστες ή παραγνωρισμένες πτυχές από το μακροχρόνιο παρελθόν της πόλης μας που συνέλεξε η Αγιάτη Μπενάρδου για τη σειρά podcast της LiFO «Ιστορία μιας πόλης».
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«Αισθάνομαι όπως την πρώτη φορά που θα έβγαινα ραντεβού»: Η Τασούλα Βερβενιώτη για την 4η Γιορτή Προφορικής Ιστορίας 

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι κοινωνικές ομάδες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη γραφή της Ιστορίας»

Η ιστορικός και συγγραφέας Τασούλα Βερβενιώτη μοιράζεται τη γνώση της με ανθρώπους που θέλουν να συλλέξουν τις άγραφες ή αποσιωπημένες πτυχές της ιστορίας και για τρεις ημέρες θα κατευθύνει τη μεγάλη συνάντηση των Ομάδων Προφορικής Ιστορίας στην Τεχνόπολη.
ΛΑΣΚΑΡΙΝΑ ΛΙΑΚΑΚΟΥ
Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα – Θεσσαλονίκη έγινε τον Μάιο του 1931 και δυο αστυνομικοί ρεπόρτερ μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Η ατμόσφαιρα έχει λιγότερες λακκούβες από τας Αθήνας»

Η πρώτη δοκιμαστική πτήση Αθήνα–Θεσσαλονίκη έγινε το 1931 και δύο αστυνομικοί ρεπόρτερ της εποχής μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους. Η ομάδα των dirty '30s «αναπαλαιώνει» και διασώζει τις μαρτυρίες τους για λογαριασμό της LiFO.
DIRTY ‘30S & LATE ‘20S