Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: Μια μεγάλη απώλεια για το ελληνικό τραγούδι

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: μια μεγάλη απώλεια για το ελληνικό τραγούδι Facebook Twitter
Ο ξαφνικός χαμός του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα αποτελεί πλήγμα για το ελληνικό τραγούδι.
1

Υπήρξε μια γενιά τραγουδοποιών, εκεί στα μέσα του '80, που έκανε επανάσταση στο ελληνικό τραγούδι. Ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας ανήκε σ' εκείνη τη γενιά – ήταν επίλεκτο στέλεχός της.

Ο κόσμος, ο πολύς κόσμος, μέχρι τότε άκουγε βασικά λαϊκά ή ελαφρά, για να το πούμε κάπως χοντρά, άκουγε δηλαδή Ρίτα Σακελλαρίου ή Γιάννη Πάριο, και επίσης όσους κινούνταν στις παρυφές των δύο, ήταν δηλαδή κάπως λιγότερο λαϊκοί και όχι τόσο ελαφροί, σαν τον Γιώργο Νταλάρα και τη Χαρούλα Αλεξίου. Και είναι τότε ακριβώς (1984), όταν επιχειρείται για πρώτη φορά το πιο μεγάλο σμίξιμο. Όταν ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδά τη «Σκόνη» και τις «Αρκούδες», συνεργαζόμενος με τους Τερμίτες, το συγκρότημα του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.

Ο Μαχαιρίτσας, που διαθέτει πάντα μια πολύ ωραία, ειδική ροκ φωνή, κι έχει την άνεση να γράφει μόνος του τραγούδια, ξεκινά προσωπική καριέρα και κάπως έτσι στην αρχή των nineties γίνεται το μεγάλο μπαμ με το «Διδυμότειχο Βlues».

Σε τι συνίστατο εκείνο το σμίξιμο; Μα, στην επικοινωνία του «έντεχνου λαϊκού» με το ροκ. Το καθημερινό τραγούδι εξηλεκτρίζεται μαζικά. Το ροκ κάπου χάνει το νόημά του (αν και δεν είναι εύκολο να πεις ποιο ακριβώς ήταν το νόημα του ροκ), βρίσκει όμως την ίδια ώρα ένα ακροατήριο, που ναι μεν υπήρχε (το είχε διαμορφώσει ο Διονύσης Σαββόπουλος π.χ.), αλλά ήταν κάπως συγκεκριμένο και περιορισμένο.

Με τον Μαχαιρίτσα (Τερμίτες) και με όλους τους υπόλοιπους (Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Κατσιμιχαίοι, Διονύσης Τσακνής, Φατμέ-Νίκος Πορτοκάλογλου κ.ά.) η βεντάλια ανοίγει. Ο ηλεκτρισμός περνάει σε πρώτο πλάνο, ο στίχος εκσυγχρονίζεται, γίνεται πιο άμεσος, οι τραγουδιστές κρατούν ό,τι μπορούν από την κλασική ροκ μυθολογία (και στο επίπεδο της «εικόνας») και ο κόσμος αρχίζει να παραληρεί σιγά-σιγά με το «Πόσο σε θέλω» (1988) [Τερμίτες] και με το «Διδυμότειχο Blues» (1991) [Μαχαιρίτσας-Νταλάρας].

 

Διδυμότειχο Blues - Μαχαιρίτσας, Νταλάρας

Αλλά ας τα πάρουμε λίγο από την αρχή.

Ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας μεγαλώνει στη δεκαετία του '70. Μεγαλώνει με «έντεχνα» και αντάρτικα, όπως και με ροκ. Το ροκ υπερισχύει όμως. Παρότι το ροκ, το 1979, ήταν μια τελειωμένη υπόθεση, εντούτοις ο απόηχός του στην Ελλάδα της εποχής ήταν μεγάλος. Τα περιοδικά κυκλοφορούσαν με εξώφυλλα Jimi Hendrix και Janis Joplin, τραγουδοποιούς και τραγουδιστές που είχαν πεθάνει 10 χρόνια πριν δηλαδή, ενώ οι Doors, οι Deep Purple και οι Pink Floyd έδιναν κι έπαιρναν στα ακούσματα αυτής της κάπως μετέωρης γενιάς. Που φώναζε στα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης «έξω οι Αμερικάνοι», αλλά ταυτόχρονα φορούσε τζιν, έπινε κοκακόλα και άκουγε αμερικάνικη μουσική.

Επηρεασμένοι από το progressive rock ο Μαχαιρίτσας με μερικούς ακόμη φτιάχνουν τους PLJ (1979), κυκλοφορώντας ένα δισκάκι με τέσσερα τραγούδια ("Gaspar"), που πήγε άπατο. Δεν το άκουσε κανένας. Παρά ταύτα το συγκρότημα δεν διαλύθηκε, καθότι στο πίσω μέρος του μυαλού του είχε πάντα τη «διεθνή καριέρα» (έναν από τους μεγαλύτερους ανασταλτικούς παράγοντες στην ανάπτυξη του πιο σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού). Ήθελαν όλοι να γίνουν Νάνα Μούσχουρη, Βίκυ Λέανδρος, Ντέμης Ρούσσος, Βαγγέλης Παπαθανασίου... αναλόγως ο καθένας από πού ερχόταν. Οι PLJ, πιο συγκεκριμένα, ήθελαν να γίνουν Aphrodite's Child, αγνοώντας πως η εποχή που είχαν μεγαλουργήσει οι τελευταίοι είχε περάσει ανεπιστρεπτί.

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: μια μεγάλη απώλεια για το ελληνικό τραγούδι Facebook Twitter
O Λαυρέντης Μαχαιρίτσας την εποχή που ήταν στους Τερμίτες.

Δεν το βάζουν κάτω όμως. Φθάνουν μέχρι τη Γαλλία για να προωθήσουν τον «Αρμαγεδώνα» τους, αλλά τρώνε πόρτα. Κανείς δεν ενδιαφερόταν διεθνώς, για ήχους δέκα χρόνια παλιούς, που δεν ακούγονταν πλέον πουθενά. Με τα χίλια ζόρια το "Armageddon" θα κυκλοφορήσει τελικά το 1982 στην Ελλάδα, δεν θα το ακούσει κανένας, ενώ θα πάρει και τις χειρότερες κριτικές από τον μουσικό Τύπο (που αντιδρά κομπλεξικά, γιατί το άλμπουμ κατά βάση δεν είναι κακό, απλά είναι εκτός εποχής). Μια δεκαετία και βάλε αργότερα θα το ανακαλύψουν κάποιοι περιθωριακοί Γερμανοί, αναδεικνύοντάς το κατόπιν εορτής, σ' ένα από τα top LP του ευρωπαϊκού progressive. Μια μικρή δικαίωση; Πείτε το κι έτσι.

Ο Μαχαιρίτσας και οι PLJ αντιλαμβάνονται ότι το πράγμα δεν οδηγείται πουθενά και αποφασίζουν να κάνουν τη στροφή. Να χρησιμοποιήσουν ελληνικά λόγια στα τραγούδια τους και δειλά-δειλά να αλλάξουν το όνομά τους. Κι έτσι, το 1983 κυκλοφορούν ως PLJ το άλμπουμ «Τερμίτες». Ένα χρόνο αργότερα (1984), το Τερμίτες, ως όνομα πια, φιγουράρει στο επόμενο LP τους, την «Αμαρτωλή Μαρία». Εκεί ο Νταλάρας, που βλέπει μπροστά και πιάνει το «προς τα πού κυλάει το πράγμα», θα πει τη «Σκόνη» και οι ίδιοι οι Τερμίτες, ο Μαχαιρίτσας, το «Μηχανικά» (ένα από τα ωραιότερα τραγούδια τους).

Το πράγμα δένει και προχωράει, αλλά όχι με κάποια τρομερή επιτυχία. Παρά ταύτα, το 1988 οι Τερμίτες θα βγάλουν τον καλύτερο δίσκο τους, το «Περιμένοντας τη Βροχή», μέσα από τον οποίο θα ξεπηδήσει σταδιακά η μεγαλύτερη επιτυχία τους, το «Πόσο σε θέλω». Το τραγούδι έκανε τεράστιο γκελ στον κόσμο, αφήνοντας στη σκιά άλλα πολύ καλύτερα κομμάτια (από το ίδιο άλμπουμ), όπως το «Όταν τρελάθηκε ο Ούγκο Βολφ».

 

Όταν τρελάθηκε ο Ούγκο Βολφ - Τερμίτες

Οι μπάντες διαλύονται. Οι τραγουδοποιοί έχουν περάσει πια τα 30 και το να παίζεις μ' ένα σταθερό γκρουπ και μετά τα 30 σου δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα. Κάπου τότε διαλύθηκαν οι Φατμέ και κάπου τότε διαλύονται και οι Τερμίτες (Αντώνης Μιτζέλος, Δημήτρης Βασαλάκης, Παύλος Κικριλής, Φίλιππος Σπυρόπουλος, κάποιοι από τους υπόλοιπους).

Ο Μαχαιρίτσας, που διαθέτει πάντα μια πολύ ωραία, ειδική ροκ φωνή, κι έχει την άνεση να γράφει μόνος του τραγούδια (μουσικές βασικά), ξεκινά προσωπική καριέρα και κάπως έτσι στην αρχή των nineties (1991) γίνεται το μεγάλο μπαμ με το «Διδυμότειχο Βlues».

Βασικά είναι το δεύτερο προσωπικό LP του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα κι εκείνο που εκτοξεύει μεμιάς τη φήμη του, αφού οι στίχοι του Γιάννη (Μπαχ) Σπυρόπουλου (που αφορούσαν τη στρατιωτική θητεία του Μαχαιρίτσα) πιάνουν όλο τον κόσμο. Κυρίως, όμως, τον αντρικό πληθυσμό, αφού κάθε Έλληνας, ως πρώην φαντάρος, αναγνωρίζει στα λόγια («το '76 έκλεισα τα μάτια / κάπνισα μια γόπα σβήστηκα απ' το χάρτη / κόλαση του Δάντη») τον ίδιο του τον εαυτό. Κι όταν κάποιος τραγουδά για τον εαυτό σου, όταν τραγουδά για σένα, η ταύτιση είναι απόλυτη. Το τραγούδι είσαι εσύ.

Οι επιτυχίες θα έρθουν μετά κολλητά. Ο Μαχαιρίτσας είναι από τους μεγάλους ήρωες, φίρμες, πείτε το όπως θέλετε, του νέου ηλεκτρικού τραγουδιού, γεμίζει κλαμπ, θέατρα, γήπεδα κ.λπ., γράφει και λέει, ασταμάτητα, τραγούδια με άγκιστρο στον κόσμο, και ο κόσμος τού το αναγνωρίζει.

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: μια μεγάλη απώλεια για το ελληνικό τραγούδι Facebook Twitter
Ο Μαχαιρίτσας εκφραζόταν πάντα με τον δικό του τρόπο, μιλώντας απλά και βιωματικά, δίχως να συντάσσεται με την «κοινή γραμμή» και με το αυτονόητο.

«Ρίξε κόκκινο στη νύχτα», «Να δεις τι σου 'χω για μετά» (με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου), κάνει τον δίσκο με τον για χρόνια συνοδοιπόρο του Διονύση Τσακνή «Η Νύχτα θα το Πει» (1994), που περιλαμβάνει ζωντανές ηχογραφήσεις από τον Λυκαβηττό και το Μετρό, λέει το «Ένας Τούρκος στο Παρίσι» (1996), το «Και τι ζητάω» (1999) και το «Έλα ψυχούλα μου» (2001), διασκευάζει το «Il sultano di Babilonia e la prostitute» (2001) του Angelo Branduardi, συμμετέχει στο σάουντρακ της ταινίας «Εφάπαξ» (2001) του Νίκου Ζαπατίνα και βασικά συνεργάζεται με τους πάντες.

Με τη Μαρία Φαραντούρη στο άλμπουμ «Οι Άγγελοι Ζουν Ακόμη στη Μεσόγειο» (2012), με τον Διονύση Σαββόπουλο (στο «Και τι ζητάω» ως γνωστόν), με την Ελευθερία Αρβανιτάκη στο «Μικρασιάτικο» και στο άλμπουμ της «Όλα στο φως» (2004), φυσικά με τους Γιώργο Νταλάρα, Δήμητρα Γαλάνη, Χαρούλα Αλεξίου, Κατσιμιχαίους, την παρέα Σάκη Μπουλά-Γιάννη Ζουγανέλη, τον Δημήτρη Μητροπάνο στο «Εντελβάις» (1999), ενώ δεν πρέπει να ξεχάσουμε και τη συνεργασία του, από την εποχή των Τερμιτών, με τη Φλέρυ Νταντωνάκη (στο «Τραγούδι της νύχτας» το 1986).

Προσωπικούς δίσκους εξακολουθεί να βγάζει, παράλληλα με τα live, τα οποία δεν σταματάει ποτέ. Μέσα στα χρόνια της «κρίσης» ο Μαχαιρίτσας θα δώσει καλά άλμπουμ, όπως «Η Ενοχή των Αμνών» (2010), «Οι Άγγελοι Ζουν Ακόμη στη Μεσόγειο» (2012) και «Μια Τρύπα στο Νερό... Κύριε Μάνο» (2014), δείχνοντας αστείρευτη τραγουδοποιητική έμπνευση. Ο άνθρωπος είπε... την άμμο της θάλασσας.

Ο ξαφνικός χαμός του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα αποτελεί πλήγμα για το ελληνικό τραγούδι. Η γενιά του (και ο κόσμος που τον αγάπησε) χάνει έναν άξιο εκπρόσωπό της, έναν τραγουδοποιό που έγραψε και γνώρισε μεγάλες επιτυχίες, διατηρώντας πάντα ένα προφίλ λιτό και καθαρό, όχι μόνο πάνω στη σκηνή, αλλά και κάτω απ' αυτή – αφού ο Μαχαιρίτσας εκφραζόταν πάντα με τον δικό του τρόπο, μιλώντας απλά και βιωματικά, δίχως να συντάσσεται με την «κοινή γραμμή» και με το αυτονόητο.

Προσωπικά, θα θυμάμαι πάντα τη συγκίνησή του, όταν άκουγε το τραγούδι του Τάκη Μουσαφίρη «σε μια στοίβα καλαμιές αποκοιμήθηκα, κι έβλεπα από την αρχή πως ξαναγεννήθηκα»...

Α dream within a dream... Λαυρέντη.

 

Πόσο σε θέλω - Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΙΣ 9.9.2019

Μουσική
1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όχι ρε φίλε...Όχι»: Το «αντίο» στον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα από τους Διονύση Τσακνή, Γιάννη Κότσιρα και καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν μαζί του

Culture / «Όχι ρε φίλε...Όχι»: Το «αντίο» στον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα από τους Διονύση Τσακνή, Γιάννη Κότσιρα και καλλιτέχνες που συνεργάστηκαν μαζί του

Μηνύματα θλίψης για την απώλεια του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα από μουσικούς, πολιτικούς, καλλιτέχνες και φίλους του αγαπημένου τραγουδοποιού
Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: Η ανακοίνωση της οικογένειας για τον θάνατο του αγαπημένου καλλιτέχνη

Ελλάδα / Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: Η ανακοίνωση της οικογένειας για τον θάνατο του αγαπημένου καλλιτέχνη

«Η οικογένεια του λατρεμένου και χιλιοτραγουδισμένου Λαυρεντη Μαχαιριτσα ανακοινώνει με οδύνη την απώλειά του. Οι εκδηλώσεις αγάπης και συμπαράστασης μας συγκινούν» αναφέρει ανάρτηση στη σελίδα του καλλιτέχνη

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η ξανθιά φιλοδοξία της Sabrina Carpenter

Μουσική / Η Sabrina Carpenter ξέρει ακριβώς τι κάνει στην ποπ

Η πρώτη καλλιτέχνιδα που είχε ταυτόχρονα ένα νο1 άλμπουμ και τρία τραγούδια στην πεντάδα των UK Charts και τρια κομμάτια στην πεντάδα του Billboard Hot 100 –κάτι που είχε να συμβεί από την εποχή των Beatles– δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνεται. Στην πορεία, έχει σπάσει αρκετά στερεότυπα.
ΜΑΡΙΑ ΠΑΠΠΑ
«Ελάχιστοι άνθρωποι που ασχολήθηκαν με την τέχνη άφησαν παρακαταθήκη»

Οι Αθηναίοι / «Αυτό που λέμε ευτυχισμένη ζωή δεν υπάρχει»

Ο Θέμης Ανδρεάδης γνώρισε τεράστια επιτυχία με το σατιρικό τραγούδι αλλά το ρίσκο να ασχοληθεί με το αγαπημένο του είδος, την μπαλάντα, τον άφησε εκτός μουσικής για σχεδόν είκοσι χρόνια. Η επιστροφή του με ένα δίσκο βινυλίου με συμμετοχές μουσικών από τις νεότερες γενιές ανοίγει ένα νέο, πιο φωτεινό κεφάλαιο στη ζωή του.
M. HULOT
Σοστακόβιτς: Ο συνθέτης που έγραψε το σάουντρακ της ρωσικής ιστορίας

Συμφωνική Μουσική - Ιστορίες / Σοστακόβιτς: Ο συνθέτης που έγραψε το σάουντρακ της ρωσικής ιστορίας

Μισός αιώνας συμπληρώνεται φέτος από τον θάνατο του Ντμίτρι Σοστακόβιτς και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ερμηνεύει το Κοντσέρτο του για βιολί και ορχήστρα με σολίστα τον Βαντίμ Ρέπιν. Με αυτήν την αφορμή, η Ματούλα Κουστένη ξετυλίγει μια ιστορία ζωής και μουσικής που καθορίστηκε τόσο από την πολιτικές εξελίξεις και το πλαίσιο του σοβιετικού καθεστώτος, όσο και από τις προσωπικές επιλογές του μεγάλου Ρώσου συνθέτη.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Το αριστουργηματικό σετ των Pan Pot στην Αθήνα

Μουσική / Pan Pot: Πόσο καταπληκτική μουσική παίζει αυτό το δίδυμο;

Δεν είναι πλέον εικοσάρηδες, αλλά δεν καταφεύγουν μονάχα σε νοσταλγικούς ήχους. Συνεχίζουν να καθορίζουν ηχητικά το μέλλον της techno, κάτι που απέδειξαν και στο extended σετ τους στην Αθήνα.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΟΥΡΛΑΚΟΣ
«Στην αρχή με ενοχλούσαν τα σχόλια για το Ozempic, όχι όμως πια»

Lifo Videos / «Στην αρχή με ενοχλούσαν τα σχόλια για το Ozempic, όχι όμως πια»

Η Marseaux, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της σύγχρονης ελληνικής ποπ σκηνής μιλά για την τυχαία της συνάντηση με το τραγούδι αλλά και για τις προσωπικές δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει και την έφεραν μέχρι το σήμερα.
ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΛΑΡΗΣ
Το νέο ντοκιμαντέρ για τους Led Zeppelin αφήνει απ’ έξω την σκοτεινή πλευρά τους

Μουσική / Το νέο ντοκιμαντέρ για τους Led Zeppelin αφήνει απ’ έξω την σκοτεινή πλευρά τους

Το Becoming Led Zeppelin εξερευνά τις συνθήκες δημιουργίας του θρυλικού συγκροτήματος αγνοώντας την ακολουθία από σατανιστικές τελετουργίες, γκρούπις, ηρωίνη, όργια και κακοποιήσεις που σημάδεψαν την μετεωρική τους διαδρομή
THE LIFO TEAM
H ψευδαίσθηση της «ανακάλυψης» μουσικής στις επιμελημένες playlists του Spotify

Μουσική / Ανακαλύπτουμε πράγματι μουσική στο Spotify ή ζούμε μια ψευδαίσθηση;

Αρχικά, τις επιμελημένες playlists της δημοφιλούς πλατφόρμας τις έφτιαχναν επαγγελματίες, που προσλαμβάνονταν για το γούστο και την κρίση τους. Όμως, πια τα πράγματα δεν λειτουργούν έτσι. Και παρότι μας περιβάλλει ένας ωκεανός ήχων, το Spotify αρκείται στο να μας κρατά αποκλεισμένους στο νησί μας.
THE LIFO TEAM
Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι (1840-1893)

Μουσική / Τσαϊκόφσκι: Πώς μπορεί ο κορυφαίος συνθέτης να ενοχλεί τη σημερινή Ρωσία;

Στη Ρωσία θεωρούν αδιανόητο το να φέρει η εθνική τους κληρονομιά ομοφυλοφιλική ταυτότητα, ακόμα κι αν πρόκειται για τον συνθέτη της «Λίμνης των κύκνων» και του «Καρυοθραύστη», καθώς και της «Παθητικής συμφωνίας», η οποία ίσως προμηνύει τη φημολογούμενη κρατική δολοφονία του. Με αφορμή την παράσταση που ανεβαίνει στην Εθνική Λυρική Σκηνή ανατρέχουμε στα νέα στοιχεία για τη ζωή του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Λουκιανός Κηλαηδόνης (1943-2017): Μια ζωή

Μουσική / Λουκιανός Κηλαηδόνης (1943-2017): Μια ζωή

Σαν σήμερα πεθαίνει ο «φτωχός και μόνος κάου-μπόυ», που την εποχή της επικράτησης του πολιτικού τραγουδιού στη χώρα μας πρότεινε την επανασύνδεση με τον Αττίκ και τον Κώστα Γιαννίδη, αλλά και την αμερικανική τζαζ, country και σουίνγκ μουσική.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΟΣΚΟΪ́ΤΗΣ
Βασίλης Λούρας: «Η Κάλλας θα είναι πάντα ένα σύμβολο δύναμης για τους φοβισμένους»

Μουσική / «Η Κάλλας θα είναι πάντα ένα σύμβολο δύναμης για τους φοβισμένους»

Το ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Tα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας» που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Βασίλης Λούρας -και θα κυκλοφορήσει σύντομα στους κινηματογράφους από το Cinobo- είναι μια συναρπαστική ταινία για την Κάλλας που αποκαθιστά την αλήθεια για τα χρόνια της στην Ελλάδα αλλά και για τη θυελλώδη σχέση της με τη χώρα που η μεγάλη ντίβα θεωρούσε πατρίδα.
M. HULOT