Σταύρος Κουγιουμτζής: το βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον μεγάλο τραγουδοποιό του «έντεχνου»

Σταύρος Κουγιουμτζής: το βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον μεγάλο τραγουδοποιό του «έντεχνου» Facebook Twitter
Ο Σταύρος Κουγιουμτζής.
0

ΕΛΕΙΠΕ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ για τον πολύ σημαντικό συνθέτη–τραγουδοποιό Σταύρο Κουγιουμτζή (1932-2005), για τη ζωή του, το έργο και την ιστορία του, οπότε η έκδοση αυτή του Μετρονόμου δεν μπορεί παρά να είναι καλοδεχούμενη – πόσο μάλλον όταν συγγραφέας της είναι ένας γνωστός ερευνητής και θιασώτης του έργου του Σ. Κουγιουμτζή, ο Θανάσης Γιώγλου.

Το βιβλίο «Σταύρος Κουγιουμτζής / Άσε με πάλι να σου πω...» (2023) διαθέτει 389 σελίδες είναι βαρύ, πυκνογραμμένο και με λίγες σχετικά (σχετικά λέμε) αρχειακές φωτογραφίες και ντοκουμέντα. Βασικά το βιβλίο προσφέρει ύλη για διάβασμα και όχι για ξεφύλλισμα – και αυτό, οπωσδήποτε, είναι το σωστό. Να διαβάζεις, να διαβάζεις, και να μην τελειώνεις... Να μην αποπροσανατολίζεσαι από πλαίσια, τίτλους, υπότιτλους και οπτικό, γενικώς, υλικό.

Διαβάζοντας το βαρύ και εμπεριστατωμένο βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον Σταύρο Κουγιουμτζή εκείνο που σου μένει –κάτι πέρα από τις αναλύσεις, τις εντυπώσεις των τρίτων και τις πάσης φύσεως λεπτομέρειες– είναι το γενικότερο ποιόν του ανθρώπου (καλλιτεχνικό και ευρύτερο).

Πρέπει, όμως, να πω και τούτο. Πως το βιβλίο, ταυτοχρόνως, είναι κάπως χαοτικό στην ανάπτυξή του. Δηλαδή δεν ακολουθεί μια τυπική σειρά εξιστόρησης, ενταγμένη σ’ ένα ενιαίο πλαίσιο. Δεν είναι γραμμικό. Εντάξει, όσοι από τους αναγνώστες γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις αποκλείεται να μπερδευτούν, αλλά κάποιοι νεότεροι και νεαρότεροι, που θα διαβάσουν όχι κάτι οικείο, ίσως κάπου να «χαθούν».

cover
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ:
Θανάσης Γιώγλου, 
Σταύρος Κουγιουμτζής: Άσε με πάλι να σου πω..., εκδόσεις Μετρονόμος

Το βιβλίο δεν είναι γραμμένο ως βιβλίο – μια δεδομένη χρονική στιγμή. Περισσότερο μοιάζει με μια ενοποίηση κειμένων, γραμμένων μέσα στα χρόνια, τα οποία προφανώς τσεκαρίστηκαν ξανά και μπήκαν σε μια τάξη, για την ανάγκη της συγκεκριμένης έκδοσης.

Επίσης δεν είναι όλο το βιβλίο γραμμένο εξ ολοκλήρου από τον συγγραφέα, υπό την έννοια πως αυτό περιέχει πάμπολλες εξιστορήσεις τρίτων. Δεν ξέρω αν είναι το μισό βιβλίο τέτοιο (με εξιστορήσεις άλλων) ή λίγο λιγότερο, πάντως είναι ένα πολύ μεγάλο μέρος του. Εννοούμε πως ο Θανάσης Γιώγλου, ως φαν του Σταύρου Κουγιουμτζή, έχει μαζέψει πολύ υλικό, μέσα στις δεκαετίες, το οποίο επιχειρεί να το διαχειριστεί, να το αξιολογήσει, να το κατατάξει κ.λπ. – και το πράττει με επιτυχία, φυσικά, γιατί ξέρει τα «τι» και «πώς», γιατί γνωρίζει σε βάθος το αντικείμενο.

Βεβαίως κάποιες επικαλύψεις, στα διάφορα που εξιστορούνται, υπάρχουν, και δεν θα μπορούσε να αποφευχθούν εδώ που τα λέμε, όταν μιλάνε για τον Σταύρο Κουγιουμτζή τόσοι και τόσοι άνθρωποι, αλλά το... κακό είναι μικρό. Επίσης δεν ξέρω αν όλες αυτές οι γνώμες που παρατίθενται, και είναι «άπειρες», είναι όλες σημαντικές και αξιομνημόνευτες –νομίζω πως όχι– κι εκεί, ίσως, θα μπορούσε να επέμβει ο συγγραφέας, μέσω ενός πιο απαιτητικού ξεκαθαρίσματος, αλλά ok. Το πολύ δεν βλάπτει, όταν μάλιστα υπάρχουν «όλα» όσα απαιτούνται στο βιβλίο. Το λίγο και οι ελλείψεις θα ήταν εκείνα που θα δημιουργούσαν ζήτημα...

Νταλάρας - Όλα Καλά

Το πρώτο πολύ σημαντικό κείμενο του βιβλίου είναι εκείνο της συζύγου τού Σταύρου Κουγιουμτζή, της Αιμιλίας Κουγιουμτζή, που καταλαμβάνει 31 σελίδες (29-60) και που περιλαμβάνει, ανάμεσα, και σπάνιες φωτογραφίες.

Η μνήμη της Α. Κουγιουμτζή είναι δυνατή, θυμάται λεπτομέρειες από την κοινή ζωή της με τον συνθέτη, ενώ όλα δένουν με τη καταγεγραμμένη ιστορία, έτσι όπως αυτή καθορίζεται από την δισκογραφία, τους χώρους της εποχής κ.λπ. Τα δεκάδες πρόσωπα που αναφέρονται σ’ αυτή την αφήγηση (ενδεικτικώς: Αλέξανδρος Πατσιφάς, Γιώργος Ζαμπέτας, Ευγένιος Σπαθάρης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Μάκης Μάτσας, Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Καλατζής, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Άκος Δασκαλόπουλος, Νίκος Καρούζος, Μάνος Ελευθερίου...) δημιουργούν στον αναγνώστη μιαν αίσθηση «μύθου», σε σχέση με την εποχή, που απορροφάται ασμένως.

Σταύρος Κουγιουμτζής: το βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον μεγάλο τραγουδοποιό του «έντεχνου» Facebook Twitter
Ο Σταύρος και η Αιμιλία Κουγιουμτζή στην Κυψέλη, το 1970.

Το βασικό κείμενο του Θανάση Γιώγλου αποκαλείται «Οι Σταθμοί του Σταύρου Κουγιουμτζή στην Ελληνική Δισκογραφία» και καταλαμβάνει 42 σελίδες (73-115). Εδώ καταγράφονται «τα πάντα», από το πρώτο τραγούδι του συνθέτη («Το περιστεράκι» του 1961, γραμμένο για το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού εκείνης της χρονιάς, με ερμηνεύτρια την Ζωή Κουρούκλη) και τους σημαντικούς μεγάλους δίσκους του από το πρώτο μισό των σέβεντις («Νάτανε το 21», «Όταν Ανθίζουν Πασχαλιές», «Ηλιοσκόπιο», «Μικρές Πολιτείες», «Στα Ψηλά τα Παραθύρια»), μέχρι τα μεταθανάτια συναυλιακά και δισκογραφικά αφιερώματα, τα βιβλία του κ.λπ. Όλα με μια σειρά και με μια γραμμικότητα. Βασικά, σ’ αυτές τις 42 σελίδες οι πάντες θα πληροφορηθούν για το έργο του Σταύρου Κουγιουμτζή, με τις πρέπουσες και ουσιώδεις λεπτομέρειες.

Από ’κει και κάτω υπάρχουν πάμπολλα μικρά και μεγαλύτερα κεφάλαια περισσότερο ειδικού ενδιαφέροντος, που αφορούν κυρίως σ’ εκείνους που θέλουν να εντρυφήσουν, βαθύτερα, στο έργο του συνθέτη. Ενδεικτικώς: «Ο Σταύρος Κουγιουμτζής στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού», «Ο Γιώργος Νταλάρας στα Τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή», «Μίκης Θεοδωράκης-Σταύρος Κουγιουμτζής», «Ηχογραφήσεις Εξωτερικού» κ.λπ.

Μήτηρ Θεού - Αιμιλία Κουγιουμτζή

Ένα επόμενο μέρος του βιβλίου αποκαλείται «Συνεντεύξεις – Κείμενα – Επιστολές» (υπάρχει εδώ, ανάμεσα σε άλλα, και μια εκτεταμένη, απομαγνητοφωνημένη, ραδιοφωνική συνέντευξη του Σταύρου Κουγιουμτζή στον Μίμη Πλέσσα, από το 1978, που έχει ενδιαφέρον), για να ακολουθήσει το κεφάλαιο «Την Ημέρα που Έφυγε ο Σταύρος Κουγιουμτζής» (με λόγια διαφόρων, που παίρνουν αφορμή από τον χαμό του συνθέτη, στις 12 Μαρτίου 2005) και το οποίο συμπληρώνεται από το «Έγραψαν και Είπαν για τον Σταύρο Κουγιουμτζή» (με περιεχόμενο τις πάμπολλες γνώμες επαϊόντων, γι’ αυτόν τον ξεχωριστό δημιουργό). Ένα κεφάλαιο που εκτείνεται σε 109 σελίδες (221-330) και που είναι το μεγαλύτερο του βιβλίου.

Σταύρος Κουγιουμτζής: το βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον μεγάλο τραγουδοποιό του «έντεχνου» Facebook Twitter
Σταύρος Κουγιουμτζής, Γιώργος Νταλάρας και Άννα Βίσση, την εποχή του άλμπουμ «Μικρές Πολιτείες» (1974).

Υπάρχουν κι άλλα μικρότερης έκτασης μέρη στο βιβλίο του Θ. Γιώγλου, για να κλείσει αυτό με την αναλυτική δισκογραφία του Σταύρου Κουγιουμτζή, η οποία καταγράφεται σε 42 σελίδες (347-389). Δίσκοι 45 στροφών, LP και CD αποτυπώνονται αναλυτικά και με όλες τις δέουσες λεπτομέρειες, ώστε να δίνουν στον αναγνώστη τη συνέχεια και την ολότητα του έργου. Είναι μεγάλο πράγμα η σωστή και ενδελεχής καταγραφή και καλό είναι να το έχουν αυτό υπ’ όψιν τους όσοι ασχολούνται με τέτοιου τύπου βιβλία. Δεν νοείται, στις μέρες μας, όταν γράφεις βιβλίο για έναν τραγουδοποιό, να παρουσιάζεις δισκογραφία με ελλείψεις.

Διαβάζοντας το βαρύ και εμπεριστατωμένο βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον Σταύρο Κουγιουμτζή εκείνο που σου μένει τελικά –κάτι πέρα από τις αναλύσεις, τις εντυπώσεις των τρίτων και τις πάσης φύσεως λεπτομέρειες– είναι το γενικότερο ποιόν του ανθρώπου (καλλιτεχνικό και ευρύτερο).

Σταύρος Κουγιουμτζής: το βιβλίο του Θανάση Γιώγλου για τον μεγάλο τραγουδοποιό του «έντεχνου» Facebook Twitter
Οι Σταύρος Κουγιουμτζής και Ντίνος Χριστιανόπουλος ήταν φίλοι και συνεργάτες.

Οι φοβερές δυνατότητές του στη σύνθεση, καθότι οι μουσικές σπουδές τού Σταύρου Κουγιουμτζή ήταν πολύχρονες και ολοκληρωμένες, έπειτα η σεμνή, λιτή, αθόρυβη, ευγενική και κάπως θλιμμένη εικόνα του, που την χαρακτήριζε μία ανένδοτη ηθική στάση (απέναντι σε πρόσωπα και καταστάσεις). Βεβαίως ο πλούσιος συναισθηματικός κόσμος του, οι ευαισθησίες του και σίγουρα ο αναχωρητισμός του, που συνδεόταν με την αναζήτηση της δικής του ουτοπίας.

Ακόμη και ελάχιστα κομμάτια του Σταύρου Κουγιουμτζή ν’ ακούσει κάποιος όλα αυτά θα τα εντοπίσει, σε περίσσεια, στις μουσικές του και στα λόγια του (όταν αποφάσιζε να γράψει και τους στίχους των τραγουδιών του). Η δε ταύτιση ανθρώπου και καλλιτεχνικού έργου υπήρξε απόλυτη στην περίπτωσή του. Και είναι τούτο που σε κινητοποιεί και σε τραντάζει, περισσότερο και από τα συγκλονιστικά τραγούδια του...

Γιώργος Νταλάρας ~ Ήταν πέντε ήταν έξι

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

bernhard schlink

Πίσω ράφι / «Φανταζόσουν ότι θα έβγαινες στη σύνταξη ως τρομοκράτης;»

Το μυθιστόρημα «Το Σαββατοκύριακο» του Μπέρνχαρντ Σλινκ εξετάζει τις ηθικές και ιδεολογικές συνέπειες της πολιτικής βίας και της τρομοκρατίας, αναδεικνύοντας τις αμφιλεγόμενες αντιπαραθέσεις γύρω από το παρελθόν και το παρόν.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Φοίβος Οικονομίδης

Βιβλίο / Φοίβος Οικονομίδης: «Είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να σπάσουμε σε χίλια κομμάτια»

Με αφορμή το νέο του βιβλίο «Γιακαράντες», ο Φοίβος Οικονομίδης, ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς συγγραφείς της νεότερης γενιάς, μιλά για τη διάσπαση προσοχής, την αυτοβελτίωση, τα κοινωνικά δίκτυα, το βύθισμα στα ναρκωτικά και τα άγχη της γενιάς του.
ΙΩΝΑΣ ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ
Σερζ Τισερόν «Οικογενειακά μυστικά»

Το Πίσω Ράφι / «Το να κρατάμε ένα μυστικό είναι ό,τι πιο πολύτιμο και επικίνδυνο έχουμε»

Μελετώντας τις σκοτεινές γωνιές των οικογενειακών μυστικών, ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Σερζ Τισερόν αποκαλύπτει τη δύναμη και τον κίνδυνο που κρύβουν καθώς μεταφέρονται από τη μια γενιά στην άλλη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Το ηθικό ζήτημα με τις μεταθανάτιες εκδόσεις με αφορμή το ημερολόγιο της Τζόαν Ντίντιον

Βιβλίο / Μεταθανάτιες εκδόσεις και ηθικά διλήμματα: Η Τζόαν Ντίντιον στο επίκεντρο

Σύντομα θα κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τις προσφάτως ανακαλυφθείσες «ψυχιατρικές» σημειώσεις της αείμνηστης συγγραφέως, προκαλώντας ερωτήματα σχετικά με τη δεοντολογία της μεταθανάτιας δημοσίευσης έργων ενός συγγραφέα χωρίς την επίσημη έγκρισή του.
THE LIFO TEAM
Στα «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος

Ηχητικά Άρθρα / Γιάννης Τσαρούχης: «Η ζωγραφική μου θρέφεται από τη μοναξιά και τη σιωπή»

Στα εκπληκτικά «Μαθήματα Ζωγραφικής» του Γιάννη Τσαρούχη αποκαλύπτεται όλος ο ελληνικός κόσμος, από τις μινωικές τοιχογραφίες έως τα λαϊκά δημιουργήματα του Θεόφιλου.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
George Le Nonce: «Εκτός από τα φέικ νιουζ, υπάρχει η φέικ λογοτεχνία και η φέικ ποίηση»

Ποίηση / George Le Nonce: «Εκτός από τα fake news, υπάρχει η fake λογοτεχνία και ποίηση»

Με αφορμή την έκδοση του τέταρτου ποιητικού του βιβλίου, με τίτλο «Μαντείο», ο Εξαρχειώτης ποιητής μιλά για την πορεία του, την ποίηση –queer και μη–, και για την εποχή του Web 2.0, αποφεύγοντας την boomer-ίστικη νοοτροπία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Βιβλίο / Χατζιδάκις, Ιωάννου, Χιόνης, Βακαλόπουλος, Κοντός: 5 βιβλία τους κυκλοφορούν ξανά

Μια σειρά από επανεκδόσεις αλλά και νέες εκδόσεις, που αφορούν ποιητές και λογοτέχνες που έχουν φύγει από τη ζωή μάς θυμίζουν γιατί επιστρέφουμε σε αυτούς, διαπιστώνοντας ότι παραμένουν, εν πολλοίς, αναντικατάστατοι.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός.

Βιβλίο / Οβίδιος: Η νέα μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» είναι ένας άθλος και εκδοτικό γεγονός

Ο κορυφαίος μελετητής του ρωμαϊκού κόσμου Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής ολοκλήρωσε την απόδοση στα ελληνικά των 12.000 στίχων του έργου του Οβίδιου, εκφράζοντας ταυτόχρονα τον άκρως μοντέρνο χαρακτήρα του ποιητή.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Βιβλίο / «Τροχιές»: Η Samantha Harvey κέρδισε πανάξια το Booker

Με θέμα την καθημερινότητα έξι αστροναυτών σε έναν διεθνή διαστημικό σταθμό, το μυθιστόρημα που κέρδισε το Booker 2024 μόλις μεταφράστηκε στα ελληνικά, είναι ένα ποίημα για τον πλανήτη Γη και μας καλεί να τον εκτιμήσουμε ξανά.
ΕΙΡΗΝΗ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
2000 χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του, ένα βιβλίο για τους Ρωμαίους αυτοκράτορες γίνεται μπεστ-σέλερ

Βιβλίο / Ο Σουητώνιος του 69 μ.Χ. γίνεται ξανά μπεστ-σέλερ

Οι «Βίοι των Καισάρων», το εξόχως κουτσομπολίστικο βιβλίο που είχε γράψει ο Σουητώνιος για τον βίο και την πολιτεία της πρώτης σειράς των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, κυκλοφόρησε σε νέα μετάφραση και μπήκε στη λίστα με τα ευπώλητα των Sunday Times.
THE LIFO TEAM
«Αν δεν μας αρέσουν οι ηγέτες που ψηφίζουμε, ας κατηγορήσουμε τον εαυτό μας»

Βιβλίο / «Αν δεν μας αρέσουν οι ηγέτες που ψηφίζουμε, ας κατηγορήσουμε τον εαυτό μας»

Ο «ροκ σταρ ιστορικός των ημερών», ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και βραβευμένος συγγραφέας Peter Frankopan, μιλά στη LIFO για τους κινδύνους που απειλούν την Ευρώπη, τη Γάζα και την άνοδο της ακροδεξιάς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Πένθος και ανάνηψη: Ο δικός μας Σαββόπουλος

Daily / Πένθος και ανάνηψη: Ο δικός μας Σαββόπουλος

Μια εικοσαετία μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου, κυκλοφορεί ξανά σε αναθεωρημένη μορφή, η ενθουσιώδης, στοχαστική, λυρική μελέτη του έργου του σπουδαίου όσο και «πολωτικού» Έλληνα τραγουδοποιού από τον Δημήτρη Καράμπελα.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο Γιάννης και η φασολιά

Guest Editors / Ο Γιάννης και η φασολιά

Τέλη ’70, Αθήνα. Ένας νεαρός βουτάει στην ποίηση στη βιβλιοθήκη της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης. Οι στίχοι του Γιάννη Κοντού τον αγγίζουν. Χρόνια μετά, ως συγγραφέας πια, δημιουργεί μια λογοτεχνική σχέση που κρατά δεκαετίες, ανάμεσα σε εκδοτικούς οίκους, ταβέρνες και πρωινά τηλεφωνήματα.
ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΡΑΠΤΟΠΟΥΛΟΣ
Ευκλείδης Τσακαλώτος: Οφείλουμε να είμαστε πιο ριζοσπάστες και ταυτόχρονα πιο ρεαλιστές, ακόμα κι αν αυτό ακούγεται σαν τετραγωνισμός του κύκλου!

Βιβλίο / Ευκλείδης Τσακαλώτος: «Οφείλουμε να είμαστε πιο ριζοσπάστες και ταυτόχρονα πιο ρεαλιστές στην αριστερά»

Μια πολιτική κουβέντα «εφ’ όλης της ύλης» με τον βουλευτή της Νέας Αριστεράς, πανεπιστημιακό και πρώην υπουργό Οικονομικών στο στούντιο της LiFO με αφορμή το «Μανιφέστο για μια βιώσιμη κοινωνία», το τρίτο του συγγραφικό πόνημα τα τελευταία χρόνια.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ