«Μένγκελε»: Η προσωποποίηση του απόλυτου κακού σε εποχές ανησυχητικής αφύπνισής του

«Μένγκελε» Facebook Twitter
Οι δύο νέοι σε ηλικία ηθοποιοί Κορίνα Τριανταφύλλου και Θεόφιλος Μανώλογλου ερμηνεύουν τους δύο χαρακτήρες με εντυπωσιακή ωριμότητα, ενώ συγχρόνως αντεπεξέρχονται με συνέπεια στην ασθμαίνουσα ταχύτητα της σκηνοθετικής προσέγγισης της Καψούλη.
0

Μια νυχτερινή αμαξοστοιχία, ένα κουπέ πρώτης θέσης, δύο άγνωστοι συνταξιδιώτες. Μια νεαρή ιστορικός που κάνει το διδακτορικό της επάνω στον ναζισμό και ένας μεσήλικος άνδρας, διοικητικός υπάλληλος.

Το ταξίδι ξεκινάει και οι πρώτες ευγενικές κουβέντες που ανταλλάσσουν οι δυο τους σταδιακά μεταλλάσσονται σε μια έντονη συζήτηση, η οποία, μέσα από τις στακάτες ανταπαντήσεις, εξελίσσεται σε μια σκληρή αντιπαράθεση απόψεων που δεν αρκούνται στην ανταγωνιστική τους διάθεση αλλά ακροβατούν στο τεντωμένο σχοινί ισορροπιών πολιτικής και ψυχολογικής διάστασης. Μέχρι που αποφασίζουν να παίξουν ένα παιχνίδι ταυτοτήτων, ένα «κρυφτό» αλήθειας και ψέματος που οδηγεί σε ένα «θέατρο» το οποίο ωθεί τον θεατή σε μια αμφισβήτηση της αυταπάτης όπως στήνεται μπροστά του, μεταξύ των δυο τους. 

Τι ακριβώς συμβαίνει σε αυτό το νυχτερινό δρομολόγιο μέσα στο άδειο βαγόνι τρένου; Ποιοι είναι αυτοί οι δύο άνθρωποι; Είναι όντως ξένοι μεταξύ τους ή γνωρίζουν πολύ καλά ο ένας ποιος είναι ο άλλος; Πρόκειται για τον μυστηριωδώς εξαφανισμένο σφαγέα-γιατρό ανατριχιαστικών πειραμάτων στο Άουσβιτς Γιόζεφ Μένγκελε (ο οποίος έραβε συκώτια και άλλαζε τα μάτια ζωντανών παιδιών, ανάμεσα σε άλλα άρρωστα πειράματα) και την Εσθήρ Κοέν, μοναδική Ελληνίδα που επέζησε από το Άουσβιτς – τότε ήταν δώδεκα ετών.

Αλλά συνέβη ποτέ μια τέτοια συνάντηση; Θα μπορούσε να είχε παιχτεί ένα τέτοιο ερωτικό παιχνίδι μεταξύ τους, θα μπορούσε να είχε συμβεί κάτι τέτοιο στο περιβάλλον του θανάτου που επικρατούσε στο φημισμένο στρατόπεδο εξόντωσης της ναζιστικής θηριωδίας; Όχι βέβαια, πρόκειται για μια καλή αφορμή για θεατρική παράσταση, μια θεατρική αυταπάτη, ένα θέατρο μέσα στο θέατρο. 

Μέχρι και ο χώρος παρουσίασής του, το θέατρο Φούρνος στη Μαυρομιχάλη, που κάποτε άνοιξε τον χορό στα νεανικά πρωτοποριακά σχήματα, βοηθάει ακόμα περισσότερο, καθώς οι πρωταγωνιστές είναι δυο νέοι και ταλαντούχοι ηθοποιοί που δοκιμάζονται σε ένα κείμενο τρομερά απαιτητικό.

Προσωπικά, δεν είχα δει την πρώτη εκδοχή του έργου «Μένγκελε» του Θανάση Τριαρίδη το 2015 σε σκηνοθεσία του Κώστα Φιλίππογλου, αλλά η σύμπτωση του τωρινού ανεβάσματος με τον πόλεμο στην Ουκρανία, που αναγκαστικά μεταθέτει την προσοχή μας σε παλιά ιστορικά κράτη, τα οποία ανέκαθεν δεινοπαθούσαν από απολυταρχικά καθεστώτα, και την αφύπνιση του κακού μέσα από την αλαζονεία ενός ηγέτη που κάνει ό,τι θέλει, αψηφώντας διεθνείς συνθήκες, ίσως να είναι η καταλληλότερη στιγμή.

Μέχρι και ο χώρος παρουσίασής του, το θέατρο Φούρνος στη Μαυρομιχάλη, που κάποτε άνοιξε τον χορό στα νεανικά πρωτοποριακά σχήματα, βοηθάει ακόμα περισσότερο, καθώς οι πρωταγωνιστές είναι δύο νέοι και ταλαντούχοι ηθοποιοί που δοκιμάζονται σε ένα κείμενο τρομερά απαιτητικό. Η σκηνοθετική γραμμή της Χρύσας Καψούλη το κάνει εξοντωτικό, δίνοντάς του μια φρέσκια θεατρική ματιά. 

«Μένγκελε» Facebook Twitter
Η σκηνοθετική γραμμή της Χρύσας Καψούλη κάνει εξοντωτικό το κέιμενο, δίνοντάς του μια φρέσκια θεατρική ματιά. 

Δύο πολυθρόνες με ροδάκια, που ακολουθούν τις μετακινήσεις των χαρακτήρων, είναι το μοναδικό σκηνικό, ενώ η χρήση βίντεο είναι εκείνη που μας «ταξιδεύει» με το τρένο στον χρόνο, όποτε οι δυο τους αποκόπτονται από τη μεταξύ τους συνομιλία και εισβάλλουν στην εικόνα και στο ιστορικό παρελθόν, για να ενταχθούν σε αυτό.

Η παράσταση αποδεικνύεται ένας μαραθώνιος, ένα άγριο παιχνίδι στο ρινγκ, όπου μπορεί να μην παίζουν μποξ με γάντια και γροθιές αλλά τα λεκτικά χτυπήματα μεταξύ τους είναι ανελέητα. Ο άνδρας, εκπροσωπώντας το απόλυτο κακό, επιμένει να ισχυρίζεται ότι η συμβολή του στην εξέλιξη της ανθρωπότητας ήταν μεγάλη, η γυναίκα δεν παύει να του υπενθυμίζει τα δεινά που προκάλεσε τόσο ο ίδιος όσο και η εξουσία που στήριζε. Ένα σφυροκόπημα λέξεων και ιδεών που υπενθυμίζουν και θέτουν εκ νέου τα μεγάλα φιλοσοφικά ζητήματα του εικοστού αιώνα, στον απόηχο μιας παρανοϊκής εξουσίας που μετέτρεψε τον κόσμο όλο σε σκηνή θανάτου και ολέθρου. 

Ποια είναι η αλήθεια και ποιο το ψέμα σε αυτό το παιχνίδι μεταξύ των δύο; Μήπως απλώς πρόκειται για ένα ερωτικό παιχνίδι σαγήνης και υποταγής, όπως θα μπορούσε δυνητικά να έχει συμβεί μεταξύ των πραγματικών προσώπων του Μένγκελε και της Εσθήρ; Είναι όντως ένα «παιχνίδι» ή πρόκειται για πραγματικές ιστορικές προσωπικότητες που μια μοιραία συγκυρία τούς έφερε τόσο κοντά; Είναι το θεατρικό εγχείρημα ενός συγγραφέα που θέλει να μιλήσει με δραματουργικούς όρους για το κακό και την ιστορική μνήμη και ευθύνη;

Υπάρχει εξήγηση πίσω από την περίπτωση του Μένγκελε, μήπως η Ιστορία «παρεξήγησε» έναν ιδιοφυή επιστήμονα και πρέπει να του δώσουμε βάση όταν ισχυρίζεται ότι με αυτή του την προσέγγιση έδειχνε την αγάπη του για το ανθρώπινο είδος; Έχουμε δικαίωμα να ασχολούμαστε σήμερα με έναν κυνικό, παρανοϊκό εγκληματία; Ποια η ανάγκη μιας νέας Εβραίας να συναντήσει το τέρας αυτοπροσώπως; Να αντικρίσει, ακόμα και να ερωτοτροπήσει με την προσωποποίηση της πιο αδιανόητης βίας; 

«Μένγκελε» Facebook Twitter
Ποια είναι η αλήθεια και ποιο το ψέμα σε αυτό το «παιχνίδι» μεταξύ των δύο; Μήπως απλώς πρόκειται για ένα ερωτικό παιχνίδι σαγήνης και υποταγής;

Οι δύο νέοι σε ηλικία ηθοποιοί Κορίνα Τριανταφύλλου και Θεόφιλος Μανώλογλου ερμηνεύουν τους δύο χαρακτήρες με εντυπωσιακή ωριμότητα, ενώ συγχρόνως αντεπεξέρχονται με συνέπεια στην ασθμαίνουσα ταχύτητα της σκηνοθετικής προσέγγισης της Καψούλη, σε τέτοιο βαθμό που δεν εκμεταλλεύονται καν την ευκαιρία να ρίξουν τους τόνους στα σύντομα διαλείμματα του «παιχνιδιού» του Τριαρίδη. Ίσως ήταν και το μόνο για το οποίο θα μπορούσε να τους ψέξει κάποιος σ’ αυτή την ιλιγγιώδη παράσταση με το εξαντλητικό σχεδόν τέμπο.

Και ενώ ουσιαστικά δεν υπάρχει δράση και ο πυκνός, σχεδόν φιλοσοφικός λόγος του κειμένου υπερισχύει, καταφέρνουν να ενσαρκώσουν με αξιοπρόσεκτη δεξιοτεχνία τα δύο αμφιλεγόμενα πρόσωπα. Έτσι, η μεν πολυπλοκότητα του κατά Τριαρίδη Μένγκελε συνδυάζει τόσο την απειλητική πλευρά όσο και μια αλλόκοτη συναισθηματικότητα, η δε επίπλαστη συναισθηματική αφέλεια της Εσθήρ αποκαλύπτεται μέσα από μια ψυχολογικά διαταραγμένη και εύθραυστη γυναίκα. 

«Μένγκελε»
Κείμενο: Θανάσης Τριαρίδης

Σκηνοθεσία: Χρύσα Καψούλη

Βοηθός σκηνοθέτη: Βαγγέλης Βογιατζής

Σκηνογραφία, video art, Εικαστική επιμέλεια: Χριστόφορος Κώνστας, Χρήστος Μαγγανάς @XSQUARE DesignLab

Φωτισμοί: Αποστόλης Τσατσάκος

Β βοηθός σκηνοθέτη: Βίλλυ Κοντονικολάκη

Ερμηνεύουν οι: Κορίνα Τριανταφύλλου, Θεόφιλος Μανόλογλου

Θέατρο Φούρνος
Μαυρομιχάλη 168, Νεάπολη Εξαρχείων

Ημέρες και ώρες παραστάσεων: Πέμπτη και Παρασκευή στις 21:00

Διάρκεια: 90΄

Θέατρο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ρομέο Καστελούτσι: «Όπου παρεμβάλλεται το κράτος, δεν υπάρχει χώρος για τον έρωτα. Ο έρωτας είναι εναντίον του κράτους και το κράτος εναντίον του έρωτα».

Θέατρο / Ρομέο Καστελούτσι: «Πάντα κάποιος πολεμά τον έρωτα. Και οι εραστές είναι πάντα τα θύματα»

Ο σπουδαίος Ιταλός σκηνοθέτης, λίγο πριν επιστρέψει στην Αθήνα και στη Στέγη για να παρουσιάσει τη «Βερενίκη» του, μας μίλησε για τον έρωτα, τη γλώσσα και τη μοναξιά, την πολιτική και την ανυπέρβλητη Ιζαμπέλ Ιπέρ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
CHECK How soon is now: Μια παράσταση για τους μετεξεταστέους της συστημικής ιστορίας

Θέατρο / How soon is now: Μια παράσταση για τους μετεξεταστέους της Iστορίας

Σκηνοθετημένη από έναν νέο δημιουργό, η παράσταση που βασίζεται στο τελευταίο κείμενο της Γλυκερίας Μπασδέκη επιχειρεί έναν διάλογο με μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ελληνικής ιστορίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αγορίτσα Οικονόμου

Αγορίτσα Οικονόμου / «Πέφτω να κοιμηθώ και σκέφτομαι ότι κάτι έχω κάνει καλά»

Βρέθηκε να κυνηγάει το όνειρο της υποκριτικής, χωρίς να γνωρίζει τον τρόπο, αλλά με τη βεβαιότητα ότι δεν ήθελε ποτέ να μείνει με την απορία «γιατί δεν το έκανα;». Μέσα από σκληρή δουλειά και πολλούς μικρούς ρόλους, κατάφερε να βρει τον δρόμο της στην τέχνη, στον οποίο προχωρά και αισθάνεται τυχερή. Η Αγορίτσα Οικονόμου είναι η Αθηναία της εβδομάδας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΧΡΗΣΤΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ 

Θέατρο / «Αν κλάψω με ένα έργο, είμαι σε καλό δρόμο»

Ο Χρήστος Θεοδωρίδης, που έχει σκηνοθετήσει με επιτυχία δύο έργα φέτος, του Βιριπάγιεφ και της Αναγνωστάκη, εξηγεί γιατί τον ενδιαφέρουν τα κείμενα που μιλάνε στον άνθρωπο σήμερα, ακόμα κι αν σε αυτά ακούγονται ακραίες απόψεις που ενοχλούν και τον ίδιο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Να είσαι γκέι στη Νέα Υόρκη

Θέατρο / «Η Κληρονομιά μας»: Τι αποκομίσαμε από την εξάωρη παράσταση στο Εθνικό

«Μία ποπ queer saga, παραδομένη πότε στη μέθη των κοκτέιλ Μανχάταν και πότε στο πένθος μιας αλησμόνητης συλλογικής απώλειας» – Κριτική της Λουίζας Αρκουμανέα για το πολυβραβευμένο έργο του Μάθιου Λόπεζ, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα από τον Γιάννη Μόσχο.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
«Δεν είμαι ασεβής, ούτε ιδιοσυγκρασιακή ούτε αιρετική»

Θέατρο / «Δεν είμαι ασεβής, ούτε ιδιοσυγκρασιακή, ούτε αιρετική»

Μετά την Ορέστεια του Στρίντμπεργκ και τις πρόβες για το έργο του Βασίλη Βηλαρά, η Λένα Κιτσοπούλου μιλάει για προσδοκίες και αποφάσεις, για επιτυχίες και απορρίψεις, για το «σύστημα» μέσα στο οποίο δουλεύει και για όλους εκείνους τους χαρακτηρισμούς που της αποδίδουν.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Με Μαρμαρινό, Κουρεντζή, Ράσσε, Mouawad και Ζυλιέτ Μπινός στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου

Πολιτισμός / Μαρμαρινός, Κουρεντζής, Ράσε, Mouawad και Ζιλιέτ Μπινός στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Επιδαύρου

Καλλιτέχνες με ιστορικό ίχνος στην Επίδαυρο θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους δίπλα σε ξένους και άλλους Έλληνες δημιουργούς, ενώ στις 19 Ιουλίου θα ακούσουμε την ορχήστρα Utopia υπό τη διεύθυνση του Θ. Κουρεντζή.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μπορεί το ελληνικό θέατρο να σατιρίσει τον εαυτό του;      

Θέατρο / Μπορεί το ελληνικό θέατρο να σατιρίσει επιτυχημένα τον εαυτό του;      

«Αν θες να αναμετρηθείς με κάτι, αν θες να πας στην ουσία, πρέπει να πονέσεις» – Κριτική για την πολυσυζητημένη παράσταση «Merde!» των Βασίλη Μαγουλιώτη και Γιώργου Κουτλή στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Ο Γιάννος Περλέγκας βρίσκει τη χαρά της δημιουργίας στη φλόγα για συνύπαρξη

Θέατρο / «Έχω νιώσει ακατάλληλος και παρωχημένος δεινόσαυρος μέσα στο θεατρικό τοπίο που αλλάζει»

Με αφορμή το έργο του Μπέρνχαρντ «Η δύναμη της συνήθειας», ο Γιάννος Περλέγκας μιλά με ταπεινότητα και πάθος για το θέατρο, με το οποίο συνεχίζει να παλεύει και που διαρκώς τον νικά. Αυτό, όμως, είναι που τον κρατά ζωντανό.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Άρης Χριστοφέλλης

Όπερα / «Ακόμα και όσοι θαυμάζουν σχεδόν ειδωλολατρικά την Κάλλας, λίγα γνωρίζουν για την τέχνη της»

Ο κόντρα τενόρος Άρης Χριστοφέλλης, επιστημονικός σύμβουλος του ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας», εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η θρυλική σοπράνο παραμένει μια ανυπέρβλητη καλλιτέχνιδα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Αργυρώ Χιώτη: Ένα «αουτσάιντερ» στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου

Θέατρο / Αργυρώ Χιώτη: Ένα «αουτσάιντερ» στο τιμόνι του Εθνικού Θεάτρου

Ποια είναι τα προσωπικά της στοιχήματα και ποιες είναι οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού - η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει αυτή τη θέση από το 1994.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Κληρονομιά μας, ένα πανόραμα της και της ιστορίας των γκέι ανδρών

Θέατρο / «Η κληρονομιά μας»: Η ιστορία της gay κοινότητας γίνεται ένα συγκινητικό θεατρικό έργο

Ο Γιάννης Μόσχος σκηνοθετεί το έργο του Αμερικανού συγγραφέα Μάθιου Λόπεζ, ένα έργο με αφετηρία την γκέι ζωή που αφορά την αγάπη και την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων, είτε ομόφυλες είτε ετερόφυλες, τα όνειρα, τους φόβους και τα ματαιωμένα σχέδια. 
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια απρόβλεπτη συζήτηση για τη σεξουαλικότητα με τη Γαλήνη Χατζηπασχάλη

Θέατρο / Γαλήνη Χατζηπασχάλη: «Δεν μιλάμε για τα σεξουαλικά βοηθήματα κι ας πουλιούνται εκατομμύρια δονητές»

Πρωταγωνιστεί στο «Στο διπλανό δωμάτιο ή το έργο του δονητή», μια παράσταση που φωτίζει το πώς, ακόμη και σήμερα, δυσκολευόμαστε να μιλήσουμε ανοιχτά για το σεξ. Με αφορμή το έργο, κάναμε μια απρόβλεπτη συζήτηση με την αγαπημένη ηθοποιό για τα ταμπού, την εμμηνόπαυση και τη γυναικεία σεξουαλική χειραφέτηση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Mάνα Κουράγιο στο Εθνικό: Πόσο «κουράγιο» πια;

Θέατρο / Mάνα Κουράγιο στο Εθνικό: Πόσο «κουράγιο» πια;

Mια επιμελής εικονογράφηση του μπρεχτικού αριστουργήματος εκτυλίσσεται ενώπιόν μας, χωρίς να δονείται από καμία εσωτερική αναγκαιότητα - Κριτική της Λουίζας Αρκουμανέα για την παράσταση που σκηνοθετεί ο Στάθης Λιβαθινός.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
«Βαρόνος “Φ”»: Ένας καταχρεωμένος «ευγενής» σε μια τρελή κωμωδία εξαπάτησης

Θέατρο / Ένας καταχρεωμένος «ευγενής» σε μια τρελή κωμωδία εξαπάτησης

Πιάνοντας το νήμα από την ιδέα μιας καυστικής κωμωδίας ηθών του 1870 που μιλά για την απάτη, η ιστορία ενός ψευτοευγενούς στην παράσταση «Βαρόνος “Φ”» φτάνει στη σύγχρονη υποκρισία και στον εαυτό που θέλουμε να δείχνουμε στην κοινωνία.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το ΜΑΜΙ είναι ένα ποίημα για τις ζωές των γυναικών

Θέατρο / «ΜΑΜΙ»: Εικόνες από τη ζωή μιας μητέρας

Το ποιητικό σύμπαν του 26χρονου σκηνοθέτη που μας μάγεψε με το «Goodbye Linditta», εστιάζει αυτήν τη φορά στην ιστορία μιας γυναίκας μέσα από τα μάτια ενός αγοριού που δεν θέλει να τη θεοποιήσει αλλά να την παρατηρήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ