Νόρμαν Τζούισον (1926-2024): Ένας στρατιώτης του Χόλιγουντ, με συνείδηση

Norman Jewison (1926-2024): Ένας στρατιώτης του Χόλιγουντ, με συνείδηση Facebook Twitter
O Nόρμαν Τζούισον υπήρξε αταξινόμητος, αφού θα μπορούσαν να τον φλερτάρουν οι νεότεροι Αμερικανοί δημιουργοί αλλά και οι συντηρητικότερες κινηματογραφικές «δυνάμεις».
0

Καναδός, παρότι εγκαταστάθηκε νωρίς και εργάστηκε κυρίως στο Λος Άντζελες, καθόλου Εβραίος, σε πείσμα του επωνύμου του, με την παρεξήγηση να εδραιώνεται μετά την τεράστια επιτυχία της ταινίας του «Ο βιολιστής στη στέγη», και αταξινόμητος, αφού θα μπορούσαν να τον φλερτάρουν οι νεότεροι Αμερικανοί δημιουργοί αλλά και οι συντηρητικότερες κινηματογραφικές «δυνάμεις».

Τα πρώτα βήματα του Νόρμαν Τζούισον δείχνουν έναν κινηματογραφιστή σε ένα ταξίδι αξιοπρεπούς επιβίωσης: από το Οντάριο πήγε στην Αγγλία και δούλεψε σε παιδικά τηλεοπτικά προγράμματα και μάλλον η τύχη τον έφερε στο Χόλιγουντ, για να σκηνοθετήσει τις δυο τελευταίες επιτυχίες της Ντόρις Ντέι, το «The Thrill of it All» και το «Send me no flowers». Η καριέρα της εθνικής Αμερικανίδας παρθένας τελείωνε, ενώ του πιο cool τύπου στην ιστορία του σινεμά ανέτελλε, και ο Τζούισον πέτυχε τον Στιβ ΜακΚουίν στα ντουζένια του.

Το «Cincinatti Kid» («Ο χαρτοπαίχτης») παραμένει ένα στυλάτο δραματικό θριλεράκι, μερικά χρόνια πριν το «Κεντρί», και παρακολουθείται απνευστί, ακούγεται δε υπέροχα χάρη στο σκορ του άφταστου Λάλο Σίφριν. Η «Υπόθεση Τόμας Κράουν» έκανε διάσημη τη Φέι Ντάναγουεϊ, αντηχεί ακόμη την αισθησιακή τζαζ του Μισέλ Λεγκράν και λάμπει με την κλασική σεκάνς με το σκάκι και τα βλέμματα – αν αυτό δεν είναι το πρώτο cinema du look, δεκαετίες πριν από τον Ζαν Ζακ Μπενέξ, τότε τι είναι; 

Αν και ακούγεται υπερβολική η κοινωνική αλλαγή λόγω μίας και μόνο ταινίας, το «In the Heat of the Night» συζητήθηκε πολύ και σίγουρα γύρισε αρκετά στραβά μυαλά στην ορθότερη και σίγουρα ειρηνικότερη σκέψη.

Ο Τζούισον έφτιαξε όνομα στο Χόλιγουντ με την «Ιστορία ενός Εγκλήματος». Στην απονομή του 1968 απέσπασε 5 Όσκαρ, όχι γιατί ήταν η καλύτερη ταινία (το «Μπόνι και Κλάιντ» έχει δικαιωθεί πολύ περισσότερο από τον χρόνο) αλλά γιατί αποδείχθηκε η σωστότερη. Ο Σίντνεϊ Πουατιέ έπαιξε πανέξυπνα τον ντεντέκτιβ Βέρτζιλ Τιμπς που συνελήφθη γιατί απλά ήταν μαύρος στον Νότο και στη συνέχεια έπιασε τον ένοχο ενός φόνου προκατάληψης μαζί με τον ψύχραιμο Γκιλέσπι του Ροντ Στάιγκερ – σε ένα ιδιοφυές πορτρέτο. Ο Στάιγκερ ανταμείφθηκε, όπως και ο σεναριογράφος Στέρλινγκ Σίλιφαντ για την απόδοση μιας σειράς διαλόγων ανάμεσα στον διάχυτο ρατσισμό και τον ανερχόμενο λιμπεραλισμό, σε μια εποχή που η Αμερική έχασκε διχασμένη περίπου όπως και στις μέρες μας, αλλά ο Τζούισον, που συνολικά προτάθηκε για 7 Όσκαρ στην καριέρα του και δεν πήρε κανένα, εκτός από ένα από εκείνα τα διορθωτικά, ήταν εκείνος που κράτησε την ταινία σε ένα νουάρ ύφος και το σασπένς αδιάκοπο.

Προς τιμήν του, έγινε ο πρώτος που νοιάστηκε πραγματικά για το χρώμα του μαύρου προσώπου στην οθόνη, φώτισε και επεξεργάστηκε σωστά ό,τι έμοιαζε παράταιρο στις κινηματογραφικές δεκαετίες που προηγήθηκαν. Αν και ακούγεται υπερβολική η κοινωνική αλλαγή λόγω μίας και μόνο ταινίας, το «In the Heat of the Night» συζητήθηκε πολύ και σίγουρα γύρισε αρκετά στραβά μυαλά στην ορθότερη και σίγουρα ειρηνικότερη σκέψη.

Norman Jewison (1926-2024): Ένας στρατιώτης του Χόλιγουντ, με συνείδηση Facebook Twitter
O Nόρμαν Τζούισον και ο Σίντνεϊ Πουατιέ στα γυρίσματα της ταινίας «Ιστορία ενός Εγκλήματος».

Το ξεκίνημα των ‘70s βρήκε τον Τζούισον σε ασταμάτητη ρέντα, αυτήν τη φορά με δυο μιούζικαλ που μετέφερε από το θέατρο. Το 1971, ο «Βιολιστής στη στέγη» έγινε τεράστια παγκόσμια επιτυχία, χάρισε στον Τοπόλ έναν ρόλο ζωής, τον έφερε ξανά στα Όσκαρ, και επιβεβαίωσε την πίστη του στην κλασική αφήγηση – και μαζί την ικανότητά του να αφουγκράζεται το γούστο του κοινού χωρίς να ξεπέφτει σε αισθητικές εκπτώσεις. Με το «Jesus Christ Superstar» μετέφρασε τον γουεμπερικό μουσικο-σκηνικό στόμφο σε μια πιο «ελαφρολαϊκή» ροκ όπερα, πολύ διασκεδαστική, έξω καρδιά, πολύ πιο ευχάριστη και ανώδυνη απ’ ό,τι φοβούνταν οι συνήθεις ύποπτοι των θρησκευτικών ιερών και οσίων, που εννοείται πως διαμαρτύρονταν ακόμη και τότε, ακόμη και γι’ αυτό το έργο.

Κι ενώ κανείς δεν περίμενε πως ο Καναδός σκηνοθέτης θα μπορούσε να επαναλάβει τέτοιου είδους επιτυχίες, ξεπέρασε τον εαυτό του με το μεγαλύτερο hit της καριέρας του, το 1987, με το «Κάτω από τη λάμψη του φεγγαριού», ένα εξαιρετικά ευχάριστο κινηματογραφικό κονσερτίνο πάνω στο τι σημαίνει μοντέρνα κομεντί και στο πώς μεταστρέφεις την ενέργεια μιας σούπερ σταρ της μουσικής, όπως η Σερ, σε ευαίσθητη και διαπεραστική ερμηνεία. Όσκαρ για τη «snap out of it» παράσταση της γυναίκας που μέχρι τότε περνούσε στον κόσμο ως αξιοπερίεργη περσόνα με πλούσιο παρελθόν και φανταχτερά αμφίβολο μέλλον, για την Ολυμπία Δουκάκη, αλλά και για το σενάριο του Τζον Πάτρικ Σάνλεϊ, και διαβατήριο στον Τζούισον για περισσότερο ρομαντισμό, με το ωραίο «Only You» με Ρόμπερτ Ντάουνι και Μαρίσα Τομέι και το, όχι και τόσο, «Bogus», με το αδέξιο συνταίριασμα του Ζεράρ Ντεπαρντιέ με τη Γούπι Γκόλντμπεργκ. 

Norman Jewison (1926-2024): Ένας στρατιώτης του Χόλιγουντ, με συνείδηση Facebook Twitter
Ο ηθοποιός Στιβ ΜακΚουίν (αριστερά) και ο σκηνοθέτης Νόρμαν Τζούισον συζητούν μια σκηνή από την ταινία The Thomas Crown Affair, καπνίζοντας πούρα. Φωτ.: Getty Images/Ideal Image

Πριν το «Hurricane» και έναν από τους πιο μεστούς, σαρωτικούς ρόλους του Ντένζελ Γουάσινγκτον ως Ρούμπεν Κάρτερ, που τον είχε τραγουδήσει και ο Μπομπ Ντίλαν παλιότερα (και ο σκηνοθέτης φώναζε πως κακώς δεν πήρε Όσκαρ), προηγήθηκε, το 1984, η «Ιστορία ενός στρατιώτη», ίσως η καλύτερη ταινία του, και σίγουρα αυτή που προσωπικά προτιμώ, με διαφορά. Ένα συναρπαστικό murder mystery ποτισμένο με γνώση και αντίληψη του ρατσισμού στην περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, γυρισμένο με βαθιά γνώση των χαρακτήρων, αναδεικνύει το αστραφτερό κείμενο του Τσαρλς Φούλερ, μας θυμίζει τον αδικοχαμένο ηθοποιό Χάουαρντ Ρόλινς, γοητευτικό και αγέρωχο, όπως και στο «Ragtime», και αφήνει έναν ανεπανάληπτο καρατερίστα, τον Έιντολφ Σίζαρ, να λάμψει σε μια υποψήφια για Όσκαρ δεύτερου ανδρικού ρόλου ερμηνεία.

Το «A Soldier’s Story», που ο Τζούισον σκηνοθέτησε χωρίς αμοιβή, γιατί κανένα στούντιο δεν ήθελε να το χρηματοδοτήσει μέχρι που συμφώνησε η Sony και βοήθησε έμπρακτα ο τότε κυβερνήτης Μπιλ Κλίντον, απλά γιατί του άρεσε, είναι η επιτομή του σινεμά που ένας αθόρυβος μάστορας με κοινωνική συνείδηση επιδίωξε να υλοποιήσει, εξαργυρώνοντας τη συγκυρία των επιτυχιών του. 

Οθόνες
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Θέλουμε να φαινόμαστε δυνατοί και άτρωτοι, πιστεύοντας ότι έτσι θα επιβιώσουμε»

Οθόνες / «Θέλουμε να φαινόμαστε δυνατοί και άτρωτοι, πιστεύοντας ότι έτσι θα επιβιώσουμε»

Γοητεύτηκε ξαφνικά από το θέατρο και διάβαζε γι' αυτό ενώ εργαζόταν σε ένα περίπτερο. Όταν, δίχως να ξέρει τι τον περιμένει, ο Γιάννης Καράμπαμπας βρέθηκε μπροστά από την κάμερα της Πέννυς Παναγιωτοπούλου στο «Wishbone», διακρίθηκε με το βραβείο του πρωτοεμφανιζόμενου ηθοποιού.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Oι δέκα αγαπημένες ταινίες μυστηρίου της Ευτυχίας Γιαννάκη

Οθόνες / Oι δέκα αγαπημένες ταινίες μυστηρίου της Ευτυχίας Γιαννάκη

«Αν δεν ξέρεις το όνομα Keyser Söze, τότε έχεις ένα σοβαρό κινηματογραφικό κενό» - Είναι δυνατόν μια συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων να μην ξέρει από ατμόσφαιρα που κόβει την ανάσα και σασπένς; Αποκλείεται.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΝΕΤΤΑ ΓΙΑΚΙΝΤΖΗ
H μεγάλη βραδιά της Ανόρα

OSCARS 2025 / H μεγάλη βραδιά της Ανόρα

Ο Σον Μπέικερ έσπασε τα κοντέρ κερδίζοντας 4 προσωπικά Όσκαρ για την άγρια κωμικοτραγική κινηματογραφική του χειροτεχνία. Η Μάϊκι Μάντισον χάλασε το πάρτι της Ντέμι Μουρ. Και η ιστορία της σεξεργάτριας, έδωσε ηχηρό μήνυμα για την ανάγκη του σινεμά να φτιάχνει ταινίες θαρραλέες και αυθεντικές.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
11 ταινίες για οσκαρικό binge-watching

Οθόνες / 11 ταινίες για οσκαρικό binge-watching (και πού να τις δείτε)

Καθώς πλησιάζει η 97η απονομή των Όσκαρ, επιλέγουμε 11 νικήτριες του Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας που μπορείτε να βρείτε σε streaming πλατφόρμες και στη συνδρομητική τηλεόραση, για να κάνετε προθέρμανση.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
CHECK Gene Hackman 1930-2025

Απώλειες / Τζιν Χάκμαν (1930-2025): Ο πιο ευαίσθητος σκληρός του αμερικανικού σινεμά

Ήθελε να τον θυμούνται ως τίμιο ηθοποιό, που έντυσε με ειλικρίνεια τους χαρακτήρες που υποδύθηκε. Ο Τζιν Χάκμαν πέτυχε πολύ περισσότερα, αφού κατάφερε να γίνει ο σπουδαιότερος καρατερίστας του αμερικανικού σινεμά από την εποχή του Σπένσερ Τρέισι.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Στην καρδιά του ταύρου - στην κοιλιά του καλλιτέχνη

Οθόνες / «Η καρδιά του ταύρου»: Ένα ντοκιμαντέρ για την πίστη στην ψευδαίσθηση

Σε παραγωγή Onassis Culture, η Εύα Στεφανή επιχειρεί μια κατάδυση στον σαγηνευτικό κόσμο του Δημήτρη Παπαϊωάννου και της προετοιμασίας της παράστασής του «Εγκάρσιος Προσανατολισμός».
ΙΩΝΑΣ ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ
Oscar stories: Οι «ξένοι» στα Όσκαρ

Pulp Fiction / Οι «ξένοι» στα Όσκαρ

Από το αριστούργημα του Ζαν Ρενουάρ μέχρι τη σαρωτική διάκριση της Εμίλια Πέρεζ με τις 13 υποψηφιότητες, η πορεία των ξενόγλωσσων ταινιών στα Όσκαρ είναι γεμάτη από σταθμούς που αμφισβητούν και αναμορφώνουν τα όρια του κινηματογράφου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Μετά τα 35 κατάλαβα τον Αντονιόνι»: Οι δέκα αγαπημένες ταινίες του Γιάννη Βεσλεμέ

Μυθολογίες / «Μετά τα 35 κατάλαβα τον Αντονιόνι»: Οι δέκα αγαπημένες ταινίες του Γιάννη Βεσλεμέ

Παραγνωρισμένα διαμάντια, ένας Σουηδός ημίθεος και χαρακτήρες που ξεπερνούν τα βιβλία από τα οποία γεννήθηκαν: ο σκηνοθέτης μοιράζεται τις ταινίες που τον σημάδεψαν καθώς και την αγαπημένη του αφίσα για καθεμιά από αυτές.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΝΕΤΤΑ ΓΙΑΚΙΝΤΖΗ
12 ταινίες κάτω των 90 λεπτών για streaming

Οθόνες / 12 ταινίες κάτω των 90 λεπτών για streaming

Για όσους δεν έχουν αρκετό χρόνο, αλλά θέλουν να τηρήσουν τη σινεφιλική τους δίαιτα, και για παραπονούμενους ότι η διάρκεια των ταινιών «έχει μεγαλώσει πολύ», ξεψαχνίσαμε τις πλατφόρμες και τους καταλόγους τους και παρουσιάζουμε 12 ταινίες που δεν υπερβαίνουν τη μιάμιση ώρα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Sly Lives!: Τα μπλουζ του (ψυχεδελικού) πρίγκηπα

Daily / «Sly Lives!»: Τα μπλουζ του (ψυχεδελικού) πρίγκιπα

Ένα εξαιρετικό μουσικό ντοκιμαντέρ στο Disney+ για τη διαστημική άνοδο και την αργόσυρτη πτώση του ιδιοφυούς Sly Stone, ηγέτη της πιο εντυπωσιακά πολυμορφικής μπάντας όλων των εποχών, τόσο ηχητικά όσο και εμφανισιακά.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
The White Lotus: Spa και διαλογισμός μετά φόνου στον τρίτο κύκλο της «καυτής» σειράς

Daily / The White Lotus: Spa και διαλογισμός μετά φόνου στον τρίτο κύκλο της «καυτής» σειράς

Σ’ ένα πολυτελές θέρετρο στην Ταϊλάνδη μεταφέρεται ο νέος κύκλος της επιτυχημένης σειράς που μόλις ξεκίνησε, φανερώνοντας κάποια σημεία κόπωσης, παρά το πάντα εντυπωσιακό στήσιμό της.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ